Bầu cử Brazil vào vòng hai: Flávio Bolsonaro dẫn trước Lula

Cuộc đua tổng thống Brazil sẽ phải giải quyết bằng vòng bỏ phiếu thứ hai sau khi ứng viên cực hữu Flávio Bolsonaro vượt qua Tổng thống đương nhiệm cánh tả Luiz Inácio Lula da Silva nhưng không đạt được đa số tuyệt đối cần thiết để tránh một cuộc bầu cử lại.

Với 99,9% số phiếu được kiểm, Flávio Bolsonaro, 45 tuổi, con trai của cựu tổng thống Jair Bolsonaro, giành được 47% số phiếu, qua đó sẽ chạm trán với đối thủ 80 tuổi Lula trong cuộc đối đầu dự kiến diễn ra ngày 25/10. Ông Lula nhận được 45,1% số phiếu. Ông Flávio Bolsonaro được 56,1 triệu phiếu so với 53,8 triệu phiếu của ông Lula.

Ông Flávio Bolsonaro bước vào vòng hai với vị thế ứng viên được đánh giá cao nhất và nhiều khả năng sẽ được củng cố thêm nhờ sự chuyển hướng phiếu bầu từ các ứng viên cánh hữu khác trong cuộc bầu cử, bao gồm Ronaldo Caiado (2,1%) và Renan Santos (2,2%).

Phe cực hữu Brazil thể hiện sức mạnh vượt dự báo

Phe cực hữu Brazil cho thấy kết quả mạnh hơn cả dự báo, với một loạt chính trị gia theo phong trào Bolsonarista thắng cử tại các cuộc đua vào quốc hội hoặc ghế thống đốc bang. Trong số đó có Carlos Bolsonaro – con trai thứ hai của ông Jair Bolsonaro – và vợ của cựu tổng thống, bà Michelle Bolsonaro, khi cả hai đều giành được ghế tại thượng viện. Con trai út của ông Bolsonaro, Jair Renan, được bầu vào hạ viện. Cựu bộ trưởng cơ sở hạ tầng của ông Bolsonaro, Tarcísio de Freitas, tái đắc cử thống đốc bang São Paulo, bang đông dân và có vai trò kinh tế quan trọng nhất Brazil.

Trong số 54 thượng nghị sĩ được bầu, có 34 người thuộc phe cánh hữu hoặc cực hữu.

Phát biểu với những người ủng hộ tại thủ đô Brasília, ông Flávio Bolsonaro nói kết quả này báo hiệu “sự kết thúc của một kỷ nguyên” đối với đảng Công nhân của ông Lula. “Ông Lula đã tranh cử tổng thống bảy lần. Ông ấy lo lắng về quyền lực. Tôi lo lắng về tương lai của Brazil,” ông nói.

Ông Lula thừa nhận kết quả bất ngờ

Phát biểu tại São Paulo, ông Lula tỏ ra bình tĩnh trước một đêm khó khăn đối với phe cánh tả. “Chúng ta vừa có một bài học về nền dân chủ Brazil,” ông nói. “Kết quả thường không như mong đợi. Chúng ta không bao giờ có thể đạt được mọi thứ mình muốn. Tôi thú nhận với các bạn rằng tôi đã tin chắc mình sẽ thắng cử ngay trong vòng đầu tiên… Nhưng chúng ta có vòng hai.”

Ông Lula nói rằng “quá khứ đen tối” của ông Flávio Bolsonaro sẽ trở nên rõ ràng hơn đối với cử tri trong giai đoạn trước cuộc bỏ phiếu vòng hai. “Từ ngày mai, chúng tôi sẽ khởi động một chiến dịch mới: trong một chiến dịch chỉ có hai ứng viên, chúng tôi sẽ có thể cho thấy sự khác biệt giữa các đề xuất của mình cho Brazil.”

Trước đó, khi đi bỏ phiếu, ông Lula nói nền dân chủ lớn nhất châu Mỹ Latinh đang đứng trước một lựa chọn rõ ràng, đồng thời nhấn mạnh những liên hệ được ghi nhận rõ ràng của đối thủ với các thành phần tội phạm ở Rio, trong đó có việc từng thuê người thân của một kẻ giết người theo hợp đồng khét tiếng.

Ông Lula – người trở thành tổng thống xuất thân từ tầng lớp lao động đầu tiên được bầu của Brazil năm 2002, và được đưa trở lại nắm quyền năm 2006 và 2022 – đang hy vọng giành được nhiệm kỳ thứ tư không liên tiếp mang tính lịch sử trong cuộc bầu cử năm nay.

