Vì sao Israel leo thang tấn công miền nam Liban bất chấp thỏa thuận ngừng bắn?

Các nhà lãnh đạo Liban đã lên án vụ Israel ném bom miền nam nước này khiến ít nhất 11 người thiệt mạng, trong vụ tấn công tồi tệ nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn mới được Mỹ làm trung gian vào tháng 6.

Liban và Israel đã đạt được hai thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 4 và 27 tháng 6, do chính quyền Trump làm trung gian. Thỏa thuận ngày 4 tháng 6 đặt điều kiện về việc "chấm dứt hoàn toàn" các vụ phóng rocket của Hezbollah và việc di dời các tay súng của nhóm này. Thỏa thuận ngày 27 tháng 6 không trực tiếp yêu cầu Israel rút quân, thay vào đó gắn việc rút quân với quá trình giải giáp Hezbollah.

Các thỏa thuận này được đưa ra sau khi một lệnh ngừng bắn được công bố vào tháng 4 đã sụp đổ. Cả hai lệnh ngừng bắn, vốn bị Hezbollah phản đối, đều không ngăn được quân đội Israel mở rộng kiểm soát lãnh thổ Liban và tiến hành các cuộc tấn công chết chóc.

Sự leo thang của Israel diễn ra trong bối cảnh chính phủ Liban đang có kế hoạch tổ chức một vòng đàm phán mới với Israel vào tháng tới.

Diễn biến chính

Bộ Y tế Liban cho biết ít nhất 11 người, trong đó có trẻ em, đã thiệt mạng hôm thứ Bảy trong các cuộc không kích của Israel vào huyện Nabatieh ở phía nam. Hãng tin NNA đưa tin 7 người thiệt mạng và 3 người bị thương khi máy bay Israel bắn trúng một ngôi nhà ở ngoại ô làng Ansar, phá hủy tòa nhà. 4 người khác thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào làng Deir al-Zahrani.

Phóng viên Al Jazeera Ali Hashem đưa tin từ Nabatieh rằng cuộc tấn công của Israel diễn ra sau nửa đêm, giết chết các thành viên một gia đình và khiến người dân trong khu vực thêm sợ hãi.

Quân đội Israel cũng tiến hành một cuộc không kích nhằm vào sườn núi Ali al-Taher, gần lâu đài Beaufort được UNESCO công nhận. Các vụ nổ cũng được ghi nhận tại các thị trấn Bint Jbeil và Taybeh, trong khi máy bay không người lái của Israel nhắm vào vùng ngoại ô thị trấn al-Mansouri.

Phản ứng của Israel

Quân đội Israel tuyên bố các cuộc tấn công nhằm đáp trả cái gọi là hành động của Hezbollah chống lại binh sĩ Israel tại sườn núi Ali al-Taher. Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố đã tấn công "trụ sở khủng bố Hezbollah" và khẳng định phát hiện Hezbollah "cố tình đặt dân thường trong khu vực quân sự đó".

Israel cũng tuyên bố đã tiêu diệt chỉ huy cấp cao của Hezbollah, Abu Hassan Alaa, thuộc "đơn vị Badder", và chỉ huy Ali Samir al-Haj Hassan. Hezbollah chưa bình luận về các tuyên bố này.

Giới phân tích cho rằng Thủ tướng Netanyahu muốn leo thang tấn công để "thể hiện quyết tâm không bị ngăn cản" nhằm chiếm đóng miền nam Liban và "dội bom" Hezbollah cũng như dân thường Liban.

Phản ứng của Liban

Tổng thống Liban Joseph Aoun chỉ trích các cuộc tấn công liên tục của Israel, gọi đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn và là "thông điệp rõ ràng tới tiến trình đàm phán". Thủ tướng Nawaf Salam kêu gọi Israel phải "dừng" leo thang, trong khi Chủ tịch Quốc hội Nabih Berri gọi vụ việc là "thảm sát" và là sự tiếp nối của "cuộc chiến nhằm tiêu diệt" ở miền nam Liban.

Hezbollah cho rằng sự leo thang phản ánh mong muốn của ông Netanyahu "muốn đẩy mạnh chiến tranh để củng cố vị thế chính trị trong nước, phục vụ mục tiêu bầu cử và xoa dịu phe cực hữu". Cuộc tổng tuyển cử ở Israel dự kiến diễn ra vào ngày 27 tháng 10.

Tiến trình đàm phán

Israel và Hezbollah đã xung đột kể từ ngày 2 tháng 3. Trước đó, Hezbollah tuân thủ lệnh ngừng bắn tháng 11 năm 2024 dù Israel thường xuyên vi phạm.

Thỏa thuận khung do Mỹ làm trung gian hồi tháng 6 kêu gọi Israel rút quân khỏi các khu vực rộng lớn ở miền nam Liban sau khi Hezbollah giải giáp và quân đội Liban triển khai. Tuy nhiên, điều này chưa diễn ra. Vòng đàm phán thứ bảy giữa hai bên đã diễn ra vào đầu tháng 8.

Một phát ngôn viên của Thủ tướng Netanyahu cho biết các cuộc tấn công hôm thứ Bảy nhằm "tạo đà" cho các cuộc đàm phán, không phải làm điều ngược lại. Trong khi đó, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ đổ lỗi cho Hezbollah về việc Israel hiện diện trên lãnh thổ Liban, gọi nhóm này là trở ngại chính cho sự phục hồi kinh tế của Liban.

Giáo sư Ziad Abu Rish cho rằng lệnh ngừng bắn chỉ "trên danh nghĩa" và chỉ thực sự kéo dài từ ngày 19 đến 23 tháng 6 khi Iran thúc đẩy chấm dứt các cuộc tấn công của Israel như một phần trong biên bản ghi nhớ với Mỹ.