Cuộc chiến Iran: Ai hưởng lợi nhiều nhất?

Gần bốn tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran, đẩy giá năng lượng tăng cao và làm gián đoạn thương mại toàn cầu, hai bên đang tiến hành đàm phán tại Thụy Sĩ với một bản ghi nhớ thiết lập lệnh ngừng bắn 60 ngày và khuôn khổ đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, dỡ bỏ trừng phạt và tương lai của eo biển Hormuz. Một thỏa thuận lâu dài có thể làm dịu cơn đau kinh tế mà các doanh nghiệp và người tiêu dùng trên toàn thế giới phải chịu. Tuy nhiên, đối với một số công ty, cuộc xung đột này lại mang lại lợi nhuận khổng lồ.

Các nhà thầu quốc phòng, nhà sản xuất dầu khí và ngân hàng đầu tư nằm trong số những lĩnh vực chứng kiến lợi nhuận tăng vọt khi chiến tranh và bất ổn làm đảo lộn thị trường toàn cầu. Vậy, ai thực sự hưởng lợi nhiều nhất?

Công ty năng lượng

Xét về mặt lợi nhuận tuyệt đối, không ngành nào hưởng lợi trực tiếp từ chiến tranh bằng ngành năng lượng. Trước chiến tranh, khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Sự gián đoạn vận chuyển qua tuyến đường thủy hẹp này đã đẩy giá dầu thô tăng vọt và gây ra những biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu. Có thời điểm, dầu Brent chạm mức 126 USD/thùng, cao nhất trong 4 năm, trước khi giảm xuống mức trước chiến tranh khoảng 72 USD/thùng.

Giá cao hơn mang lại luồng tiền mặt khổng lồ cho một số nhà sản xuất dầu, những người cũng được hưởng lợi từ chênh lệch giá lớn hơn giữa các thị trường năng lượng khu vực. Lợi nhuận quý I của Saudi Aramco tăng 25% lên 32,5 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Hãng đã tận dụng đường ống Đông-Tây dài 1.200 km nối tới Biển Đỏ để né eo biển Hormuz, duy trì xuất khẩu với công suất 7 triệu thùng/ngày, đồng thời bán dầu với giá cao hơn.

British Petroleum (BP) báo lãi quý I đạt 3,2 tỷ USD, gấp đôi năm trước và vượt xa dự báo của các nhà phân tích là 2,67 tỷ USD. Dù một số cơ sở tại Qatar bị tấn công, Shell vẫn báo lãi 6,9 tỷ USD trong quý I, tăng so với mức 5,6 tỷ USD cùng kỳ năm trước. TotalEnergies cũng ghi nhận thu nhập ròng điều chỉnh đạt 5,4 tỷ USD, bất chấp 15% sản lượng toàn cầu bị ngừng hoạt động ở Qatar, Iraq và UAE.

Hãng nghiên cứu Rystad Energy phân tích dòng tiền của các công ty dầu lớn và phát hiện Saudi Aramco là bên hưởng lợi nhiều nhất từ giá cao. Thomas Liles, Phó chủ tịch cấp cao của Rystad, nói với Al Jazeera: “Mỗi bên tham gia đều sẽ kết thúc ở vị thế tích cực ròng nếu giá cao kéo dài suốt năm. Vấn đề chỉ là họ thu được bao nhiêu dòng tiền.”

Các công ty LNG của Mỹ như Venture Global và Cheniere Energy cũng hưởng lợi khi người mua tìm kiếm nguồn cung an toàn hơn. Liles cho biết: “Hầu hết các công ty không có sự tập trung lớn ở Trung Đông, như các nhà khai thác đá phiến Mỹ, dầu cát Canada, các công ty dầu quốc tế, nhà sản xuất Mỹ Latinh, đều có cơ hội. Có rất nhiều người thắng cuộc vì nhiều lý do khác nhau.” Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo món hời này có thể chỉ là nhất thời.

Nhà thầu quốc phòng

Chỉ vài ngày sau các cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran cuối tháng 2, lãnh đạo các nhà sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới đã gặp nhau tại Nhà Trắng và đồng ý tăng cường sản xuất vũ khí khi kho dự trữ đạn dược của Mỹ cạn kiệt. Các giám đốc điều hành từ RTX, Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumman, BAE Systems, L3Harris và Honeywell đã tham dự cuộc họp. Tất cả đều đang nắm giữ các đơn đặt hàng trị giá hàng tỷ USD, và số lượng này có thể tăng lên khi các chính phủ vội vã bổ sung kho vũ khí của họ.

