Chuyên gia Nga cảnh báo nguy cơ khủng hoảng xã hội khi tổn thất ở Ukraine leo thang

Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga đã bắt đầu gây ra số thương vong kỷ lục cho dân thường tại các thành phố của Ukraine khi nước này không còn hệ thống phòng thủ Patriot để đánh chặn. Trong khi đó, các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine đã phá hủy nguồn cung nhiên liệu của Nga.

Với nền kinh tế Nga đang gặp khó khăn, một chuyên gia hàng đầu cảnh báo rằng bất ổn xã hội có thể xảy ra chỉ trong thời gian ngắn – và ngay sau đó đã mất việc.

Thương vong dân thường tăng cao

Hôm thứ Ba, tên lửa Nga đã giết chết ít nhất 10 người ở Pechenihy, một thị trấn cách thành phố Kharkiv ở phía bắc Ukraine 40 km về phía đông. Hôm thứ Năm, chúng giết chết 15 người ở Kiev, 3 người ở thành phố Zhytomyr phía tây và làm bị thương 40 người tại một cửa khẩu biên giới giữa Odesa và Moldova.

Nga cho biết họ đang nhắm mục tiêu vào các nhà máy sản xuất vũ khí ở Kiev, nhưng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết lực lượng Nga đã tấn công 30 tòa nhà dân cư, một trường học và một bệnh viện nhi.

Liên Hợp Quốc cho biết Nga đã giết chết 437 người trong tháng 7 và làm bị thương 2.610 người, vượt qua kỷ lục trước đó vào tháng 6 tới 30%.

Thương vong dân sự tiếp tục gia tăng trong tháng 8, vì Ukraine đã hết tên lửa đánh chặn Patriot và không thể ngăn chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo kể từ đầu tháng.

Như ông Zelensky chỉ ra, tỷ lệ đánh chặn tên lửa hành trình và máy bay không người lái của Ukraine vẫn ở mức 90%. Nhưng Nga đang tăng cường sử dụng tên lửa đạn đạo và đã đưa thêm 50 vũ khí của Triều Tiên vào, theo tình báo quân sự Ukraine.

Ukraine phản công

Kể từ ngày 25/6, Ukraine đã phát động chiến dịch tấn công tầm trung nhằm phá vỡ hậu cần của Nga và quấy phá nguồn cung nhiên liệu, đạn dược hiệu quả đến mức đã giành được 233 km vuông lãnh thổ trong năm nay.

Đến ngày 16/8, Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine tuyên bố đã đưa 228 tàu tiếp tế vào tình trạng ngừng hoạt động ở Biển Đen và Biển Azov, cũng như phá hủy 243 nhà máy điện, trạm biến áp và trung tâm phân phối khí đốt ở Crimea.

Họ cũng tấn công các ăng-ten chuyển tiếp dùng để dẫn đường cho máy bay không người lái của Nga và các trạm radar phát hiện các cuộc phản công của Ukraine. Ngày 20/8, Ukraine tấn công các bệ phóng máy bay không người lái ở thành phố Donetsk và Primorsko-Akhtarsk trên Biển Azov, cũng như một kho nhiên liệu ở eo biển Kerch dùng để tiếp tế cho Crimea.

Các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhằm mục đích khác – làm suy yếu khả năng tài trợ cho chiến tranh của nền kinh tế Nga.

Ngày 15/8, Ukraine đã đưa hai tên lửa hành trình Flamingo vào Trung tâm Tên lửa và Không gian Progress, cách Moscow 800 km về phía đông, bất chấp việc Nga sử dụng bốn máy bay cảnh báo sớm A-50 và báo cáo bắn hạ 822 máy bay không người lái của Ukraine trong ngày đó.

Ukraine cho biết họ đã đánh trúng một phân xưởng lắp ráp động cơ cho tên lửa Soyuz, gây ra đám cháy trải rộng nửa ha.

Nga đang sử dụng Soyuz để phóng vệ tinh cho chòm sao Rassvet nhằm thay thế sự phụ thuộc vào hệ thống Starlink của Mỹ, sau khi Ukraine cắt được quyền truy cập Starlink của Nga vào ngày 1/2. Nga cần vệ tinh để tăng tốc độ và độ chính xác của việc bắn phá phản pháo vào các vị trí Ukraine. Việc mất khả năng đó là một phần nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của Ukraine trong năm nay.

“Một tên lửa đẩy Soyuz-2.1b có thể đưa 20 vệ tinh vào quỹ đạo”, chuyên gia điện tử Ukraine Serhiy Beskrestnov nói. “Để tạo ra một chòm sao vệ tinh cơ bản trên quỹ đạo, Nga cần thực hiện 12-15 vụ phóng.”

