Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi thiết lập khuôn khổ an ninh mới tại Trung Đông

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ Tư đã kêu gọi các nước Trung Đông chống lại sự can thiệp từ bên ngoài và xem xét tái cấu trúc trật tự an ninh khu vực, trong chuyến thăm Cairo đầu tiên sau một thập kỷ, khi Bắc Kinh tìm cách mở rộng ảnh hưởng tại khu vực đang chịu tác động của cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran.

“Chúng ta phải tuân thủ nguyên tắc người dân Trung Đông tự quyết định công việc của mình, phản đối sự can thiệp từ bên ngoài và ủng hộ các nước trong khu vực tăng cường đối thoại về hòa bình và an ninh”, ông Tập nói trong cuộc gặp với Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi, theo hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã.

Ông Tập được Tổng thống el-Sisi đón tiếp với nghi thức 21 phát đại bác tại dinh tổng thống Ittihadiya ở thủ đô Ai Cập. Các cuộc hội đàm tập trung vào cuộc chiến kéo dài sáu tháng giữa Mỹ - Israel và Iran, với việc hai nhà lãnh đạo kêu gọi “các giải pháp ngoại giao” nhằm đạt được “một thỏa thuận toàn diện để chấm dứt chiến tranh”, theo tuyên bố từ người phát ngôn của ông el-Sisi.

Văn phòng Tổng thống Ai Cập cũng cho biết hai nước đã ký thỏa thuận triển khai giai đoạn ba của khu công nghiệp Ai Cập - Trung Quốc tại kênh đào Suez, nơi chính quyền cho biết đã có 200 công ty hoạt động với tổng vốn đầu tư khoảng 4 tỷ USD. Khoản đầu tư mới, dù chưa được Ai Cập công bố con số cụ thể, được cho là sẽ tăng cường ảnh hưởng của Bắc Kinh tại khu vực kênh đào – huyết mạch thương mại toàn cầu – trong bối cảnh xung đột đang gây nghẽn giao thông tại eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb.

Ông Tập nhấn mạnh Trung Quốc “sẵn sàng hợp tác với các nước trong khu vực để bảo vệ an ninh của các tuyến hàng hải quốc tế, thúc đẩy hợp tác phát triển… và loại bỏ các mầm mống xung đột”. Ngoài ra, một loạt thỏa thuận khác cũng được ký kết nhưng giới chức Ai Cập không cung cấp chi tiết.

Giới phân tích cho rằng Bắc Kinh đang tìm kiếm chỗ đứng lớn hơn ở Trung Đông, trong bối cảnh “Mỹ có vẻ không thực sự quyết định được liệu mình muốn rút lui khỏi khu vực hay tham gia sâu hơn”, bà Mirette Mabrouk, thành viên cấp cao tại Viện Trung Đông có trụ sở tại Washington, nhận định với hãng tin AFP. Trung Quốc coi Ai Cập là đối tác chủ chốt và là cửa ngõ để gia tăng ảnh hưởng khu vực. Về phía Ai Cập, việc thắt chặt quan hệ với Trung Quốc nằm trong nỗ lực đa dạng hóa quan hệ đối tác thay vì liên kết với một cường quốc duy nhất.

Chuyến thăm của ông Tập diễn ra trước thềm cuộc gặp dự kiến giữa ông và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tháng này. Cairo là một trong những nước nhận viện trợ quân sự lớn nhất của Mỹ, khoảng 1,3 tỷ USD mỗi năm, và từ lâu đóng vai trò trung gian hòa giải chủ chốt tại Trung Đông.

Chuyến thăm cũng diễn ra sau khi Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan hồi tháng trước ký Hiệp ước Phòng thủ Mecca. Giới chuyên gia nhận định động thái này cho thấy mong muốn của các nước trong khu vực trong việc đa dạng hóa các thỏa thuận an ninh ngoài Mỹ. Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đã khiến nhiều đồng minh khu vực đặt câu hỏi về độ tin cậy của cam kết an ninh truyền thống từ Washington. Đổi lại, Mỹ đã kêu gọi các đối tác vùng Vịnh tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về khả năng răn đe khu vực. Hiệp ước này có điều khoản tương tự Điều 5 của NATO, nghĩa là một cuộc tấn công vũ trang vào bất kỳ thành viên nào trong ba nước sẽ được coi là tấn công vào tất cả. Tuy nhiên, giới chức Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và Saudi Arabia nhấn mạnh hiệp ước không nhằm thay thế bất kỳ thỏa thuận an ninh hiện có nào.

Trên khắp Cairo, nơi có hơn 26 triệu dân, các tuyến phố chính hôm thứ Tư được trang hoàng cờ Trung Quốc và Ai Cập, cùng các bảng quảng cáo hình ảnh ông el-Sisi và ông Tập. Ông Tập dự kiến sẽ đến Bảo tàng Ai Cập vĩ đại nhìn ra kim tự tháp Giza vào cuối ngày.