Ảnh vệ tinh hé lộ cảnh tàn phá miền nam Gaza khi Israel mở rộng kiểm soát

Những hình ảnh vệ tinh độ phân giải cao được chụp hồi tháng 2/2026 đã phơi bày cảnh tượng toàn bộ các khu phố ở miền nam Gaza bị san phẳng thành tro bụi, nghĩa trang bị biến thành tiền đồn quân sự, và người dân sống sót bị dồn vào những khu lều trại chật chội trải dài ra tận bờ biển Địa Trung Hải.

Nhà báo Palestine Muhannad Qishta bày tỏ khao khát được viếng mộ hai người chị gái tại thành phố Khan Younis nhưng không thể, bởi nghĩa trang Sheikh Mohammed nơi họ an nghỉ đã bị xóa khỏi bản đồ. “Ngay cả người chết cũng không được tha. Tôi sẽ cảm thấy thế nào khi tới nơi và thấy đó chỉ còn là sa mạc, không còn mộ của chị em tôi để đọc lời cầu nguyện?” - Qishta nói.

Theo tổ chức Euro-Med Human Monitor, các lực lượng Israel đã phá hủy toàn bộ hoặc một phần 94% số nghĩa trang ở Gaza, biến những nơi lưu giữ ký ức thành doanh trại quân sự.

Các khu dân cư lớn đã biến mất. Khu phố Saudi ở Tal as-Sultan, một dự án nhà ở lớn với 752 căn hộ, đã bị san phẳng thành những đống đổ nát. Làng Thụy Điển ở Rafah, từng là một cộng đồng ven biển sầm uất với hơn 1.300 người sống bằng nghề đánh bắt cá, giờ chỉ còn 5 ngôi nhà và đã biến thành căn cứ quân sự Israel.

Cửa khẩu Rafah - huyết mạch duy nhất nối Gaza với thế giới bên ngoài - cũng bị phá hủy. Cơ sở hạ tầng dân sự gồm nhà ga, nhà ga VIP, kho hàng viện trợ nhân đạo và văn phòng hành chính đã bị thay thế bằng các trạm quan sát quân sự và hàng rào thép gai của Israel.

Tại thành phố Hamad ở Khan Younis, một dự án nhà ở công cộng trị giá 135 triệu USD do Qatar tài trợ với 53 tòa nhà chung cư cao 5 tầng, chứa khoảng 3.000 căn hộ và từng là nơi ở của hơn 15.000 người, giờ chỉ còn là đống gạch vụn.

Hệ thống giáo dục cũng bị phá hủy một cách có hệ thống. UNICEF cho biết hơn 97% trường học đã bị hư hại hoặc phá hủy, khiến 658.000 trẻ em không được học tập chính quy trong hơn hai năm. Đại học Hồi giáo Gaza với hơn 20.000 sinh viên và Đại học Al-Azhar với hơn 16.000 sinh viên đã bị san bằng.

Đất nông nghiệp, vốn là nguồn cung lương thực chính cho Gaza, nay gần như không thể sử dụng. FAO báo cáo chưa đến 5% đất nông nghiệp của Gaza còn có thể canh tác. Máy ủi Israel đã san phẳng các nhà kính và lấy đi lớp đất mặt, trực tiếp đẩy người dân vào nạn đói.

Nhà báo Palestine Ola Abu Moamer cho biết: “Cảnh người dân đi tìm thức ăn thật tàn khốc, và chúng tôi đang đứng trước bờ vực của nạn đói có thể bùng phát bất cứ lúc nào. Nhiều gia đình trở về với nồi không từ bếp súp, không kiếm được chút thức ăn nào”.

Hiện tại, 1,9 triệu trong tổng số 2,3 triệu người Palestine ở Gaza đã phải rời bỏ nhà cửa, nhiều người phải di tản hơn 10 lần, và 60% dân số mất hoàn toàn nhà cửa. Các gia đình bị dồn vào một khu vực ngày càng thu hẹp, với những khu lều trại chật cứng tại al-Mawasi, dồn sát ra tận bờ biển.

Trong một đoạn video bị rò rỉ, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã chỉ đạo quân đội mở rộng kiểm soát. “Vào thời điểm này, chúng ta đang kiểm soát hoàn toàn 60% lãnh thổ Dải Gaza... và chỉ thị của tôi là đạt tới 70%,” Netanyahu tuyên bố.

Trước đó, hồi tháng 3, quân đội Israel đã âm thầm phân phát bản đồ cho các tổ chức viện trợ, cho biết họ đã chiếm giữ 64% lãnh thổ Palestine. Thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian hồi tháng 10 năm ngoái quy định Israel phải rút quân, nhưng thực tế quân đội Israel vẫn tiếp tục tiến quân.

Một phóng viên Palestine, ông Qishta, chia sẻ: “Vệ tinh chụp ảnh những tòa nhà bị phá hủy, nhưng chúng không thể ghi lại cảm giác của con người khi đi tìm nhà của mình và không thấy. Điều khó khăn nhất không phải là sự hủy diệt, mà là những câu chuyện chôn vùi bên dưới nó”.