Ukraine mở rộng không kích tầm xa, Nga phản ứng mạnh
John T Psaropoulos
Ukraine đã mở rộng các cuộc không kích tầm xa nhằm vào cơ sở dầu mỏ của Nga trong tuần qua, gây thiệt hại nặng cho xuất khẩu năng lượng Moscow. Tổng thống Zelenskyy tuyên bố giai đoạn mới trong việc hạn chế tiềm năng chiến tranh của Nga, trong khi Kremlin chỉ trích đây là 'khủng bố'. Nga buộc phải hủy lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng và mất khoảng 40% năng lực xuất khẩu dầu, tương đương doanh thu giảm 2,3 tỷ USD trong tháng 3.
Ukraine đã sử dụng công nghệ mới nhất để mở rộng các cuộc tấn công vào kho chứa dầu, cảng và nhà máy lọc dầu của Nga trong tuần qua, bao gồm cả mục tiêu ở vùng Urals cách biên giới 1.600 km. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov gọi đây là 'các cuộc tấn công khủng bố'.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy ngày 30/4 tuyên bố 'giai đoạn mới trong việc sử dụng vũ khí Ukraine để hạn chế tiềm năng chiến tranh của Nga'. Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) cho biết đã tấn công trạm bơm và phân phối dầu Transneft tại thành phố Perm, nơi dầu được bơm đến nhà máy lọc dầu Perm và qua đường ống đến bốn hướng khắp nước Nga. SBU cho biết cơ sở này là 'một trung tâm chiến lược quan trọng của hệ thống vận chuyển dầu chính' và thông tin sơ bộ cho thấy 'gần như tất cả các bể chứa dầu đều bốc cháy'.
Bộ Quốc phòng Nga xác nhận cuộc tấn công và cho biết đã bắn hạ 98 UAV Ukraine tại nhiều khu vực khác nhau. Đặc phái viên của Tổng thống Nga tại Urals, Artem Zhoga, viết: 'Urals hiện nằm trong tầm với, hãy cảnh giác.'
Tác động của chiến dịch Ukraine đã khiến Nga phải hủy lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng với sự tham gia của các học viên quân sự và xe cộ, động thái được coi là biện pháp phòng ngừa trước các cuộc tấn công bằng UAV tiềm tàng.
Ông Zelenskyy cho biết các tài liệu nội bộ của Nga mà tình báo Ukraine thu thập được thừa nhận Ukraine đã làm giảm đáng kể năng lực của các cảng xuất dầu. Cảng Primorsk và Ust-Luga trên biển Baltic lần lượt mất 13% và 43% công suất, cảng Novorossiysk trên Biển Đen mất 38%. Ước tính của Reuters hồi tháng 3 cho thấy Nga mất khoảng 40% năng lực xuất khẩu, tương đương mức giảm doanh thu 2,3 tỷ USD trong tháng 3 theo tính toán của Tổng thống Zelenskyy.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Washington cho biết Ukraine đã thực hiện ít nhất 18 cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga trong tháng 4, với 'tầm xa, khối lượng và cường độ ngày càng tăng', gây 'tác động lớn đến xuất khẩu dầu của Nga'.
Các cuộc tấn công trong tuần qua bao gồm: ngày 23/4, Ukraine làm hư hại ba bể chứa tại trạm bơm dầu Gorky ở Nizhny Novgorod và tấn công nhà máy hóa dầu Novokuibyshevsk ở Samara. Ngày 24/4, Ukraine phá hủy hai cơ sở sản xuất tại nhà máy Atlant-Aero ở Taganrog, Rostov, nơi sản xuất UAV Molniya dùng để tấn công các thành phố Ukraine. Ngày 27/4, Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu Yaroslavl. Ngày 28/4, nhà máy lọc dầu Tuapse trên Biển Đen bị tấn công lần thứ ba trong tháng.
Theo Andriy Kovalenko, người đứng đầu Trung tâm Chống thông tin sai lệch của Ukraine, ít nhất 24 bể chứa dầu tại Tuapse đã bị phá hủy trước cuộc tấn công mới nhất. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cử Bộ trưởng Bộ Tình trạng Khẩn cấp Alexander Kurenkov đến giám sát phản ứng.
Ukraine đang phát triển năng lực tấn công tầm xa, dành 20% nguồn lực quốc phòng cho công nghệ mới, theo Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov. Hãng sản xuất UAV Wild Hornets cho biết một người điều khiển đã sử dụng hệ thống điều khiển từ xa để bay UAV Sting ở khoảng cách 2.000 km. Ngày 23/4, ông Fedorov xác nhận Ukraine đã thử nghiệm thành công công nghệ điều khiển từ xa cho phép phi công vận hành từ Kyiv hoặc Lviv.
Ukraine cũng đang quảng bá các sáng kiến chiến trường tại Saudi Arabia, Qatar và UAE sau cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia vùng Vịnh. Ông Zelenskyy gặp Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman tại Riyadh ngày 24/4 để thảo luận về 'xuất khẩu chuyên môn và năng lực an ninh Ukraine trong phòng không'. Ông cho biết Ukraine đang sản xuất số lượng vũ khí gấp đôi nhu cầu quân đội và các công ty Ukraine sẽ có cơ hội thâm nhập thị trường nước ngoài. Ông nói Nga đặc biệt lo ngại về mối quan hệ với Trung Đông và vùng Vịnh. Ông cũng thừa nhận một số đối tác khác 'không hài lòng với sự cạnh tranh' và 'thích hạn chế độc lập của nhà nước chúng tôi'.