AI tạo ứng dụng miễn phí thách thức các phần mềm đắt tiền của Big Tech

Khi làn sóng phát triển AI lan rộng, ngày càng nhiều người dùng các công cụ trí tuệ nhân tạo để sao chép các ứng dụng trả phí trên máy tính và điện thoại thành phiên bản miễn phí, qua đó có thể làm thay đổi cục diện của phần mềm truyền thống.

Tuần trước, một người dùng Reddit có tên Brandon Thomas đã chia sẻ dự án mang tên “ArtCraft” – về cơ bản là bản dựng lại miễn phí của Adobe Creative Suite, gồm các chương trình như Photoshop và Adobe PDF. Các dịch vụ được tái tạo lần này mang tên PhotoCraft và PdfCraft.

Gói phần mềm gốc thường có giá 779,99 USD/năm nếu trả trước, hoặc 69,99 USD/tháng theo hợp đồng theo năm đối với người dùng cá nhân.

Đầu tuần này, ArtCraft tiếp tục phát hành các bản sao của bộ Microsoft Office. Tương tự gói Adobe, ArtCraft công bố WordCraft, DeckCraft và GridCraft, nhắm trực tiếp vào Word, PowerPoint và Excel của Microsoft. Kỹ sư phần mềm đứng sau các gói này làm việc tại Mỹ, nhưng các chương trình được cung cấp trên phạm vi toàn cầu.

Brandon Thomas là ai và anh đã làm gì?

Người dùng Reddit “u/ai_art_is_art”, nhân vật đứng sau ArtCraft, được xác định là Brandon Thomas, kỹ sư phần mềm làm việc tại Atlanta, Mỹ.

Theo Thomas, anh đã sử dụng nền tảng AI Claude Opus 5.5 của Anthropic cùng phần mềm Rust để đảo ngược kỹ thuật bộ công cụ sáng tạo của Adobe. Khi công bố dự án trên Reddit, Thomas khẳng định đây không phải là “một hiện tượng nhất thời rồi sẽ lụi tàn”.

“Tôi không chỉ là một người viết code theo cảm hứng. Tôi là kỹ sư có 15 năm kinh nghiệm trong ngành, từng viết đủ thứ từ hệ thống thanh toán đạt độ sẵn sàng 99,9999% với khối lượng giao dịch hàng tỷ USD mỗi ngày cho tới tự động hóa robot và quang học tiên tiến. Tôi dùng Rust chuyên sâu khoảng một thập kỷ và biết cách xây dựng, duy trì các dự án Rust quy mô lớn”, anh nói.

Cụm “six-nines payment rails” ám chỉ hạ tầng thanh toán trực tuyến đạt độ khả dụng vận hành 99,9999%, còn Rust là một ngôn ngữ lập trình.

Thomas cho biết anh đã quá mệt mỏi vì bị tính phí hủy các sản phẩm phần mềm, và muốn người khác có thể tiếp cận chúng miễn phí. Trên Hacker News, anh viết: “Chúng ta sẽ thay thế Google Search, chúng ta sẽ tự làm smartphone, chúng ta sẽ xây dựng hạ tầng tốt hơn. Chúng ta sẽ loại bỏ quảng cáo và giải phóng toàn bộ thế giới công nghệ khỏi sự hỗn loạn”.

“Vibe coding” là gì và phổ biến đến mức nào trong phát triển ứng dụng?

Dù Thomas phủ nhận mình chỉ là “một người viết code theo cảm hứng”, phương pháp anh dùng ít nhiều vẫn thuộc xu hướng “vibe coding”.

Vibe coding là thuật ngữ mới trong phát triển phần mềm, chỉ việc yêu cầu các công cụ AI tạo mã thay vì tự viết thủ công. Điều này cho phép cả những người không có kiến thức kỹ thuật về lập trình cũng có thể mô tả ý tưởng cho công cụ AI và để nó tạo ra sản phẩm.

Theo IBM, vibe coding là “bước chuyển hướng sang phát triển phần mềm dựa trên ý định, nơi các hệ thống AI hỗ trợ lập trình viên bằng cách tạo mã từ hướng dẫn ngôn ngữ tự nhiên”. Thuật ngữ này được nhà khoa học máy tính Andrej Karpathy, đồng sáng lập OpenAI, đưa ra hồi tháng 2/2025. Trên X, ông viết rằng người dùng AI có thể “hoàn toàn buông theo cảm hứng, đón nhận cấp số nhân và quên rằng mã nguồn thậm chí tồn tại”.

Vibe coding trở nên phổ biến hơn khi AI bùng nổ và các ứng dụng mới tràn ngập App Store của Apple. Theo The New York Times, nền tảng phân tích thị trường và dữ liệu số Sensor Tower ước tính số ứng dụng mới đã tăng gấp đôi trong nửa đầu năm nay, lên khoảng 560.000.

Có lo ngại về bản quyền không?

Hiện tồn tại vùng xám pháp lý xung quanh việc tái tạo phần mềm đã được thiết lập mà không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trên Reddit, Thomas mô tả các ứng dụng tương tự Adobe của mình là sản phẩm thay thế theo kiểu “clean-room”, nghĩa là được xây dựng từ đầu dựa trên các đặc tả định dạng tệp công khai, thay vì dựa trên mã nguồn độc quyền của Adobe.

Tuy nhiên, vẫn còn ít thông tin về việc Claude viết bao nhiêu phần mã và Thomas viết bao nhiêu, theo Technollama, blog của Giáo sư Andres Guadamuz, giảng viên luật sở hữu trí tuệ tại Đại học Sussex. “Chúng ta cũng không biết liệu quy trình ‘clean-room’ được tuyên bố có đứng vững trước kiểm chứng hay không”, ông nói.

AI viết code có thể “giết” phần mềm truyền thống?

Có thể. Sự suy giảm của phần mềm truyền thống khó có khả năng khiến các ứng dụng như Adobe Creative Cloud hay Microsoft trở nên hoàn toàn lỗi thời, nhưng có thể khiến chúng kém sinh lời hơn nhiều nếu xuất hiện các sản phẩm thay thế miễn phí.