Dòng thời gian căng thẳng Trump - Zelenskyy: Từ cuộc gọi năm 2019 đến chỉ trích công khai

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/10 đã kêu gọi Ukraine có tổng thống mới, cáo buộc Tổng thống Volodymyr Zelenskyy gây sức ép lên giá dầu diesel toàn cầu bằng các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga. Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump nói: "Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần một tổng thống mới", đồng thời cho rằng ông Zelenskyy "muốn gây khó khăn cho nông dân và chủ trang trại của chúng ta với dầu diesel, bởi Nga cung cấp phần lớn dầu diesel trên toàn thế giới".

Động thái này diễn ra sau khi ông Trump thông báo một thỏa thuận mua dầu diesel từ Nga, đảo ngược nhiều năm Washington gây sức ép với Moscow liên quan đến cuộc xung đột Ukraine. Ông Trump cho biết đã đề nghị ông Zelenskyy ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Nga và cảnh báo "tốt hơn hết là nên dừng lại".

Ngày 27/10, ông Zelenskyy phản hồi trên mạng xã hội X, tuyên bố Ukraine sẵn sàng ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nếu Nga dừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. "Có thể dừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng ngay hôm nay, nhưng Tổng thống Nga Vladimir Putin không muốn làm điều đó", ông Zelenskyy viết. Ông cũng nhấn mạnh mỗi tỷ USD Nga kiếm thêm từ xuất khẩu sẽ giúp chi trả cho linh kiện vũ khí, nâng cấp máy bay không người lái, sản xuất tên lửa và chiêu mộ lính đánh thuê.

Đây không phải lần đầu ông Trump chỉ trích ông Zelenskyy. Mối quan hệ căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo bắt nguồn từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump, khi ông gây sức ép buộc ông Zelenskyy điều tra đối thủ chính trị Joe Biden và con trai Hunter Biden.

Dưới đây là dòng thời gian một số sự kiện chính trong mối quan hệ Trump - Zelenskyy:

Tháng 10/2026: Tại Nhà Trắng, ông Trump chỉ trích ông Zelenskyy vì không đạt được thỏa thuận hòa bình, đồng thời yêu cầu chấm dứt các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở năng lượng Nga. Ông nói: "Tôi đã bảo ông ấy: 'Làm những gì ông muốn. Đừng đánh vào nhà máy lọc dầu. Có nhiều mục tiêu khác. Đừng đánh vào nhà máy lọc dầu.' Vậy mà ông ấy vẫn đánh. Tốt hơn hết là ông ấy nên dừng lại". Ông Trump cũng đề xuất Ukraine nên có nhà lãnh đạo mới có thể đàm phán. Trước đó một ngày, ông Trump đã đạt thỏa thuận với ông Putin mua dầu diesel từ Nga nhằm giảm giá nhiên liệu.

Tháng 4/2025: Ngày 15/4, ông Trump chỉ trích ông Zelenskyy và ngụ ý Kyiv khởi xướng chiến tranh với Nga, nói rằng nhà lãnh đạo Ukraine "luôn tìm cách mua" tên lửa Mỹ. "Bạn không khởi xướng chiến tranh với kẻ lớn gấp 20 lần mình rồi hy vọng người ta cho mình tên lửa", ông Trump nói. Ngày 23/4, ông Trump chỉ trích ông Zelenskyy đưa ra tuyên bố "rất có hại" sau khi nhà lãnh đạo Ukraine phản đối ý tưởng nhượng Crimea cho Nga trong thỏa thuận hòa bình tiềm năng. Ông Zelenskyy khẳng định không nhượng bộ lãnh thổ. Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump cáo buộc ông Zelenskyy kích động căng thẳng bằng cách "khoe khoang" rằng Kyiv sẽ không công nhận việc nhượng Crimea cho Nga. "Tuyên bố này rất có hại cho đàm phán hòa bình với Nga", ông Trump nói, thêm rằng Nga đã sáp nhập Crimea năm 2014 "mà không cần bắn một phát súng". Dù vậy, ngày 26/4/2025, hai nhà lãnh đạo vẫn có cuộc gặp riêng tại Vatican nhân lễ tang Giáo hoàng Francis.

Ngày 28/2/2025: Trong cuộc gặp căng thẳng tại Phòng Bầu dục, ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance tranh cãi với ông Zelenskyy về thỏa thuận khoáng sản đất hiếm, cam kết an ninh và đàm phán hòa bình với Nga. Ông Trump cảnh báo: "Hoặc ông sẽ đạt thỏa thuận [chấm dứt chiến tranh với Nga], hoặc chúng tôi rút lui", đồng thời cáo buộc ông Zelenskyy "thiếu tôn trọng" nước Mỹ và "đánh cược quá mức". Ông Trump và ông Vance cũng chỉ trích ông Zelenskyy thiếu lòng biết ơn và không chịu thỏa hiệp để chấm dứt chiến tranh. Cuộc gặp biến thành tranh cãi lớn và ông Zelenskyy rời Nhà Trắng đột ngột.

Ngày 19/2/2025: Một tháng sau khi trở lại nắm quyền nhiệm kỳ hai, ông Trump gọi ông Zelenskyy là "nhà độc tài không bầu cử" và cáo buộc ông muốn duy trì "dòng tiền" viện trợ quân sự Mỹ trong khi Washington cố gắng chấm dứt chiến tranh với Nga. Trong bài đăng dài trên Truth Social, ông Trump cáo buộc ông Zelenskyy nhận tiền Mỹ và lôi kéo nước này vào xung đột bất tận. Sau đó, tại hội nghị thượng đỉnh đầu tư ở Miami, ông Trump nói ông Zelenskyy "đã làm rất tệ, đất nước ông ấy tan nát, hàng triệu người chết một cách vô ích". Ông Trump cũng cho rằng chính quyền Biden chưa từng cố gắng, châu Âu thất bại trong việc mang lại hòa bình, và ông Zelenskyy có thể muốn duy trì "dòng tiền".

Chiến dịch tranh cử 2024: Trên đường vận động tranh cử tổng thống Mỹ năm 2024, ông Trump liên tục chỉ trích ông Zelenskyy không cố gắng đủ để chấm dứt chiến tranh của Nga ở Ukraine. Tháng 9, tại cuộc mít tinh ở North Carolina, ông Trump công kích ông Zelenskyy vì từ chối đàm phán, tuyên bố rằng ngay cả "thỏa thuận tồi tệ nhất" hoặc nhượng một phần nhỏ lãnh thổ cũng tốt hơn chết chóc và hủy hoại tiếp diễn.

Tháng 7/2019: Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump nhiều lần thúc giục ông Zelenskyy làm việc với Rudy Giuliani và tổng chưởng lý Mỹ để điều tra đối thủ chính trị đảng Dân chủ Joe Biden, theo bản ghi nhớ năm trang tóm tắt cuộc gọi ngày 25/7. Vào thời điểm cuộc gọi, chính quyền Trump cũng đang giữ lại gần 400 triệu USD viện trợ an ninh đã được Quốc hội phê duyệt cho Ukraine, làm dấy lên suy đoán rằng tổng thống Mỹ dùng số tiền này làm đòn bẩy để có được cuộc điều tra mong muốn. Ông Zelenskyy bày tỏ sẵn sàng xem xét các vụ việc mới và hợp tác với điều tra của Mỹ, dù sau đó ông và các quan chức Ukraine khẳng định họ không cảm thấy bị đe dọa hay gây sức ép trực tiếp trong cuộc trò chuyện.