Cần điều tra hành vi lạm dụng tình dục có hệ thống đối với tù nhân Palestine

Theo báo cáo của các tổ chức nhân quyền, từ tháng 10/2023, tần suất và mức độ nghiêm trọng của các vụ lạm dụng tình dục đối với tù nhân Palestine trong các trại giam Israel gia tăng đột biến. Các vụ việc được ghi nhận xảy ra ở mọi giai đoạn giam giữ, từ bắt giữ, thẩm vấn cho đến giam trong nhà tù và hầu tòa.

Bộ phim tài liệu 'Bodies of Evidence' của Al Jazeera công bố hồi tháng 6/2026 đã thu thập lời khai gây sốc từ các nạn nhân Palestine, phơi bày hệ thống cho phép tra tấn tình dục đối với phụ nữ, nam giới và trẻ em Palestine. Các nhà hoạt động nhân quyền cho rằng Israel đã vũ khí hóa bạo lực tình dục như một phần trong chiến dịch diệt chủng chống lại người Palestine.

Kể từ năm 1967, hơn 750.000 người Palestine đã bị giam trong các nhà tù Israel. Hiện có ít nhất 9.500 tù nhân Palestine, trong đó hơn 360 trẻ em, cùng khoảng 3.500 người bị giam hành chính (không có cáo trạng hoặc xét xử) và hơn 1.300 người Gaza bị giam trong các trung tâm quân sự.

Các nạn nhân kể lại nhiều hình thức lạm dụng: lột trần, bịt mắt, còng tay, đánh đập, bỏ đói, thiếu ngủ, tấn công vào bộ phận sinh dục, cưỡng hiếp bằng vật thể hoặc chó, làm nhục trước binh sĩ và tù nhân khác, từ chối chăm sóc y tế và cản trở giám sát pháp lý. Sau ngày 7/10/2023, quân đội Israel ồ ạt bắt giữ người Palestine từ Gaza và đưa đến các trại giam quân sự, nổi tiếng là căn cứ Sde Teiman, nơi một đoạn video binh sĩ hành hung tù nhân gây phẫn nộ quốc tế nhưng không có ai bị xử lý.

Theo các chuyên gia pháp lý, sự khác biệt về mặt pháp lý rất quan trọng: một hành vi bạo lực tình dục đơn lẻ trong xung đột vũ trang có thể là tội ác chiến tranh, nhưng nếu có tính hệ thống thì có thể cấu thành tội ác chống nhân loại. Khi tra tấn tình dục nhắm vào các thành viên của một nhóm được bảo vệ với ý định tiêu diệt nhóm đó, nó có thể cấu thành tội diệt chủng.

Bộ phim tài liệu và các báo cáo cho thấy hình ảnh binh sĩ cười đùa, quay phim, hoan hô và khoe khoang về các hành vi bạo lực tình dục, cho thấy hành vi lạm dụng đã được bình thường hóa. Công ước về Diệt chủng không chỉ định nghĩa diệt chủng là giết người, mà còn bao gồm gây tổn hại thân thể hoặc tinh thần nghiêm trọng, áp đặt các điều kiện sống nhằm hủy diệt nhóm, và áp đặt các biện pháp nhằm ngăn cản sinh sản trong nhóm.

Hệ thống tư pháp Israel bị chỉ trích là không sẵn lòng và không có khả năng truy tố các tội nghiêm trọng do công dân Israel gây ra đối với người Palestine. Các Ủy ban Điều tra độc lập của Liên Hợp Quốc nhiều lần ghi nhận những thiếu sót về cơ cấu, thủ tục trong hệ thống tư pháp quân sự Israel, khiến việc truy cứu trách nhiệm hiệu quả theo luật quốc tế bị suy yếu.

Các nhà phân tích cho rằng ICC cần điều tra bạo lực tình dục đối với người Palestine không chỉ như tội ác chiến tranh mà còn như tội ác chống nhân loại, và trong bối cảnh tàn phá Gaza, giam giữ hàng loạt, di dời cưỡng bức, bỏ đói và phi nhân tính hóa, cần điều tra như hành vi diệt chủng tiềm tàng. Nếu ICC không truy tố, hậu quả không chỉ là sự trừng phạt mà còn làm xói mòn chức năng răn đe của luật hình sự quốc tế, tạo điều kiện cho các vi phạm tái diễn và lan rộng.