Chuyên gia cảnh báo kế hoạch ‘Green Rafah’ của Israel nhằm chia cắt Gaza

Truyền thông Israel đưa tin, chính phủ nước này đã âm thầm phê duyệt cho phép bắt đầu thi công hạ tầng tại một khu vực được chỉ định ở phía nam Gaza, trong bối cảnh Tel Aviv thúc đẩy tầm nhìn hậu chiến mà giới quan sát cho là nhằm định hình lại thực địa và chia cắt vĩnh viễn dải đất này.

Dự án mang tên “Green Rafah”, do Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz hậu thuẫn, được triển khai tại khu vực phía đông Rafah, gần “Đường Vàng” – vùng đệm trên thực tế do Israel đơn phương áp đặt nhằm siết chặt người Palestine vào các khu vực nhỏ hẹp hơn.

Theo đài Quân đội Israel (Army Radio) đưa tin ngày 9/8, Văn phòng Thủ tướng Israel mô tả đây là dự án thí điểm do Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UEA) hậu thuẫn, nhằm thiết lập nhà ở tạm thời “không chịu ảnh hưởng” của phong trào Hamas. Quân đội Israel sẽ giám sát việc lắp đặt hệ thống cấp thoát nước và điện, trong khi công nhân Palestine phải trải qua các cuộc kiểm tra an ninh nghiêm ngặt của Cơ quan An ninh nội địa Shin Bet.

Ngoài ra, dự án còn bị áp đặt những hạn chế nghiêm ngặt, khi nhà chức trách Israel được cho là đã cấm đưa “nhà di động” (caravan) hoặc nhà lắp ghép vào khu vực cho đến ít nhất là tháng 11 tới.

Cùng ngày, Thủ tướng Netanyahu tuyên bố bác bỏ kế hoạch 15 điểm do Hội đồng Hòa bình do Mỹ đứng đầu công bố hồi tháng trước. Kế hoạch này kêu gọi giải giáp Hamas theo từng giai đoạn và rút quân dần của Israel khỏi Gaza. Tuy nhiên, ông Netanyahu nhấn mạnh Israel sẽ không rút quân cho đến khi Hamas bị giải giáp hoàn toàn.

Nhà nghiên cứu chính trị Palestine Ahmed al-Atawneh cảnh báo, các dự án như “Green Rafah” được thiết kế để tạo ra những vùng đất bị cô lập dưới sự kiểm soát hành chính và an ninh tuyệt đối của Israel. Với khuôn khổ này, người Palestine chỉ còn ba lựa chọn: “Hoặc hoàn toàn khuất phục trước các chính sách của Israel, hoặc đối mặt với cái chết và tù đày nếu kháng cự, hoặc phải di cư”.

Theo ông al-Atawneh, chiến lược của Israel không nhằm cung cấp cứu trợ nhân đạo thực sự mà dựa vào việc tước bỏ chiều kích chính trị của cuộc đấu tranh Palestine. “Đối xử với người Palestine chỉ như cư dân thay vì công dân có một chính nghĩa dân tộc, trên thực tế, có nghĩa là làm suy yếu và thanh toán chính nghĩa Palestine”, ông nói, đồng thời cho rằng cách tiếp cận này phù hợp với đồng thuận rộng rãi trong quốc hội Israel nhằm bác bỏ mọi thực thể chính trị Palestine.

Ông al-Atawneh cũng chỉ trích sự tham gia của các nước Arab vào các khuôn khổ như vậy khi thiếu sự đồng thuận của người Palestine. “Nếu bất kỳ quốc gia nào tham gia dự án này dựa trên tầm nhìn của Israel và không có người Palestine, điều đó đặt ra nhiều câu hỏi và về cơ bản phục vụ chính sách của Israel, thay vì thực sự giúp đỡ hoặc giảm bớt gánh nặng cho người Palestine”.

Nhà nghiên cứu Palestine Mohammad Hamed al-Aila chỉ ra rằng, nghị định thư nhân đạo kèm theo thỏa thuận ngừng bắn được ký năm ngoái tại Sharm el-Sheikh (Ai Cập) đã quy định rõ ràng việc đưa nhà ở tạm thời vào Gaza và sửa chữa cơ sở hạ tầng dân sự. “Đã 10 tháng trôi qua kể từ khi ký thỏa thuận ngừng bắn nhưng Israel vẫn không tuân thủ các nghĩa vụ này”, ông al-Aila nói, đồng thời cho biết Israel tiếp tục trì hoãn trong khi Hamas yêu cầu thực hiện đầy đủ giai đoạn đầu của thỏa thuận.

“Việc ngăn cản đưa nhà di động vào và trì hoãn mọi tiến trình tái thiết nghiêm túc không thể tách rời khỏi mục tiêu rộng lớn hơn của Israel là kéo dài thảm họa nhân đạo. Israel coi tình hình nhân đạo ở Gaza là công cụ gây áp lực chính trị nhằm dần đẩy người dân di cư”, ông al-Aila nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông al-Atawneh cho rằng Thủ tướng Netanyahu đang lợi dụng sự trì hoãn này để câu giờ trước thềm cuộc bầu cử Israel vào tháng 10, nhằm giữ vững liên minh cực hữu của mình, đồng thời theo đuổi các mục tiêu dài hạn về kỹ thuật nhân khẩu và di dời dân cư.

Song song với các khu hành chính này, các công tác chuẩn bị đang được tiến hành để triển khai một Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) hạn chế. Các báo cáo cho thấy, các nước như Morocco và Uganda có thể cử các đơn vị nhỏ khoảng 200 binh sĩ mỗi nước, thấp hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu về một lực lượng đa quốc gia lớn hơn. Ông al-Aila cho rằng, những con số mang tính tượng trưng này phản ánh chiến thuật truyền thống của Israel là bề ngoài chấp nhận các đề xuất của Mỹ nhưng lại rút ruột việc triển khai thực tế.

Nhiệm vụ của lực lượng ISF vẫn là điểm tranh cãi lớn. “Người Palestine muốn một lực lượng bảo vệ và tách biệt để che chở họ khỏi sự chiếm đóng và đảm bảo việc thực hiện các thỏa thuận. Ngược lại, Israel muốn biến lực lượng này thành cánh tay an ninh phụ trách giải giáp và truy quét lực lượng kháng chiến”, ông al-Aila nói. Theo ông, lập trường của Palestine về ISF cuối cùng sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào chức năng thực tế của lực lượng này. Nếu ISF hoạt động dưới trần an ninh của Israel để nhắm vào người Palestine, nó sẽ chỉ được coi là “vỏ bọc quốc tế cho sự tiếp tục chiếm đóng”.

Các chuyên gia cho rằng, chiến lược duy nhất để đối phó với tình trạng chia cắt mà họ mô tả là sự đoàn kết mạnh mẽ của người Palestine. Ông al-Atawneh nhấn mạnh, để đối mặt với các chính sách này cần có một chính quyền Palestine thống nhất, một chính phủ đồng thuận quốc gia và xây dựng lại các thể chế chính trị dựa trên quan hệ đối tác thực sự. Tuy nhiên, ông bày tỏ sự thất vọng sâu sắc với giới lãnh đạo chính trị Palestine hiện nay: “Thật không may, dường như không có quyết định, ý chí hay năng lực nào từ giới lãnh đạo chính trị chính thức – cụ thể là Chính quyền Palestine và Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO). Họ tiếp tục quay lưng lại với mọi nỗ lực của người dân nhằm trình bày các tầm nhìn để thống nhất mặt trận Palestine”.