Vụ tràn dầu từ tàu chở dầu mắc cạn ở Oman lan tới bờ biển

Một vụ tràn dầu lớn từ tàu chở dầu Caroline Bezengi đã tiếp cận bờ biển Oman vào hôm thứ Tư (13/8), Cơ quan Môi trường nước này xác nhận. Theo các chuyên gia, vụ việc có thể trở thành một trong những thảm họa tràn dầu tồi tệ nhất thế giới trong nhiều năm qua khi dầu đã lan rộng gần như không được kiểm soát trong nhiều tuần.

Vào hôm thứ Hai, Oman cho biết đang nỗ lực ngăn chặn vụ tràn dầu, khi đó đã ảnh hưởng đến khoảng 390 km² (150 dặm vuông) theo phân tích của cơ quan môi trường nước này. Hiện tại, vệt dầu đã bao phủ diện tích hơn 2.000 km² (770 dặm vuông), theo ông John Amos, chuyên gia về tràn dầu, người đã xem xét hình ảnh vệ tinh do Reuters thu thập. Cơ quan Môi trường Oman cảnh báo vệt dầu có thể ảnh hưởng đến khoảng 40 km bờ biển gần Ras Madraka, cũng như đảo Masirah.

Diễn biến sự việc

Dầu đã rò rỉ từ tàu Caroline Bezengi kể từ khi tàu mắc cạn cách thị trấn ven biển Sharbithat của Oman khoảng 22 hải lý (41 km) sau khi thủy thủ đoàn báo cáo một vụ nổ nghi ngờ vào ngày 8/6. Tàu đang trên hành trình từ Nga đến Ấn Độ. Reuters đưa tin tàu chở khoảng 800.000 thùng dầu bị trừng phạt và mắc cạn vào ngày 30/6.

Điều tra của hãng tin AFP cho thấy con tàu đã bị mắc kẹt nhiều tuần gần đảo al-Qibliyyah của Oman. Trong thời gian đó, dầu đã lan dần về phía bờ biển Oman. Thông tấn xã Oman (ONA) dẫn lời cơ quan môi trường nước này cho biết "kết quả giám sát hôm nay cho thấy một số bãi biển ở khu vực Ras Madrakah đã bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm dầu". Thị trấn thuộc Ấn Độ Dương này nằm cách al-Qibliyyah khoảng 200 km.

Vệt dầu hiện tập trung quanh quần đảo Hallaniyat ngoài khơi bờ biển phía nam, nơi có khu bảo tồn biển được thành lập năm ngoái để bảo vệ hệ sinh thái nhạy cảm với nhiều loài sinh vật biển đa dạng, bao gồm cả rùa biển quý hiếm. Vào thứ Tư, ONA đưa tin "một dải bờ biển dài tới 40 km ở khu vực [Ras Madrakah] dự kiến sẽ bị ảnh hưởng". Các bãi biển phía nam đảo Masirah, nằm cách bờ biển Oman 15 km, có thể bị ô nhiễm "trong những giờ tới", ảnh hưởng đến 10-20 km bờ biển.

Nguyên nhân sự việc

Công ty an ninh hàng hải Vanguard của Anh cho biết tàu đã chịu "các vụ nổ" vào đầu tháng 6 khi đi ngoài khơi bờ biển Yemen, khiến nước tràn vào nhiều khoang tàu. Tàu sau đó mắc cạn ngoài khơi Oman. Chưa có giải thích chính thức nào về các vụ nổ và chưa có bên nào nhận trách nhiệm tấn công. Tuy nhiên, con tàu đã đi qua hai khu vực xung đột trên hành trình từ Nga đến Ấn Độ.

Vào tháng 4, Caroline Bezengi rời cảng Novorossiysk của Nga trên Biển Đen. Con tàu được cho là một phần của "hạm đội bóng tối" của Nga dùng để lách các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với xuất khẩu dầu. Tàu treo cờ Cameroon. Các công ty Rentoor Shipmanagement và Villar Shipmanagement, đều có trụ sở tại Trung Quốc, được đăng ký là chủ sở hữu và nhà điều hành tàu.

Hạm đội bóng tối của Nga gồm các tàu cũ thường bị chỉ trích vì bảo trì kém, thiếu bảo hiểm và tiêu chuẩn an toàn lỏng lẻo. Ukraine trước đó đã tiến hành các cuộc tấn công vào tàu hạm đội bóng tối bị nghi ngờ chở dầu Nga. Caroline Bezengi sau đó đi qua kênh đào Suez vào cuối tháng 5, trước khi đi qua Biển Đỏ và Yemen, nơi lực lượng Houthi liên kết với Iran đang nhắm mục tiêu vào các tàu treo cờ Saudi Arabia.

Thiệt hại tiềm tàng

Tuần trước, nhóm vận động Greenpeace cảnh báo vụ tràn dầu đang trên bờ vực gây ra "thảm họa môi trường". Ông Christopher D'Elia, chuyên gia về tràn dầu, giáo sư danh dự tại Đại học Louisiana State (Mỹ), cho biết khoảng 800.000 thùng dầu thô trên tàu Caroline Bezengi sẽ tương đương một "vụ tràn dầu khá lớn".

"Vụ tràn dầu này đặt ra nhiều vấn đề. Những tàu chở dầu bất hợp pháp này không tuân thủ nguyên tắc 'người gây ô nhiễm phải trả tiền' - nền tảng để Mỹ và các nước phát triển khác điều chỉnh các vụ tràn dầu. Bên chịu trách nhiệm phải tài trợ cho việc dọn dẹp ở Mỹ. Trong trường hợp này, không có bên chịu trách nhiệm" - ông D'Elia nói với Al Jazeera.

Trong khi đó, truyền thông Iran hôm thứ Tư đưa tin một vụ tràn dầu riêng biệt tại eo biển Hormuz đã lan tới đảo Qeshm, ảnh hưởng đến các bãi biển và một khu rừng ngập mặn nhạy cảm về môi trường. Hãng thông tấn nhà nước IRNA cho biết vệt dầu đã ảnh hưởng đến các khu vực ở bờ biển phía nam Qeshm, cũng như một phần đảo nhỏ lân cận Hengam.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết ô nhiễm đã được quan sát tại ba địa điểm và trên mặt biển, nguồn gốc dường như là một "tàu chở hàng nước ngoài", không nêu tên tàu. Nguy cơ tràn dầu ở Vùng Vịnh đã tăng mạnh do các cuộc tấn công vào tàu chở dầu trong cuộc chiến kéo dài 5 tháng giữa Mỹ và Iran. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã ghi nhận 65 sự cố ở eo biển Hormuz và trên khắp Trung Đông kể từ đầu tháng 3.

"Bất kỳ bên nào được hưởng lợi từ vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz đều có nghĩa vụ pháp lý và đạo đức phải hành động để bồi thường và khắc phục thiệt hại môi trường gây ra cho Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman" - ông Baghaei nói.