Một phiên tòa mang tính bước ngoặt đã bắt đầu tại Mỹ vào thứ Ba vừa qua, khi 29 bang liên minh kiện Meta - công ty mẹ của Facebook và Instagram - vì thiết kế các nền tảng khuyến khích người dùng trẻ lướt không ngừng, gây nghiện, và thu thập dữ liệu của người chưa thành niên mà không có sự đồng thuận thích đáng.
Theo đơn kiện, Meta cố tình tối ưu hóa thuật toán để tăng tương tác, khiến người dùng nhỏ tuổi bị cuốn vào vòng lặp nội dung vô tận. Nguyên đơn yêu cầu tòa án buộc Meta phải bồi thường 200 tỷ USD, tương đương gần như toàn bộ doanh thu năm 2025 của công ty (gần 201 tỷ USD), đồng thời thay đổi cơ cấu hoạt động của các nền tảng.
Đây là mức phạt tiềm tàng lớn nhất mà Meta từng đối mặt, so với các khoản phạt trước đó chỉ vào khoảng 375 triệu USD (một bồi thẩm đoàn tại New Mexico tuyên tháng 3) và 567 triệu USD (do thẩm phán ra phán quyết đầu tháng này). Meta tuyên bố mức phạt chính thức có thể lên tới 1.400 tỷ USD nếu tính theo luật liên bang, nhưng con số đó được cho là không thực tế.
Phiên tòa dự kiến kéo dài tới 6 tuần. Nếu các bang thắng kiện, Meta có thể phải xóa bỏ tính năng cuộn vô hạn (infinite scroll) - vốn là cơ chế giúp tăng số lần hiển thị quảng cáo, nguồn thu chính của công ty. Ngoài ra, nguyên đơn còn yêu cầu Meta loại bỏ các thuật toán và mô hình AI xây dựng từ dữ liệu của trẻ vị thành niên, đồng thời áp dụng giới hạn thời gian sử dụng cho người dùng nhỏ tuổi.
Phía Meta bác bỏ các cáo buộc, cho rằng họ đã có nhiều biện pháp bảo vệ thanh thiếu niên, như tính năng nhắc nhở thời gian sử dụng (từ tháng 6/2023) và cho phép teen quản lý quảng cáo (từ tháng 1/2023). Người phát ngôn của Meta, Stephanie Otway, khẳng định: “Chúng tôi tự hào về những biện pháp bảo vệ mạnh mẽ cho thanh thiếu niên và mong muốn trình bày lập luận của mình trước tòa.”
Vụ kiện này không chỉ ảnh hưởng đến Meta mà còn có thể mở ra làn sóng kiện tụng tương tự với các nền tảng như TikTok, Snapchat, YouTube. Giới phân tích nhận định đây là “vụ kiện thuốc lá của thời đại thông tin”. Theo luật sư Tre Lovell (Los Angeles), kết quả của phiên tòa này sẽ là tiền lệ cho hơn 100.000 vụ kiện khác đang chờ xử lý chống lại Meta, và có khả năng sẽ dẫn tới một thỏa thuận toàn cầu.
Trong khi đó, Meta cũng đối mặt với nhiều sức ép tài chính khác. Bộ phận Reality Labs (phát triển thực tế ảo và metaverse) đã lỗ lũy kế 70 tỷ USD từ năm 2020. Chi phí đầu tư cho AI tăng mạnh, dòng tiền hoạt động giảm từ 12 tỷ USD (quý 1) xuống còn 784 triệu USD (quý 2). Meta thừa nhận trong hồ sơ gửi SEC rằng việc bảo vệ các vụ kiện là tốn kém và có thể tạo ra gánh nặng đáng kể.