Các đồng minh của chính trị gia cánh tả kỳ cựu gọi cuộc bầu cử này là một trận chiến then chốt trong nỗ lực chống lại phong trào cực hữu – lực lượng mới đây chưa đầy bốn năm trước đã gây hỗn loạn tại thủ đô Brasília trong một nỗ lực bất thành nhằm đảo ngược kết quả bầu cử năm 2022, khi ông Lula đánh bại tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro.

Ông Flávio Bolsonaro và mục tiêu giải phóng cha

Ông Flávio Bolsonaro hy vọng việc giành được chức tổng thống sẽ cho phép ông giải thoát cha mình, người đang thụ án 27 năm tù vì âm mưu đảo chính bất thành sau khi từ chối chấp nhận thất bại trước ông Lula trong cuộc bầu cử trước. Trước cuộc bầu cử, ông Flávio Bolsonaro cũng kêu gọi cử tri bảo thủ không ủng hộ phong trào Bolsonarismo nhưng muốn loại ông Lula khỏi quyền lực hãy bỏ phiếu chiến lược.

Ngoài chức tổng thống, gần 159 triệu cử tri Brazil còn lựa chọn nghị sĩ bang, 27 thống đốc bang, 513 thành viên hạ viện và 54 thành viên của thượng viện gồm 81 ghế. Những người ủng hộ ông Flávio Bolsonaro coi cuộc đua vào thượng viện là ưu tiên vì thượng nghị sĩ là những nhà lập pháp duy nhất có thể luận tội các thẩm phán tòa án tối cao – một yêu cầu của phe Bolsonarista kể từ khi tòa án này bỏ tù cựu tổng thống vì tội âm mưu đảo chính.

Không khí ảm đạm tại thành trì cánh tả ở Rio

Hàng trăm người cánh tả đã tập trung tại trung tâm Laranjeiras, một trong những khu phố thiên tả nhất của Rio, với hy vọng ăn mừng chiến thắng của ông Lula trong tiếng nhạc samba. Nhưng không khí trở nên nặng nề và nhiều người đã khóc khi thời gian trôi qua mà lợi thế của ông Flávio Bolsonaro trước ông Lula vẫn được duy trì.

“Thật đáng buồn khi người dân Brazil… lại chọn quá nhiều sự thụt lùi,” Marcelo Mac, một trong những chủ quán bar cánh tả Miolo ở Laranjeiras, nói khi quy mô tiến bộ của phe cánh hữu được xác nhận vào tối Chủ nhật.

Mac, 46 tuổi, bày tỏ sự bối rối rằng con trai của người đàn ông mới chỉ bốn năm trước còn tìm cách đảo chính nay lại đang ở vị trí dẫn đầu để trở thành nhà lãnh đạo tiếp theo của Brazil. “Anh ta là người đáng ghét đến mức còn tệ hơn cả cha mình,” Mac nói về ông Flávio Bolsonaro.

Bên cạnh quán bar, một lá cờ vàng in hình ông Lula mang khẩu hiệu: “Rẽ trái”. Nhưng Brazil đã bỏ phiếu cho một sự chuyển hướng sang cực hữu.

Ông Flávio Bolsonaro dường như có đà thuận lợi trong những ngày cuối trước cuộc bỏ phiếu hôm Chủ nhật, giữa lúc công chúng bất mãn với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt và tình trạng bạo lực đô thị.

Tuy nhiên, các cuộc thăm dò dư luận đã không dự đoán được quy mô thắng lợi của phe cánh hữu.

Italo Andrade dos Santos, 31 tuổi, nhân viên bán hàng và là cử tri ủng hộ ông Flávio Bolsonaro, phải kiềm chế niềm vui sau quầy tại hiệu thuốc nơi anh làm ca tối Chủ nhật. “Tôi hơi thất vọng vì tôi kỳ vọng ông Flávio sẽ thắng ngay vòng đầu. Nhưng tôi vui vì ông ấy đang dẫn trước,” Santos nói, đồng thời cho biết anh bỏ phiếu “để loại ông Lula nhiều hơn là vì chính ông Flávio”.

Ông Trump trở thành vấn đề then chốt

Donald Trump trở thành một vấn đề then chốt của cuộc bầu cử khi ông Lula cáo buộc Tổng thống Mỹ tìm cách xoay chuyển lá phiếu theo hướng có lợi cho ông Flávio Bolsonaro nhằm “thuộc địa hóa” Brazil và chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên của nước này. Ông Flávio Bolsonaro cam kết xây dựng quan hệ gần gũi hơn với ông Trump, người hy vọng một chiến thắng của phe cánh hữu sẽ giúp ông củng cố thêm quyền kiểm soát của Mỹ đối với châu Mỹ Latinh sau khi các nhà lãnh đạo thân Trump lần lượt thắng cử tại một loạt quốc gia, trong đó có Chile, Colombia và Peru.