Các nhóm nhân quyền kiện Trump về sắc lệnh hạn chế quyền công dân theo nơi sinh

Washington, DC – Các tổ chức nhân quyền đã khởi kiện pháp lý nhằm vào nỗ lực mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc thu hẹp đối tượng trẻ em sinh ra tại nước này được tự động cấp quyền công dân theo nơi sinh.

Các nhóm này, từng thành công trong việc ngăn chặn nỗ lực trước đó của ông Trump nhằm bãi bỏ rộng rãi quyền công dân theo nơi sinh tại Tối cao Pháp viện Mỹ, đã đệ đơn kiện mới vào thứ Ba tại tòa án liên bang ở bang New Hampshire.

Động thái này diễn ra vài ngày sau khi ông Trump ký hai sắc lệnh hành pháp mới về vấn đề trên. Một sắc lệnh mở rộng các trường hợp ngoại lệ trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ, vốn đã quy định một số đối tượng không đủ điều kiện tự động nhập quốc tịch khi sinh ra. Sắc lệnh còn lại yêu cầu lãnh đạo Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa có biện pháp ngăn chặn tình trạng các bà mẹ đến Mỹ chỉ để sinh con, còn gọi là “du lịch sinh nở”.

Các tổ chức tham gia kiện tụng gồm Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), Quỹ Bảo vệ Pháp lý (Legal Defense Fund), Ủy ban Luật châu Á (Asian Law Caucus) và Quỹ Bảo vệ Dân chủ (Democracy Defenders Fund). Họ lập luận rằng phán quyết của Tối cao Pháp viện hồi tháng 6, vốn bác bỏ nỗ lực trước đó của ông Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh, đã ngăn cản mọi “sửa đổi” đối với các trường hợp ngoại lệ hiện hành dựa trên Hiến pháp và các phán quyết trước đó của tòa án tối cao.

“Tối cao Pháp viện đã nói rõ ràng: Nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm định nghĩa lại ai là công dân Mỹ thông qua hành động hành pháp là vi hiến,” Amia Trigg, phó giám đốc phụ trách tố tụng tại Quỹ Bảo vệ Pháp lý, nói.

“Giờ đây, tổng thống đang cố gắng đẩy mạnh cuộc tấn công bất hợp pháp vào sự bảo vệ hiến định này. Chúng tôi sẽ không đứng nhìn khi nhánh hành pháp công khai phớt lờ thẩm quyền của tòa án trong chiến dịch chống lại trẻ em Mỹ,” bà nói thêm.

Stephen Miller, phó chánh văn phòng Nhà Trắng phụ trách chính sách và là kiến trúc sư của đường lối nhập cư cứng rắn, trước đó từng tuyên bố sẽ thách thức phán quyết tháng 6 của Tối cao Pháp viện. Tuy nhiên, chính quyền đã để thời hạn cuối tháng 7 trôi qua mà không nộp đơn yêu cầu tòa án tối cao xem xét lại phán quyết.

Luật sư của chính quyền từng lập luận rằng quyền công dân theo nơi sinh đã bị hiểu sai kể từ khi Tu chính án thứ 14 được phê chuẩn năm 1868, cho rằng điều khoản này chỉ nhằm đảm bảo quyền công dân cho con em của nô lệ được giải phóng, chứ không phải cho tất cả những người có mặt tại Mỹ.

Phán quyết 6-3 của Tối cao Pháp viện, nơi phe bảo thủ chiếm đa số, đã bác bỏ lập luận đó. Chánh án John Roberts viết rằng “có rất ít bằng chứng cho quan điểm sửa đổi một cách triệt để này”.

“Các nhà soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã mở rộng lời hứa đó cho ‘mọi người tự do sinh ra trên vùng đất này’,” ông viết. “Chúng tôi giữ lời hứa đó ngày hôm nay.”

Các nhà quan sát pháp lý gọi nỗ lực mới nhất của ông Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh là một bài kiểm tra sức chịu đựng đối với phán quyết của Tối cao Pháp viện hồi tháng 6, dù vẫn chưa rõ liệu các thẩm phán có sẵn sàng xem xét vụ việc hay coi vấn đề đã được giải quyết.

Trong khi sáu thẩm phán bỏ phiếu chống lại chính quyền, một thẩm phán bảo thủ là Brett Kavanaugh lại bác bỏ quan điểm cho rằng nỗ lực của chính quyền là vi hiến. Một số người ủng hộ nỗ lực của ông Trump cho rằng điều này vẫn nuôi dưỡng hy vọng thành công nếu một vụ kiện mới được đưa lên tòa án tối cao.

Sắc lệnh hành pháp mới nhằm mở rộng các trường hợp ngoại lệ hiện hành theo Tu chính án thứ 14, vốn không tự động cấp quyền công dân cho con của các nhà ngoại giao nước ngoài hoặc lực lượng xâm lược. Sắc lệnh chỉ đạo các cơ quan chính phủ không “cấp giấy tờ công nhận quyền công dân Mỹ” cho con của nhân viên ngoại giao đang sống tại Mỹ, con của những người bị cáo buộc thuộc “tổ chức khủng bố”, những người bị coi là tham gia “giao dịch thương mại” để đảm bảo sinh con tại Mỹ, và một số người sinh ra tại các vùng lãnh thổ của Mỹ.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh một số đảng viên Cộng hòa tìm cách nhấn mạnh vấn đề quyền công dân theo nơi sinh trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, cho rằng phán quyết của Tối cao Pháp viện đã biến vấn đề này thành điểm tập hợp của phe bảo thủ.

Vẫn chưa rõ liệu cách tiếp cận này có thu hút được sự ủng hộ hay không, khi các cuộc thăm dò thường xuyên cho thấy sự ủng hộ rộng rãi đối với quyền công dân theo nơi sinh, ngay cả khi các vấn đề nhập cư khác gây chia rẽ hơn.

Trong một tuyên bố, Aarti Kohli, giám đốc điều hành của Ủy ban Luật châu Á, một trong các nhóm kiện tụng, nói rằng chính quyền “đang ném mọi thứ vào tường để xem cái gì dính”.

“Cộng đồng người nhập cư biết rằng quyền lợi của chúng tôi đang bị đe dọa, đặc biệt khi chính phủ dùng chúng tôi làm vật tế thần,” bà nói. “Chính quyền Trump đã thua một lần, và sẽ thua lần nữa.”