Bầu cử Tổng thống Colombia: Ứng viên cực hữu dẫn đầu vòng một, gây bất ngờ

Chưa đầy hai giờ sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa vào Chủ nhật (31/5), cuộc đua tổng thống Colombia đã được định đoạt trong vòng hai giữa hai ứng viên: luật sư cực hữu Abelardo de la Espriella và Thượng nghị sĩ cánh tả Ivan Cepeda.

Mặc dù kết quả chung không gây ngạc nhiên cho nhiều người, nhưng màn trình diễn mạnh mẽ của de la Espriella đã làm thay đổi dự đoán của các nhà thăm dò. Cepeda, người được Tổng thống đương nhiệm Gustavo Petro lựa chọn kế nhiệm, trước đó được dự báo sẽ giành nhiều phiếu nhất dựa trên các cuộc khảo sát dư luận.

Thay vào đó, de la Espriella giành vị trí đầu tiên với 43,74% số phiếu bầu, trong khi Cepeda chỉ đạt 40,90%. Những người ủng hộ de la Espriella, một luật sư bào chữa hình sự, đã tổ chức lễ ăn mừng cuồng nhiệt tại thành phố ven biển Barranquilla, nơi ứng viên này có văn phòng.

“Colombia đã thắng, và với hơn 10 triệu phiếu bầu, nền dân chủ đã thắng,” Elsa Suarez, một cử tri của de la Espriella sống ở Bogota, chia sẻ.

De la Espriella theo đuổi hình mẫu của các chính trị gia như Donald Trump ở Mỹ và Javier Milei ở Argentina – những nhân vật truyền thông hào nhoáng giành chiến thắng bất chấp ít kinh nghiệm chính trị. Ông cam kết đưa đất nước trở lại với “luật pháp và trật tự”, cắt giảm chính phủ quốc gia, ủng hộ các giá trị gia đình truyền thống và sử dụng “nắm đấm thép” để trấn áp tội phạm, xây dựng các nhà tù lớn theo mô hình của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele.

Các nhà phân tích cho rằng thông điệp dân túy của de la Espriella đã gây được tiếng vang với cử tri ở khu vực nội địa Colombia, nơi tội phạm đô thị là mối quan tâm ngày càng tăng. Bản đồ bầu cử cho thấy de la Espriella đánh bại Cepeda tại 16 trong số 32 tỉnh của đất nước, chủ yếu ở trung tâm Colombia và dọc biên giới với Venezuela.

“Ở các khu vực trung tâm và gần thủ đô hơn, người dân ưu tiên an ninh,” Laura Bonilla, Phó giám đốc Quỹ Hòa bình và Hòa giải (PARES), giải thích. Ngược lại, thông điệp an ninh của de la Espriella không thuyết phục được cử tri dọc bờ biển và các khu vực biên giới bị ảnh hưởng bởi bạo lực nổi dậy. Bonilla cho rằng người dân ở những khu vực này coi trọng hơn các vấn đề kinh tế xã hội mà Cepeda đại diện.

Thành công của de la Espriella cũng làm nổi bật tâm lý chống lại chính quyền đương nhiệm ngày càng tăng ở Colombia. Luật sư này, người chưa từng tranh cử chức vụ công nào trước đây, đã đánh bại đối thủ chính cùng phe cánh hữu là Thượng nghị sĩ Paloma Valencia, người được cựu Tổng thống Alvaro Uribe hậu thuẫn. Ban đầu, cuộc bầu cử được dự đoán là một cuộc đua sít sao giữa Valencia và de la Espriella, nhưng Valencia chỉ giành được chưa đến 7% phiếu bầu.

Miguel Silva, một nhà tư vấn chính trị Colombia, cho rằng một phần thành công của de la Espriella đến từ thông điệp chiến dịch của ông, khi ông vẽ ra ranh giới giữa những người có và không có lợi thế từ chính phủ. “Ông ấy thành công bằng cách mô tả bản thân và những người ông đại diện là 'Los Nunca' (Những người không bao giờ) và Paloma cùng những người theo bà là 'Los Siempre' (Những người luôn luôn),” Silva nói.

Tại Bogota, tỉnh duy nhất ở nội địa Colombia bầu cho Cepeda, những người ủng hộ ứng viên cánh tả đã bị sốc trước kết quả. “Mọi người đều hơi ngạc nhiên,” Juan Camilo Rodriguez, một cử tri của Cepeda, nói. “Những kết quả này không khớp với các cuộc thăm dò.”

Tổng thống Petro đã kêu gọi cử tri chờ đợi kiểm phiếu chính thức, bác bỏ kết quả sơ bộ. Cepeda ban đầu cũng bày tỏ hoài nghi nhưng sau đó thừa nhận không có bằng chứng về gian lận, khi ông thua de la Espriella hơn 670.000 phiếu. Các chuyên gia cảnh báo rằng Cepeda đang mất thời gian quý báu khi tập trung vào các cáo buộc gian lận thay vì thu hút cử tri ôn hòa.

Vòng bầu cử thứ hai giữa Cepeda và de la Espriella dự kiến diễn ra vào ngày 21/6. Hơn một triệu phiếu của ứng viên trung tâm Sergio Fajardo và 1,6 triệu phiếu của Paloma Valencia đang là mục tiêu tranh giành. Trong khi Valencia ủng hộ de la Espriella, người đồng tranh cử của bà, chính trị gia ôn hòa Juan Daniel Oviedo, lại không làm vậy. “Như câu nói, ai mắc ít sai lầm hơn sẽ là người chiến thắng,” nhà chiến lược chính trị Miguel Jaramillo Lujan nhận định.