Bạo loạn bài nhập cư bùng phát tại Belfast sau vụ tấn công bằng dao

Các cuộc biểu tình chống nhập cư đã nổ ra tại Belfast, Bắc Ireland, sau một vụ tấn công bằng dao được cho là do một người tị nạn Sudan thực hiện, khiến khu vực rơi vào tình trạng căng thẳng.

Vào tối thứ Ba, hàng trăm người biểu tình, nhiều người đeo khăn che mặt, đã chặn đường và đốt xe cùng nhà cửa, buộc cư dân phải sơ tán. Michelle O'Neill, Bộ trưởng thứ nhất của Bắc Ireland, mô tả các cuộc bạo loạn là "không gì khác ngoài sự hèn nhát ghê tởm". Bà tuyên bố trên X: "Phân biệt chủng tộc, đe dọa và bạo lực là sai trái cho dù xảy ra ở đâu."

Nghi phạm 30 tuổi trong vụ tấn công, danh tính chưa được tiết lộ, đã bị buộc tội cố ý giết người, tàng trữ vũ khí có lưỡi nơi công cộng và đe dọa giết người. Hắn đã dùng dao chém nhiều nhát vào đầu và cổ một người đàn ông ngoài 40 tuổi vào thứ Hai. Cảnh sát trưởng Bắc Ireland Jon Boutcher cho biết nghi phạm đến Vương quốc Anh vào năm 2023 qua Paris và Dublin. Bộ Nội vụ Anh xác nhận hắn là người tị nạn Sudan có giấy phép cư trú hợp lệ đến năm 2028.

Làn sóng bạo lực mới nhất diễn ra trong bối cảnh căng thẳng vẫn còn cao trên khắp nước Anh, khi các đảng phái dân túy cáo buộc chính sách tị nạn cho phép những kẻ nguy hiểm vào nước này. Các cuộc giao tranh bạo lực đã nổ ra vào tuần trước tại Southampton, miền nam nước Anh, vì cách xử lý của cảnh sát đối với vụ sát hại một sinh viên da trắng trẻ tuổi bị một người đàn ông Sikh người Anh đâm chết. Vào thứ Ba, hàng chục người biểu tình cũng tập trung tại một khách sạn chứa người xin tị nạn bên ngoài Southampton, mang biểu ngữ ghi "không phân biệt chủng tộc, chỉ có lòng yêu nước" và "đủ rồi".

Các cuộc tấn công phân biệt chủng tộc gia tăng ở Bắc Ireland

Nhập cư đã trở thành một vấn đề nóng ở Anh và góp phần thúc đẩy sự trỗi dậy của đảng Cải cách Anh cực hữu trong các cuộc bầu cử địa phương gần đây. Năm ngoái đã xảy ra bạo loạn chống nhập cư ở Bắc Ireland vì giận dữ sau một vụ tấn công tình dục có liên quan đến hai thanh thiếu niên được cho là có nguồn gốc nước ngoài. Địa điểm xảy ra xung đột là thành phố Ballymena, nơi các nhóm người biểu tình nhắm mục tiêu vào các ngôi nhà nơi người nhập cư sinh sống.

Anh cũng bị rung chuyển bởi bạo lực vào tháng 7 năm 2024 sau khi ba bé gái bị một thanh niên 17 tuổi người Anh, con trai của những người tị nạn Rwanda, đâm chết gần Liverpool. Kẻ này đã nhận tội giết người và bị kết án tù chung thân với mức án tối thiểu 52 năm. Vào tháng 11 năm ngoái, Tổ chức Ân xá Quốc tế mô tả 12 tháng trước đó là "một năm đáng hổ thẹn của hận thù" ở Bắc Ireland. Cảnh sát ghi nhận 2.048 vụ việc phân biệt chủng tộc và 1.280 tội ác thù hận chủng tộc, một trong những mức cao nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận vào năm 2004. Bốn trong số năm tháng có mức độ vụ việc thù hận chủng tộc cao nhất được ghi nhận từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2025.

Michael Kerr, giáo sư nghiên cứu xung đột tại Đại học King's College London, cho rằng mặc dù số lượng người bạo loạn tương đối nhỏ, nhưng hậu quả có thể rất nghiêm trọng. "Một thiểu số cực hữu nhỏ nhưng kiên quyết có thể tạo ra nỗi sợ hãi rất nhanh chóng, đặc biệt là khi họ nhắm vào các cộng đồng vốn đã nhỏ bé, dễ bị tổn thương," Kerr nói với Al Jazeera. "Đó không phải là sự thể hiện của một bất bình dân chủ lớn nào; đó là sự đe dọa phân biệt chủng tộc nhằm vào những người có rất ít quyền lực."

Cực hữu kích động căng thẳng

Các nhân vật chống nhập cư, bao gồm lãnh đạo đảng Cải cách Nigel Farage và lãnh đạo đảng Khôi phục nước Anh Rupert Lowe, đã yêu cầu tiết lộ chi tiết về tình trạng nhập cư của kẻ tấn công. Gavin Robinson, lãnh đạo Đảng Dân chủ Liên minh, kêu gọi chính quyền kiềm chế "nhập cư không kiểm soát". Boutcher nói rằng nghi phạm chưa từng được Cảnh sát Bắc Ireland biết đến trước đây, cho thấy hắn không có tiền án nghiêm trọng. Cảnh sát kêu gọi mọi người không chia sẻ video đâm người, nhưng nhiều tài khoản mạng xã hội liên kết với cái gọi là "những người yêu nước" vẫn đăng tải cảnh quay, kêu gọi mọi người "phản đối nhập cư ồ ạt vào cộng đồng của họ".

