Cựu Tổng thống Cộng hòa Dân chủ Congo Joseph Kabila đã công bố thành lập một liên minh chính trị và quân sự mới, trong đó có sự tham gia của nhóm vũ trang M23 được Rwanda hậu thuẫn — lực lượng đang kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn ở miền đông nước này.
Theo thông tin tại cuộc họp báo hôm thứ Hai tại tư dinh của ông ở thành phố Goma, miền đông CHDC Congo, ông Kabila giới thiệu Mặt trận Tái thiết Quốc gia (FRN). Goma nằm dưới sự kiểm soát của M23 từ tháng 1/2025.
Ông Kabila cho biết sẽ đứng đầu FRN, với các thủ lĩnh nổi dậy giữ vai trò phó, trong đó có Corneille Nangaa — cựu lãnh đạo Liên minh Sông Congo (AFC), cánh chính trị của M23.
Cố vấn của liên minh, ông Claude Ibalanky, nói nhóm này nhằm tập hợp mọi lực lượng kháng cự “để chấm dứt chế độ chuyên quyền, bằng mọi biện pháp cần thiết, kể cả vũ lực”.
Chính quyền CHDC Congo chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về tuyên bố trên.
Theo nhà nghiên cứu Yvon Muya thuộc Đại học Ottawa (Canada), động thái này làm tăng khả năng đối đầu trực tiếp giữa ông Kabila và Tổng thống CHDC Congo Felix Tshisekedi, đồng thời có thể dẫn tới giao tranh gia tăng ở miền đông đất nước.
“Người ta không đưa ra một tuyên bố như vậy mà không chuẩn bị cho những hành động tiếp theo. Nhiều khả năng chúng ta sẽ chứng kiến leo thang trên mặt trận quân sự”, ông Muya nhận định.
Đại diện chính quyền CHDC Congo và phong trào M23 dự kiến gặp nhau tại Qatar trong tháng 11 để đàm phán, nhưng giới phân tích cảnh báo liên minh mới có thể làm suy yếu tiến trình này.
Ông Kabila lãnh đạo CHDC Congo từ năm 2001 đến 2019, nhậm chức ở tuổi 29 sau khi cha ông, Tổng thống Laurent Kabila, bị ám sát.
Năm ngoái, một tòa án quân sự CHDC Congo đã kết án tử hình ông Kabila vắng mặt với các cáo buộc phản quốc, tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người, cho rằng ông hợp tác với Rwanda và M23. Ông Kabila gọi vụ án là mang động cơ chính trị và phủ nhận các cáo buộc.
Đầu năm nay, Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông Kabila với cáo buộc tài trợ cho các nhóm nổi dậy.
CHDC Congo, Mỹ và các chuyên gia Liên Hợp Quốc cáo buộc Rwanda hậu thuẫn M23, trong khi Rwanda bác bỏ cáo buộc này.
Nhiệm kỳ thứ hai của ông Tshisekedi kết thúc vào năm 2028. Các đồng minh của ông đang chuẩn bị dư luận cho những thay đổi đối với giới hạn hai nhiệm kỳ trong hiến pháp, trong bối cảnh hoạt động của phiến quân ở miền đông ngày càng gia tăng.
