Góa phụ ở Gaza: Gánh nặng chiến tranh trên vai những người phụ nữ đơn chiếc

Dải Gaza – Trong một căn lều tạm bợ giữa cái nóng thiêu đốt ở phía bắc Gaza, Mona al-Masri cố gắng sắp xếp từng ngày sống qua. Mona là góa phụ, mẹ của bốn đứa con, đứa lớn chín tuổi, đứa nhỏ mới lên hai. Chồng cô, Mohammed, thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel vào tháng 9/2024.

Giữa những bức vách bằng vải mỏng manh, Mona gánh vác trách nhiệm của một gia đình tan hoang vì chiến tranh, mất đi người trụ cột, mất đi cảm giác an toàn vốn có. Mỗi sáng, cô thức dậy để tìm nước, kiếm thức ăn và cố che chở lũ trẻ khỏi hiện thực khắc nghiệt không còn giống cuộc sống trước năm 2023. Điều khiến Mona đau đớn nhất không chỉ là cảnh sống thiếu thốn mà còn là cảm giác phải đối mặt với mọi thứ một mình, không nơi nương tựa.

“Không có cuộc sống bình thường nào trong căn lều này. Mỗi ngày bắt đầu bằng những câu hỏi quen thuộc: làm sao để có đủ nhu yếu phẩm, làm sao để vượt qua một ngày nữa giữa sự kiệt quệ này,” Mona nói. “Chiến tranh không chỉ lấy đi nhà cửa; nó còn cướp đi cảm giác an toàn và ổn định, khiến những điều đơn giản nhất cũng trở thành gánh nặng khổng lồ.”

Con số ngày một tăng

Mona chỉ là một trong hàng nghìn phụ nữ ở Gaza đang phải đảm nhận vai trò mới do chiến tranh áp đặt, tự mình chăm lo cho gia đình. Dữ liệu từ Bộ Phát triển Xã hội Gaza cho thấy tổng số góa phụ ở dải đất này đã vượt 50.000 người. Trong đó, 28.224 phụ nữ trở thành góa phụ do chiến tranh, cộng với hơn 22.500 góa phụ đã được ghi nhận trước đó.

Aziza al-Kahlout, người phát ngôn của Bộ, cho biết con số này có thể còn tăng vì chưa phải tất cả góa phụ đều đã được đăng ký. Theo bà, chiến tranh đã khiến những phụ nữ này phải đối mặt với thực tế khó khăn khi tự mình nuôi gia đình giữa cảnh tàn phá và sụp đổ của các điều kiện sống cơ bản. Họ cần các chương trình trao quyền kinh tế, tạo việc làm và tăng cường khả năng tự lực để thoát khỏi đói nghèo. Ngoài hỗ trợ tài chính, họ còn cần hỗ trợ tâm lý, xã hội, y tế và pháp lý liên quan đến quyền giám hộ, quyền nuôi con và thừa kế.

Hỗ trợ tâm lý

Việc mất chồng trong chiến tranh không chỉ tước đi người bạn đời của hàng nghìn phụ nữ, mà còn đi kèm với cảnh tản cư, nhà cửa bị phá hủy và mất đi sự ổn định. Aseel Abu Shaweesh, một nhà tâm lý học, giải thích rằng mất chồng trong chiến tranh là một trải nghiệm tổn thương sâu sắc về mặt tâm lý và xã hội đối với góa phụ và con cái họ. Nhiều phụ nữ phải đối mặt với nỗi đau mất mát và trách nhiệm chăm lo gia đình trong một môi trường đầy sợ hãi và bất an.

“Một góa phụ ở Gaza phải chịu nỗi đau mất chồng, gánh vác gia đình và chăm sóc con cái trong bối cảnh đầy sợ hãi,” Abu Shaweesh nói. Nhiều phụ nữ buộc phải che giấu nỗi đau và sự suy sụp để tiếp tục mạnh mẽ trước mặt con cái. Sự tích tụ áp lực hằng ngày cùng việc không có không gian để giãi bày khiến họ ngày càng lo âu và kiệt sức. Trẻ em trong các gia đình mất cha cũng bị ảnh hưởng nặng nề, có thể xuất hiện dấu hiệu sợ hãi, rối loạn giấc ngủ và thay đổi hành vi. Vì vậy, những góa phụ này cần được hỗ trợ liên tục về tài chính lẫn tâm lý, xã hội để có thể thích nghi với vai trò mới mà chiến tranh áp đặt.