Ngày hôm sau, Ukraine thiêu rụi một nhà kho rộng 25 ha thuộc chuỗi bán lẻ trực tuyến Wildberries – tương đương Amazon của Nga – và cho biết đã phá hủy 7 trong số 10 trung tâm hậu cần lớn nhất của Wildberries.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 28/7 cho biết Điện Kremlin đang theo dõi thiệt hại tại Wildberries.

Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm thứ Năm ngụ ý rằng ông có thể cung cấp ngân quỹ chính phủ để tái thiết Wildberries, nói rằng “năng lực hậu cần và kho bãi chắc chắn cần được khôi phục, kể cả với sự hỗ trợ của chính phủ”.

Ukraine cũng đã thành công trong việc phá hủy các nhà máy lọc dầu của Nga và làm suy yếu nguồn cung xăng dầu của nước này.

Gần đây, Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Ust-Luga, nhà máy lọc dầu Taneco ở Tatarstan và nhà máy lọc dầu Perm, cách biên giới Ukraine 1.500 km.

Các cuộc tấn công tương tự trong năm nay đã làm giảm nguồn cung xăng dầu ở Nga. Báo Izvestia đưa tin chỉ 28% trạm xăng trên cả nước có thể cung cấp nhiên liệu trong tuần này, trích dẫn ứng dụng di động GdeBENZ chuyên theo dõi tình trạng nhiên liệu theo thời gian thực.

Izvestia cho biết chỉ có 5 trạm xăng ở Moscow bán nhiên liệu AI-98 chỉ số octan cao. Người Nga đăng video cảnh sát Rosgvardia đứng bên ngoài các trạm xăng để ngăn chặn các vụ ẩu đả giữa các tài xế trong những tháng gần đây.

Phó Thủ tướng Alexander Novak cho biết nhiên liệu cấp thấp hơn đang được cung cấp để giảm bớt căng thẳng thị trường và xác nhận Nga hiện đang nhập khẩu nhiên liệu tinh chế cho thị trường nội địa.

“Chúng tôi hy vọng một số nhà máy lọc dầu sẽ sớm hoàn thành công việc bảo trì và tình hình sẽ được cải thiện đáng kể”, Novak nói với nhà báo Vesti Pavel Zarubin, nhưng đó có thể là điều viển vông. Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga không chỉ một lần mà nhiều lần. Hôm thứ Tư [19/8], họ tấn công một đơn vị lọc dầu tại Ufa – nơi đang được sửa chữa sau một cuộc tấn công trước đó. Ufa cách Ukraine 1.300 km.

Ukraine cũng tấn công các mục tiêu quân sự quan trọng trong tuần, bao gồm nhà máy Kamenyy Kombinat ở Rostov – nơi sản xuất nhiên liệu tên lửa rắn cho tên lửa – và sân bay Savasleika, nơi các máy bay chiến đấu MiG mang tên lửa đạn đạo Kh-47M2 cất cánh.

Nền kinh tế Nga gặp khó khăn

Một số nhà kinh tế Nga đã bắt đầu cảnh báo về tình trạng bất ổn chính trị và xã hội sắp xảy ra do nền kinh tế chậm lại.

Andrey Klepach, chuyên gia kinh tế trưởng tại Vnesheconombank – một ngân hàng nhà nước tài trợ cho các dự án quốc gia của Điện Kremlin – cảnh báo hôm 18/8 rằng: “Tổn thất từ các cuộc tấn công quân sự của Ukraine… đang trở thành rào cản kinh tế vĩ mô đáng kể đối với tăng trưởng kinh tế Nga.”

“Tôi tin Nga sẽ không sụp đổ, nhưng tôi gần như chắc chắn chúng ta sẽ đạt đến một cuộc khủng hoảng xã hội.”

Ông đã bị cách chức sau khi đưa ra những bình luận trên trong một cuộc thảo luận tại Câu lạc bộ Nikitsky của Sở giao dịch Moscow.

Người Nga đang rút tiền tiết kiệm ngày càng nhiều, tờ The Washington Post đưa tin. Trong khi các doanh nghiệp đang tăng các khoản đóng góp “tự nguyện” cho ngân sách quốc phòng nhà nước, ngoài việc phải tự trả tiền cho hệ thống phòng không của mình, gây thêm căng thẳng cho nền kinh tế.

Tại cuộc họp của Hội đồng Phát triển Chiến lược và Dự án Quốc gia tuần này, ông Putin thừa nhận các cuộc tấn công của Ukraine “chắc chắn” gây thiệt hại, đồng thời nói thêm rằng “kết quả kinh tế tổng thể khiêm tốn nhưng tích cực”.

Thiệt hại đó thể hiện dưới dạng tài chính với 1,18 tỷ USD mà ông Putin mới giải ngân để hỗ trợ ngân sách khu vực, ngoài các khoản hỗ trợ tài chính trước đó. Khoảng 52 triệu USD trong số đó dành cho Crimea.

Bộ Quốc phòng Ukraine ước tính mỗi đô la chi cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái gây ra thiệt hại gấp năm lần cho nền kinh tế Nga.