Áp lực lên Tổng thống Mexico sau khi hai cựu quan chức đầu thú Mỹ vì nghi dính líu cartel

Áp lực đang gia tăng lên Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum sau khi hai cựu quan chức cấp cao của bang Sinaloa, cả hai đều thuộc đảng Morena của bà, đã tự nguyện đầu thú chính quyền Mỹ vì bị cáo buộc có quan hệ với cartel Sinaloa.

Cựu Bộ trưởng An ninh bang Sinaloa, Gerardo Mérida Sánchez, đã vượt biên vào bang Arizona tuần trước và bị cảnh sát liên bang Mỹ bắt giữ, theo thông báo từ Bộ An ninh Mexico. Cựu Bộ trưởng Tài chính bang Sinaloa, Enrique Díaz Vega, cũng bị bắt giữ tại New York.

Cả hai ông Mérida và Díaz đều bị truy tố vào tháng trước trong khuôn khổ bản cáo trạng nhắm vào 10 quan chức Sinaloa, bao gồm Thống đốc Rubén Rocha Moya, với cáo buộc hỗ trợ cartel Sinaloa đưa ma túy bất hợp pháp vào Mỹ với số lượng lớn. Thống đốc Rocha Moya đã gọi các cáo buộc này là “hoàn toàn sai sự thật và không có cơ sở”.

Trong khi đó, Tổng thống Sheinbaum từ chối dẫn độ cựu thống đốc, liên tục yêu cầu Mỹ cung cấp thêm bằng chứng. Phát biểu hôm thứ Hai, bà giữ vững lập trường về chủ quyền quốc gia và phủ nhận mọi liên hệ giữa chính phủ của bà với tội phạm có tổ chức. “Chúng tôi sẽ không bao che cho bất kỳ ai trong bất kỳ hoàn cảnh nào,” bà nói. “Nhưng tại sao Mỹ lại quan tâm đến Mexico đến vậy? Họ nên giải quyết vấn đề của mình trước, bao gồm tiêu thụ ma túy và dòng chảy vũ khí.”

Tuy nhiên, với hai quan chức cấp cao hiện đang bị Mỹ giam giữ, việc Sheinbaum bảo vệ đảng của mình và Thống đốc Moya ngày càng trở nên khó khăn. Arturo Sarukhán, cựu đại sứ Mexico tại Mỹ, nhận định: “Có nhận thức ngày càng tăng ở Washington rằng bà ấy đang câu giờ, nhưng thực tế sẽ vượt qua bà ấy. Khả năng những người khác trong số 10 người bị truy tố sẽ thương lượng với cơ quan thực thi pháp luật Mỹ ngày càng lớn, và khi đó bạn không thể kiểm soát thông tin được chia sẻ với ai – đó có thể là quả bom hẹn giờ cho Morena.”

Việc hai cựu quan chức tự nguyện đầu thú thay vì chờ dẫn độ cũng củng cố sức nặng cho bản cáo trạng ban đầu của Bộ Tư pháp Mỹ, theo các nhà phân tích. Eduardo Guerrero, chuyên gia an ninh Mexico, nhận xét: “Nếu đó là những cáo buộc vô căn cứ, thì không ai lại tự mình nộp đơn xin đầu thú.” Ông cũng cho rằng việc cả hai cựu quan chức bị giam giữ sẽ giúp Washington xây dựng hồ sơ chống lại Thống đốc Sinaloa: “Cả hai đều biết rất nhiều về Rocha Moya, họ sẽ cung cấp rất nhiều bằng chứng.”

Sheinbaum có thể sẽ phải đối mặt với thêm các cáo buộc nhắm vào các quan chức trong đảng của mình trong thời gian tới. Tuần trước, Terry Cole, quyền Giám đốc Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), đã làm chứng trước Thượng viện Mỹ và nói rằng bản cáo trạng nhắm vào Rocha Moya “chỉ là sự khởi đầu”. Hôm thứ Sáu, New York Times đưa tin chính quyền Trump đã chỉ thị cho các công tố viên liên bang sử dụng đạo luật chống khủng bố để truy tố các quan chức tham nhũng của Mexico.

Trong nhiều tháng, Sheinbaum đã xoa dịu Washington bằng cách đáp ứng các yêu cầu của Tổng thống Trump, gửi hàng nghìn binh sĩ đến biên giới để kiểm soát nhập cư và bàn giao gần 100 thành viên cartel để đối mặt với công lý tại Mỹ. Nhưng quan hệ bắt đầu rạn nứt trong những tuần gần đây khi hé lộ rằng các điệp viên CIA đã hoạt động tại Mexico mà không có sự cho phép của chính phủ liên bang, bao gồm các báo cáo rằng cơ quan Mỹ liên quan đến vụ ám sát một thành viên cartel cấp trung vào tháng Ba.

Sức ép gia tăng từ Washington, nhắm vào các quan chức hiện tại bao gồm cả những người thuộc đảng cầm quyền Morena, đã đẩy Sheinbaum và mối quan hệ của bà với Mỹ đến giới hạn. “Chúng ta đang ở trên bờ vực của vực thẳm, giống như những quân domino đang đổ lần lượt,” Sarukhan nhận định.