Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và nhóm Houthi đã ký thỏa thuận do Liên Hợp Quốc bảo trợ tại Jordan để trao đổi hơn 1.600 tù nhân, đánh dấu cuộc trao đổi lớn nhất kể từ khi nội chiến tại nước này nổ ra vào tháng 9/2014.
Theo thỏa thuận, Houthi sẽ trả tự do cho 580 tù nhân, trong đó có 7 người Saudi và 20 người Sudan, trong khi chính phủ sẽ trả tự do cho 1.100 tù nhân Houthi, quan chức Houthi Abdulqader al-Mortada cho biết trên mạng xã hội hôm thứ Năm.
Một quan chức khác trong đội đàm phán của chính phủ, ông Yahya Kazman, cho biết trên mạng xã hội X rằng gần 1.728 tù nhân từ cả hai phía sẽ được trả tự do trong khuôn khổ thỏa thuận được gọi là “lớn nhất” từ trước tới nay.
Thỏa thuận đạt được sau hơn ba tháng đàm phán tại thủ đô Amman của Jordan, theo thỏa thuận mà hai bên đã nhất trí vào tháng 12 sau các cuộc tham vấn do Liên Hợp Quốc làm trung gian tại thủ đô Muscat của Oman.
Hai bên nhất trí tổ chức thêm các cuộc đàm phán về việc trả tự do thêm tù nhân và cho phép các chuyến thăm lẫn nhau tới các cơ sở giam giữ. Họ cũng nhất trí một kế hoạch thực hiện với Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) để tiến hành chiến dịch trả tự do.
Ông Kazman cho biết thỏa thuận bao gồm việc trả tự do cho một số nhân viên liên quân, thành viên lực lượng vũ trang và an ninh, chiến binh từ nhiều đơn vị quân sự và lực lượng kháng chiến phổ thông, cũng như các chính trị gia và nhà báo từng bị Houthi giam giữ trong nhiều năm.
Ông Kazman bày tỏ “đoàn kết hoàn toàn” với những người vẫn đang bị giam giữ, cam kết tiếp tục nỗ lực cùng gia đình họ cho đến khi tất cả tù nhân được trả tự do “như một phần nỗ lực làm trống các nhà tù”.
“Vấn đề tù nhân vẫn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi”, ông Mahdi al-Mashat, Chủ tịch Hội đồng Chính trị Tối cao của Houthi, phát biểu, gọi thỏa thuận là “một thành tựu lịch sử”.
Houthi ca ngợi thỏa thuận này, mô tả đây là “một bước đi nhân đạo quan trọng hướng tới giải quyết vấn đề tù nhân và giảm bớt đau khổ của gia đình họ”. Trong một tuyên bố, nhóm này khẳng định “ủng hộ mọi nỗ lực dẫn đến việc trả tự do cho tù nhân và người bị giam giữ dựa trên nguyên tắc ‘tất cả cho tất cả'”.
Houthi cũng cho rằng “việc tiếp tục giam giữ tù nhân vi phạm luật nhân đạo quốc tế”, kêu gọi Liên Hợp Quốc và “các tổ chức quốc tế đóng vai trò hiệu quả hơn trong việc đảm bảo thực hiện các thỏa thuận và trả tự do cho tất cả người bị giam giữ”.
ICRC cũng “hoan nghênh” thỏa thuận giữa hai bên, cho rằng thỏa thuận “đại diện cho một bước tiến quan trọng”. Bà Christine Cipolla, Trưởng phái đoàn ICRC tại Yemen, nói: “Thỏa thuận hôm nay đã đưa các gia đình đến gần hơn với cuộc đoàn tụ mà họ đã mong đợi từ lâu. Giờ đây danh tính của những người bị giam giữ sẽ được trả tự do, chuyển giao và hồi hương đã được thống nhất, ICRC sẵn sàng đảm nhận vai trò trung gian trung lập trong việc thực hiện các chiến dịch nhân đạo phức tạp này.”
Trước đó, vào tháng 4/2023, hai bên đã trao đổi gần 900 tù nhân trong một chiến dịch lớn do ICRC điều phối.
Xung đột tại Yemen bùng phát sau khi Houthi chiếm thủ đô Sanaa vào năm 2014, khiến một liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp quân sự ủng hộ chính phủ vào năm sau đó. Cuộc nội chiến đã cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người, phá hủy phần lớn cơ sở hạ tầng của Yemen và gây ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới.