Tỷ phú công nghệ Mỹ Elon Musk đã chia sẻ lại một bài đăng của nhà hoạt động chống nhập cư Tommy Robinson, nói rằng: "Chỉ bằng cách phản đối LẶP ĐI LẶP LẠI và ỒN ÀO thì mới có bất kỳ thay đổi nào!!". Vụ đâm dao tuần trước ở Southampton, được cho là do một người đàn ông Sikh người Anh thực hiện, đã bị Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khai thác, người đổ lỗi cho "nền chính trị tự ghét bản thân và cuộc xâm lược hàng loạt của người nhập cư" gây ra bạo lực. Các quan chức chính phủ Anh lưu ý rằng kẻ tấn công ở Southampton không phải là người nhập cư và cáo buộc Vance cố gắng "can thiệp vào nền dân chủ của chúng tôi và tìm cách khuấy động sự chia rẽ trên đường phố của chúng tôi". Cộng đồng Sikh kể từ đó đã báo cáo các vụ lạm dụng chủng tộc và lời nói, mặc dù Mark Nowak, người cha đau buồn của nạn nhân, đã cảnh báo chống lại việc cái chết của con trai ông bị sử dụng để tạo ra "sự chia rẽ, hận thù hoặc căng thẳng hơn nữa".

Bộ trưởng Tư pháp Bắc Ireland Naomi Long hôm thứ Tư cho biết những kẻ thực hiện các hành vi bạo lực đang "vũ khí hóa nỗi đau, mối quan tâm và sự tức giận thực sự" trong người dân và đổ lỗi cho các phần tử kích động cực hữu trên mạng. "Có những tác nhân xấu ở Anh và xa hơn nữa, những người có lẽ trước ngày hôm qua sẽ gặp khó khăn khi tìm Belfast trên bản đồ... đã cố tình khuyến khích mọi người ra đường," bà nói với BBC Breakfast. "Đó là định nghĩa tuyệt đối của phân biệt chủng tộc." Kerr cho biết việc khuếch đại tài liệu chống người nhập cư trên các nền tảng như X đã giúp tạo ra bối cảnh mà các sự cố có thể nhanh chóng bị chính trị hóa và được sử dụng để đốt cháy sự tức giận. "Điều đó không có nghĩa là mọi người tham gia đều được tổ chức chính thức bởi phe cực hữu, nhưng khuôn khổ tư tưởng rõ ràng đang được định hình bởi hệ sinh thái rộng lớn hơn đó," ông nói.

Di sản của Xung đột

Evi Chatzipanagiotidou, giảng viên nhân học tại Đại học Queen's Belfast, cho biết bạo lực hôm thứ Ba cũng liên quan đến Xung đột, tức cuộc xung đột giáo phái ở Bắc Ireland từ những năm 1960 đến cuối những năm 1990. Thỏa thuận hòa bình năm 1998, được gọi là Hiệp định Thứ Sáu Tốt lành, dẫn đến các hiệp ước quản trị giữa các đảng lớn của những người theo chủ nghĩa Dân tộc (muốn một nước Ireland thống nhất) và những người theo chủ nghĩa Liên minh (muốn ở lại Vương quốc Anh). Các cuộc bạo loạn bạo lực diễn ra ở những khu vực bị ảnh hưởng bởi tình trạng nghèo đói lâu dài, thất nghiệp và bị gạt ra ngoài lề xã hội. Chatzipanagiotidou cho biết: "Mối liên hệ giữa các cuộc bạo loạn với các nhóm bán quân sự (cực hữu) chưa được thiết lập, nhưng những thanh niên tham gia các cuộc bạo loạn này sẽ là mục tiêu tuyển dụng hàng đầu của các nhóm như vậy" và "các quá trình lịch sử và tư tưởng địa phương hội tụ với nền chính trị cực hữu toàn cầu."

Cô cũng nói thêm rằng trong câu chuyện chống nhập cư, biên giới với Ireland bị đổ lỗi là hành lang đi qua của người nhập cư, làm sống lại căng thẳng xung quanh bản sắc dân tộc giữa các cộng đồng Công giáo và dân tộc chủ nghĩa, những người tự nhận mình mạnh mẽ là người Ireland ủng hộ một nước Ireland thống nhất, và các cộng đồng Tin lành và liên minh, những người tự nhận mình là người Anh và muốn ở lại Vương quốc Anh. Kerr cũng chỉ ra sự chia rẽ chính trị trong cơ quan hành pháp chia sẻ quyền lực là một mối nguy hiểm khác. Nếu không có sự thống nhất chính trị, "phe cực hữu có thể sử dụng những sự cố này để đẩy một cái nêm giữa các đảng phái, cộng đồng và cảnh sát," ông nói. "Nếu điều này tiếp diễn, nó sẽ trở thành một thách thức lớn về mặt cảnh sát ở Bắc Ireland và có thể gây ra tình trạng bất ổn rộng lớn hơn trên khắp Vương quốc Anh."