WHO kêu gọi ngừng bắn tại CHDC Congo để đối phó dịch Ebola

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã kêu gọi các bên xung đột tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) lập tức ngừng bắn để tạo điều kiện kiểm soát dịch Ebola đang bùng phát tại khu vực.

Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đăng trên mạng xã hội rằng khu vực này đang trải qua 'sự va chạm thảm khốc giữa dịch bệnh và xung đột', khi ổ dịch Ebola tại tỉnh Ituri vượt quá khả năng ứng phó. Ông cho biết sẽ tới CHDC Congo trong tuần này.

Theo số liệu của WHO, tính đến ngày 12/8, có 900 ca nghi nhiễm và 223 ca tử vong nghi do Ebola tại CHDC Congo, cùng 7 ca xác nhận và 1 ca tử vong tại Uganda. Dịch được xác nhận hôm 15/5 tại Ituri, tỉnh cực đông bắc của CHDC Congo giáp Nam Sudan và Uganda.

Miền đông CHDC Congo có nhiều nhóm vũ trang. Mặc dù chính phủ vẫn kiểm soát phần lớn tỉnh Ituri, nhưng tình trạng bất ổn an ninh đã gia tăng trước khi dịch Ebola bùng phát. Theo Văn phòng Nhân đạo Liên Hợp Quốc, gần 1 triệu người tại tỉnh này đã phải di dời vì xung đột.

Dịch đã lan xuống phía nam tới các khu vực do phiến quân kiểm soát thuộc tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu, nơi nhóm M23 do Rwanda hậu thuẫn chiếm giữ nhiều vùng rộng lớn.

Ông Tedros nói: 'Ngăn chặn sự lây truyền Ebola này hoàn toàn phụ thuộc vào tiếp cận nhân đạo. Nhưng các cuộc giao tranh liên tục đang gây ra làn sóng di dời hàng loạt, đẩy những người tiếp xúc có nguy cơ vào các trại quá tải và cắt đứt các hành lang cách ly quan trọng. Nhân viên tuyến đầu đang liều mạng, trong khi các cuộc tấn công vào cơ sở y tế khiến việc theo dõi ca bệnh và người tiếp xúc gần như không thể. Chúng tôi không thể xây dựng lòng tin cộng đồng hay cách ly người bệnh khi bom đạn vẫn rơi. Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên tham chiến đồng ý ngừng bắn ngay lập tức để ngăn chặn ổ dịch này.'

Ứng phó với dịch còn phức tạp bởi tính chất di biến động của nhiều cộng đồng tại Ituri, nơi các mỏ vàng thu hút lao động nhập cư, cùng với việc cắt giảm viện trợ quốc tế.

Ông Philippe Guiton, giám đốc tổ chức cứu trợ World Vision tại CHDC Congo, cho biết: 'Đối với trẻ em, rủi ro đặc biệt nghiêm trọng. Nhiều năm xung đột đã làm suy yếu hệ thống cộng đồng, và suy dinh dưỡng cấp tính khiến nhiều cơ thể trẻ nhỏ quá yếu để chống chọi với virus hung hãn như Ebola.'

Ứng phó còn bị cản trở bởi các cuộc tấn công vào cơ sở y tế từ những người muốn chính quyền trả thi thể bệnh nhân Ebola để mai táng. Theo truyền thống, việc mai táng bao gồm gia đình tắm và chạm vào thi thể. Tuy nhiên, thi thể bệnh nhân Ebola rất dễ lây nhiễm và từng là vector chính lây lan dịch trong các đợt bùng phát trước đây tại khu vực này.

Ngày 12 và 13/8, người dân đã tấn công một bệnh viện ở Mongbwalu, Ituri. Giám đốc y tế của bệnh viện, bác sĩ Richard Lokodu, nói với Reuters rằng 18 bệnh nhân Ebola đã bỏ trốn khỏi cơ sở hôm 12/8 khi 'những kẻ không rõ danh tính' đốt các lều cách ly bệnh nhân. Ngày 13/8, thêm 7 bệnh nhân bỏ trốn và một người nghi nhiễm Ebola đã chết vì xuất huyết trong lúc trốn thoát.

Tại Uganda, WHO cho biết tất cả 7 ca xác nhận đều được báo cáo tại Kampala, bao gồm một tài xế đã chở một ca bệnh khác; một phụ nữ Congo tới Uganda để chữa bệnh; một nhân viên y tế Congo làm việc với người Congo tìm kiếm dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Uganda; và hai nhân viên y tế Uganda đã chăm sóc một bệnh nhân Ebola.