Chính trường Mỹ thay đổi, mở ra cơ hội cho Palestine

Cuộc bầu cử sơ bộ hồi tháng 8 tại bang Michigan (Mỹ) đã phản ánh cuộc đấu đá ngày càng gay gắt trong nội bộ đảng Dân chủ về vấn đề ủng hộ Israel. Ứng viên tiến bộ Abdul El-Sayed, người chỉ trích mạnh mẽ Israel và bày tỏ đoàn kết với người Palestine, đã đánh bại đối thủ Haley Stevens – người được các ủy ban hành động chính trị (PAC) thân Israel hậu thuẫn.

Từ lâu, nhiều người Israel tin rằng sự ủng hộ của lưỡng đảng ở Washington sẽ tiếp tục là nền tảng cho chiến lược của họ, bất kể ai nắm quyền tại Nhà Trắng. Tuy nhiên, giữa thập niên này, sự ủng hộ đó đang suy yếu. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố hồi tháng 4, 60% người trưởng thành Mỹ hiện có cái nhìn không thiện cảm với Israel, đặc biệt là giới trẻ. Một cuộc thăm dò của J Street hồi tháng 3/2026 cũng cho thấy 70% người Do Thái Mỹ phản đối viện trợ quân sự và tài chính vô điều kiện cho Israel.

Ngay cả trong nhóm người theo đảng Cộng hòa và phe bảo thủ theo đạo Tin lành – vốn ủng hộ mối quan hệ Mỹ-Israel chặt chẽ – quan điểm tiêu cực về Israel cũng đang gia tăng. Những thay đổi này không thể coi là sự chuyển hẳn sang ủng hộ quyền lợi của Palestine, nhưng cho thấy các giả định chính trị lâu đời về sự ủng hộ không lay chuyển với Israel đang trở nên mong manh.

Các nhà hoạch định chính sách Israel ngày càng nhận thức rằng không thể coi sự ủng hộ của lưỡng đảng Mỹ là điều hiển nhiên. Phe đối lập ở Israel đã công khai chỉ trích Thủ tướng Benjamin Netanyahu vì đã khiến Israel gắn quá chặt với một phe chính trị ở Mỹ, làm xói mòn sự đồng thuận. Tuy nhiên, phe đối lập cũng chưa cho thấy họ có cách tiếp cận khác về cuộc xung đột.

Đối với Palestine, sự thay đổi chính trị ở Mỹ sẽ không tự động mang lại kết quả tích cực. Cần có một chiến lược rõ ràng, với các mục tiêu chính sách cụ thể và khả thi. Việc nhiều người tiến bộ bước vào chính trường chính thống đang buộc đảng Dân chủ phải xem xét lại chính sách, tạo cơ hội để đưa vấn đề công nhận nhà nước Palestine vào trọng tâm chiến dịch tranh cử.

Palestine cũng cần thúc đẩy chương trình nghị sự rộng hơn: trách nhiệm giải trình theo luật pháp quốc tế, khôi phục viện trợ nhân đạo qua UNRWA, thực thi các đạo luật hiện hành của Mỹ như Đạo luật Leahy (cấm viện trợ cho các đơn vị quân đội nước ngoài bị nghi vi phạm nhân quyền), tái thiết Gaza và chấm dứt các chính sách duy trì chiếm đóng vĩnh viễn.

Không nên giới hạn việc tiếp cận chỉ với đảng Dân chủ. Trong đảng Cộng hòa, một số tiếng nói đang nhận ra rằng ủng hộ Israel vô điều kiện không có lợi cho Mỹ. Cách tiếp cận với các nhóm này có thể thông qua ngôn ngữ về trách nhiệm giải trình, trách nhiệm tài khóa, ổn định khu vực và lợi ích quốc gia Mỹ. Với những tín đồ Tin lành truyền thống, cần có sự đối thoại về thần học, như tiếng nói của Mục sư Munther Isaac ở Bethlehem.

Một thách thức là phong trào MAGA (Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại) có sự hoài nghi Israel không xuất phát từ ủng hộ quyền Palestine mà từ phản đối ảnh hưởng của Israel lên chính sách Mỹ, đôi khi lồng ghép với thuyết âm mưu bài Do Thái – gây rủi ro cho việc hợp tác. Ngoài ra, vai trò ngày càng lớn của các nước vùng Vịnh như Saudi Arabia tại Washington cũng mở ra cơ hội phối hợp chiến lược ngoại giao khu vực, đặt vấn đề chấm dứt chiếm đóng và công nhận nhà nước Palestine vào trung tâm các thỏa thuận tương lai.

Những thay đổi về thế hệ, sự giám sát ngày càng kỹ lưỡng đối với chính sách Mỹ và các cuộc tranh luận trong lưỡng đảng đã tạo ra các khoảng trống chính trị cho Palestine mà cách đây vài năm chưa từng có. Liệu các cơ hội này có mang lại trách nhiệm giải trình và con đường hòa bình hay không phụ thuộc vào vận động bền bỉ, thông điệp kỷ luật và xây dựng liên minh.