Cuộc chiến với Iran: Netanyahu có thể là kẻ thua cuộc

Trang nhất của tờ Haaretz hôm thứ Ba đã tóm tắt cảm xúc của nhiều người Israel: “Thảm họa Iran là thất bại lớn nhất của Netanyahu kể từ ngày 7/10”. Sau ba tháng rưỡi xung đột với Iran, đồng minh thân cận nhất của Israel là Mỹ đã làm trung gian cho một thỏa thuận tạm thời, dường như không có sự tham gia của Israel.

Thay vào đó, nhà nước Iran, vốn bị các chính trị gia Israel coi là mối đe dọa hiện hữu trong nhiều thập kỷ, vẫn đứng vững và thông qua quyền kiểm soát eo biển Hormuz, có thể còn mạnh hơn trước. Ở gần hơn, khả năng Israel tiếp tục chiến dịch quân sự tại Lebanon, nhằm bảo vệ khỏi hỏa lực tên lửa từ Hezbollah (một nhóm vũ trang thân Iran), giờ đây phải cân nhắc với nguy cơ gây rạn nứt giữa Mỹ và Iran trước khi thỏa thuận được ký kết, dự kiến vào cuối tuần này.

Sự phản đối thỏa thuận tại Israel đến từ cả phe trung dung và phe cực hữu. Gadi Eisenkot, một chính trị gia trung dung được coi là ứng cử viên hàng đầu để thay thế Thủ tướng Netanyahu trong cuộc bầu cử cuối năm nay, đã chỉ trích không khoan nhượng: “Kết quả ảm đạm của một chính phủ thất bại, với khoảng cách lớn giữa những lời hứa suông về chiến thắng hoàn toàn và nội dung thỏa thuận Mỹ-Iran”.

Phe cực hữu trong liên minh của Netanyahu, bao gồm Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir và Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich, cũng lên tiếng. Ben-Gvir nói: “Chúng ta không được hành động theo thỏa thuận giữa Trump và Khamenei”, trong khi Smotrich gọi đó là “một thỏa thuận tồi”.

Netanyahu, người đã thúc đẩy cuộc chiến với Iran trong nhiều năm, biết rằng việc kết thúc xung đột là không được lòng dân chúng. Ông chủ động tạo khoảng cách với thỏa thuận, gọi đó là “quyết định của Trump” để kết thúc chiến tranh, đồng thời tuyên bố mình là đối tác bình đẳng với Mỹ trong cuộc chiến. Tại cuộc họp báo hôm thứ Hai, Netanyahu khẳng định: “Chúng ta đã loại bỏ mối nguy hiểm này trong nhiều năm tới. Chúng ta đã cứu nhà nước Israel khỏi sự hủy diệt”. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng những tuyên bố này thiếu thuyết phục, tương tự như những gì ông nói sau cuộc chiến 12 ngày với Iran vào tháng 6/2025.

Cựu cố vấn chính phủ Israel Daniel Levy nhận định với Al Jazeera: “Giả định rằng kéo Mỹ vào cuộc chiến sẽ đè bẹp Iran và đạt được những điều Israel không thể tự làm đã thất bại. Quan điểm đó thấm đẫm chủ nghĩa thực dân và sự kiêu ngạo của Israel. Ý tưởng rằng Iran có thể thông minh hơn, chiến lược hơn và giành được lợi thế đã không nằm trong chương trình nghị sự”.

Cuộc tranh luận tại Israel tập trung vào vị thế của Iran như một cường quốc khu vực và một cường quốc hạt nhân tiềm năng sau chiến tranh. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khẳng định Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân, nhưng vẫn chưa rõ Mỹ sẽ thuyết phục Iran từ bỏ kho uranium làm giàu như thế nào, đặc biệt sau cuộc chiến mà nhiều người Iran tin rằng họ đã thắng, cùng với hậu quả kinh tế từ việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Ahron Bregman, giảng viên cao cấp tại Khoa Nghiên cứu Chiến tranh, Đại học King’s College London, cho biết: “Netanyahu đã gây ra một thảm họa chiến lược cho Israel. Ông phát động cuộc chiến với Iran nhằm lật đổ chế độ, nhưng chế độ vẫn đứng vững và còn cực đoan hơn trước. Iran sẽ tái thiết kho tên lửa của mình”.

Không rõ Israel có thể dựa vào sự hỗ trợ của Mỹ cho cuộc xâm lược Lebanon kéo dài bao lâu. Iran từ lâu đã yêu cầu Israel ngừng tấn công Lebanon như một điều kiện cho bất kỳ thỏa thuận nào. Tuy nhiên, Netanyahu tuyên bố thỏa thuận Mỹ-Iran không áp dụng cho tự do hành động của Israel tại Lebanon, tạo ra rào cản cho lệnh ngừng bắn và căng thẳng với Washington. Hôm thứ Ba, Trump nhấn mạnh sự khác biệt này, nói rằng ông “không hài lòng” về hành vi của Israel tại Lebanon và Netanyahu phải “có trách nhiệm hơn”.

Bregman dự đoán: “Lebanon sẽ là ngòi nổ cho các đòn tấn công tiếp theo giữa Israel và Iran. Liệu Mỹ có tham gia cùng Israel chiến đấu với Iran một lần nữa không? Tôi nghi ngờ bất kỳ tổng thống Mỹ nào có chút ý thức sẽ cố gắng gây chiến với Iran. Địa lý đứng về phía Iran, và eo biển Hormuz là một quả bom hạt nhân kinh tế mà người Iran sẽ sử dụng không do dự”.

Netanyahu vẫn là thủ tướng tại vị lâu nhất của Israel, và ít ai dám loại trừ ông trước cuộc bầu cử năm nay. Nhưng đánh giá lịch sử về các cuộc phiêu lưu khu vực gần đây của ông đang dần hình thành. Cựu đại sứ Israel tại New York Alon Pinkas nói với Al Jazeera: “Ông ấy bước vào cuộc bầu cử với thảm họa ngày 7/10, thất bại ở Lebanon và một cuộc chiến thảm khốc với Iran. Cuối cùng, Netanyahu bị coi là người đã phung phí cơ hội cuộc đời. Ông có mọi thứ thuận lợi: một tổng thống Mỹ, Iran đơn độc và không có đồng minh, lợi thế quân sự và công nghệ, nhưng ông đã phá hỏng. Suốt 30 năm, ông nói về điều này, và khi thời khắc đến, ông đã thất bại. Ông đã thay đổi bối cảnh chính trị Trung Đông, nhưng là theo hướng có lợi cho Iran”.