Gần 1.500 người tị nạn và di cư Myanmar bị Malaysia trục xuất đã về đến quốc gia đang chìm trong chiến sự của họ theo một chương trình hồi hương không minh bạch, vấp phải chỉ trích gay gắt từ các nhóm nhân quyền và cơ quan tị nạn Liên Hợp Quốc.
Ông Nay Lin Tun, một bộ trưởng chính quyền khu vực, cho biết 1.479 người được đưa từ Malaysia trên hai tàu chiến và một tàu bệnh viện vào thứ Ba, đã đến miền nam Yangon vào sáng Chủ nhật.
Họ nằm trong số 5.000 người Myanmar sẽ được hồi hương theo từng giai đoạn từ Malaysia, nơi hơn 10.300 người khác đang bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ xuất nhập cảnh, theo Bộ Nội vụ nước này.
Malaysia khẳng định tất cả những người được đưa về đã đồng ý hồi hương tự nguyện, nhưng các tổ chức giám sát nhân quyền lo ngại rằng người tị nạn Myanmar gần như không có lựa chọn nào khác, và cảnh báo điều kiện để trở về vẫn không an toàn.
Cơ quan tị nạn Liên Hợp Quốc tuần trước cho biết nhân viên của họ không được phép gặp những người Myanmar này để xác nhận liệu quyết định trở về của họ có "thực sự tự do và được thông tin đầy đủ" hay không.
Người Rohingya chiếm phần lớn số người tị nạn và xin tị nạn Myanmar tại Malaysia, nhưng vẫn chưa rõ có bao nhiêu người Rohingya bị đàn áp nằm trong nhóm được đưa về lần này.
Cuộc trục xuất diễn ra trong bối cảnh các cuộc đột kích leo thang nhằm vào cộng đồng người tị nạn tại Malaysia của giới chức xuất nhập cảnh, dẫn đến việc hơn 50.000 người tị nạn bị giam giữ trong năm 2026.
Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đã công bố kế hoạch hồi hương vào tháng 7 trong bối cảnh tâm lý bài ngoại gia tăng đối với người tị nạn, đặc biệt là người Rohingya.
Kuala Lumpur đang tiến hành kế hoạch đưa về nhóm thứ hai gồm hơn 3.500 người tị nạn và di cư, với lý do họ gây gánh nặng về tài chính, xã hội và an ninh.
Malaysia không phải là thành viên của Công ước Tị nạn Liên Hợp Quốc và coi người tị nạn là người di cư không có giấy tờ, nhưng nước này là nơi cư trú của khoảng 215.600 người tị nạn và xin tị nạn đã đăng ký với Cao ủy Tị nạn Liên Hợp Quốc (UNHCR), trong đó có hơn 126.000 người tị nạn Rohingya chủ yếu theo đạo Hồi.
Myanmar cam kết hồi tháng trước rằng việc hồi hương sẽ "an toàn và có phẩm giá". Tuy nhiên, ông Yap Lay Sheng, chuyên gia nhân quyền cấp cao của Fortify Rights, nói với hãng tin AFP: "Không thể nói trước chính quyền sẽ đối xử với những người được đưa về như thế nào".
Myanmar từng bị cáo buộc phạm tội diệt chủng đối với cộng đồng người Hồi giáo Rohingya. Đầu năm nay, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã mở phiên xét xử tội diệt chủng đầu tiên được xem xét đầy đủ trong hơn một thập kỷ.
UNHCR và các nhóm nhân quyền cho rằng những người được đưa về có thể phải đối mặt với sự đàn áp và bị cưỡng bức nhập ngũ trong một khu vực đang có chiến sự. Myanmar đã chìm trong nội chiến kể từ khi quân đội nắm chính quyền từ chính phủ được bầu năm 2021. Theo dự án Dữ liệu Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED), cuộc chiến đã khiến hơn 100.000 người thiệt mạng kể từ sau cuộc đảo chính.
Ông Min Aung Hlaing, thủ lĩnh cuộc đảo chính quân sự được bổ nhiệm làm tổng thống dân sự vào tháng 4, dự kiến sẽ sớm thăm Malaysia để thảo luận về chương trình hồi hương.