Trước cuộc xung đột chỉ vài tuần, Tổng thống Mỹ Trump đã phê duyệt khoản tăng 500 tỷ USD cho quốc phòng. Ngày 19/3, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bảo vệ đề xuất bổ sung 200 tỷ USD từ Quốc hội, tuyên bố: “Cần tiền để tiêu diệt kẻ xấu.” Các nhà đầu tư đã bắt đầu đặt cược vào sự bùng nổ kéo dài. Boeing báo cáo doanh thu tăng 14% lên 22,2 tỷ USD trong 3 tháng đầu năm. Northrop Grumman có lượng đơn đặt hàng tồn đọng kỷ lục 95,6 tỷ USD.

Các chuyên gia cho biết chiến tranh đang củng cố một mô hình sinh lời vốn đã béo bở. Theo Viện Quincy và Đại học Brown, từ 2020-2024, các công ty tư nhân đã nhận được 2,4 nghìn tỷ USD hợp đồng từ Lầu Năm Góc, với 1/3 trong số đó (771 tỷ USD) thuộc về 5 công ty: Lockheed Martin, RTX, Boeing, General Dynamics và Northrop Grumman.

Công ty vận tải biển và bảo hiểm

Sự gián đoạn đã tạo ra các hành trình dài hơn và tắc nghẽn vận chuyển, loại gần 7% đội tàu chở dầu toàn cầu khỏi lưu thông, theo Kepler Cheuvreux. Cước vận tải trên tuyến Trung Đông-Đông Á đã tăng từ khoảng 100 điểm Worldscale lên hơn 500. Các hãng vận hành tàu chở dầu chuyên dụng như Frontline và DHT Holdings hưởng lợi lớn. Frontline, công ty vận tải tàu chở dầu lớn thứ 5 thế giới, báo doanh thu hơn 536 triệu USD trong quý I, trong khi DHT đạt cước thuê hơn 100.000 USD/ngày cho một số tàu.

Xung đột cũng mang lại lợi nhuận cho các công ty bảo hiểm hàng hải. Ngay sau khi chiến sự bùng nổ, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu qua eo Hormuz tăng gấp 5 lần. Chi phí bảo hiểm trước đây ở mức 0,25% giá trị tàu đã tăng lên 1,5% và trong một số trường hợp lên tới 10%. Với một tàu chở dầu trị giá 100 triệu USD, một chuyến đi qua Vịnh Ba Tư có thể tốn tới 1,5 triệu USD tiền bảo hiểm.

Constantin Gurdgiev, giáo sư tài chính tại Đại học Bắc Colorado, cho biết: “Chừng nào chúng ta chưa thấy sự gia tăng đáng kể các tổn thất đối với tàu dân sự, lợi nhuận ngắn và trung hạn của các công ty bảo hiểm chiến tranh sẽ tăng. Tuy nhiên, nếu xung đột lan rộng sang cơ sở hạ tầng dân sự, các công ty bảo hiểm có thể chịu tổn thất lớn.”

Ngân hàng Phố Wall

Chiến tranh cũng tốt cho Phố Wall. Sáu ngân hàng đầu tư lớn nhất của Mỹ – JPMorgan Chase, Bank of America, Citigroup, Morgan Stanley, Goldman Sachs và Wells Fargo – đã kiếm được gần 48 tỷ USD lợi nhuận trong quý I/2026. JPMorgan lãi 16,5 tỷ USD, tăng 13% so với cùng kỳ. Bank of America lãi 8,6 tỷ USD, trong khi Citigroup, Morgan Stanley, Goldman Sachs và Wells Fargo mỗi ngân hàng đều tạo ra hơn 5 tỷ USD lợi nhuận quý. Thu nhập lớn nhất đến từ các phòng giao dịch chuyên về thu nhập cố định, ngoại hối và hàng hóa (FICC).

Người đặt cược trên thị trường dự đoán

Xung đột đã làm dấy lên nghi vấn về các giao dịch có thời gian đáng ngờ trên các nền tảng thị trường dự đoán Polymarket và Kalshi. Ngày 23/3, 580 triệu USD hợp đồng tương lai dầu đổ vào thị trường, tăng đột biến gấp 9 lần bình thường, khoảng 16 phút trước khi ông Trump tuyên bố tạm dừng tấn công các nhà máy điện Iran. Vào tháng 4, ít nhất 50 tài khoản mới tạo đã cùng nhau kiếm hàng trăm nghìn USD đặt cược vào lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran ngay trước khi ông Trump công bố.

Một phân tích của Đại học Yale về các mô hình giao dịch cho thấy các tài khoản đáng ngờ thắng gần 70% số cược trên hơn 200.000 trường hợp bị gắn cờ – một tỷ lệ mà các nhà nghiên cứu cho là gần như không thể xảy ra nếu không có thông tin trước. Lợi nhuận ước tính từ các giao dịch này lên tới 143 triệu USD.