Ukraine đẩy lùi Nga ở Donetsk, thương vong dân sự và quân sự tăng vọt

Các lực lượng Nga tiếp tục rút lui ở vùng Donetsk, miền đông Ukraine, trong khi Ukraine mở rộng phản công và các cuộc tập kích của Moscow vào các thành phố Ukraine gây thương vong lớn cho dân thường.

Theo kênh Telegram Rybar – vốn thân với Điện Kremlin – ngày 7/10, lực lượng Nga đang mất các ngôi làng ở phía nam Lyman, thị trấn mà Moscow từng coi là bàn đạp để mở chiến dịch quy mô lớn nhằm vào các thành phố thuộc "vành đai pháo đài" Sloviansk và Kramatorsk.

Chiến dịch phản công mang tên "Operation Vivaldi" của Ukraine trong năm nay đã giành lại 175 km² (67 dặm vuông) lãnh thổ từng bị chiếm đóng quanh Lyman.

Rybar viết rằng đối phương đang tận dụng thành công ở hướng Lyman để phát triển các cuộc tấn công ở phía đông Sloviansk, nơi quân Nga buộc phải phòng ngự các vị trí từng chiếm được và tiêu tốn nguồn lực để tái lập kiểm soát, thay vì mở các đợt tấn công riêng. Kênh này cũng thừa nhận khả năng đánh chiếm khu vực đô thị Sloviansk đang lùi xa hơn.

Một trận chiến then chốt dường như đang hình thành quanh làng Kryva Luka, phía đông Sloviansk, nơi có địa hình cao trên bờ phải sông Siversky-Donets do Nga kiểm soát và có thể trở thành bàn đạp cho các cuộc phản công xa hơn về phía đông.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy nói với Reuters rằng Operation Vivaldi đã thành công nhưng chưa hoàn tất. Các nguồn tin Nga thừa nhận Ukraine đã tái chiếm các khu dân cư phía tây Kryva Luka, đồng thời chỉ trích chiến lược truyền thông của Nga khi tuyên bố kiểm soát những nơi chưa chiếm được, làm lộ kế hoạch tấn công. Rybar cho rằng những tuyên bố sớm đã tạo điều kiện cho Ukraine tập trung lực lượng và phản công.

Ukraine đã xây dựng lực lượng dự bị ở khu vực Lyman trước khi phát động phản công, và sự chuẩn bị này dường như đang mang lại kết quả. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết chiến dịch phá hoại nguồn tiếp tế đạn dược và nhiên liệu của Nga ra mặt trận đã đánh trúng số lượng lớn các hệ thống phòng không và mục tiêu ở khoảng cách hơn 50 km trong tháng 9.

Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Nga đã kiểm soát 1.300 km² (500 dặm vuông) lãnh thổ Ukraine trong tháng 9, trùng với các tuyên bố của giới tướng lĩnh. Tuy nhiên, Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), đơn vị theo dõi diễn biến lãnh thổ bằng dữ liệu mã nguồn mở và định vị địa lý, cho rằng Nga thực tế đã mất 80 km² (30 dặm vuông) trong tháng đó.

Theo quân đội Ukraine, tỷ lệ thương vong của Nga trong tháng 9 đạt mức cao kỷ lục của năm 2026 với 46.230 người, trong đó 33.087 người – hơn 70% – được xác nhận thiệt mạng. Chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, Robert Brovdi, nói thương vong của đối phương tăng 40% trong 5 ngày đầu tháng 10 so với cùng kỳ tháng 9. Quân đội Ukraine ngày 7/10 thống kê 1.545.950 lính Nga chết và bị thương kể từ khi cuộc xung đột toàn diện bắt đầu năm 2022.

Nga tăng cường không kích, dân thường chịu tổn thất

Phản ứng của Putin là tăng cường ném bom, gây thêm đau thương cho dân thường. Ngày 7/10 – đúng sinh nhật Putin – một tên lửa hành trình Nga phá hủy tòa nhà chung cư 5 tầng ở thành phố Pryluky, vùng Chernihiv phía bắc, khiến 22 người thiệt mạng, trong đó có 5 trẻ em. Zelenskyy nói quân đội Nga đã "tặng" cho Putin món quà là sự hủy diệt một tòa nhà dân cư ở Pryluky.

Không quân Ukraine cho biết Nga đã triển khai 130 máy bay không người lái và 48 tên lửa hành trình trên 12 vùng lãnh thổ trong ngày hôm đó, cùng các vũ khí đạn đạo. Ít nhất 2 người khác thiệt mạng ở Kyiv và 2 người ở Oleksandria.

Ngày 8/10, ít nhất 30 người thiệt mạng ở Kramatorsk khi một quả bom Nga đánh trúng hai xe buýt thành phố. Video về lực lượng ứng cứu cho thấy thi thể nằm rải rác trên một đại lộ và trong công viên.

Phân tích gần đây về các máy bay không người lái phản lực Geran-4 và Geran-5 mà Nga ngày càng sử dụng cho thấy các cuộc tấn công vào mục tiêu phi quân sự khó có thể là vô ý. Cơ quan tình báo quân sự Ukraine nói các cuộc tấn công sử dụng hệ thống định vị vệ tinh và quán tính tinh vi, cùng camera đọc đặc điểm mốc địa hình và đối chiếu với cơ sở dữ liệu trên khoang – cả ba hệ thống phối hợp để đảm bảo dẫn đường chính xác.

Ukraine đã đối phó với máy bay không người lái phản lực bằng cách đẩy nhanh tiếp nhận tiêm kích F-16 từ các đồng minh, lực lượng đang chứng tỏ hiệu quả như tuyến phòng thủ đầu tiên. Zelenskyy nói F-16 hiện tiêu diệt 50-60% các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Ukraine cũng đang thử nghiệm 5 loại máy bay không người lái đánh chặn mới, loại hiệu quả nhất đạt 30%, và thử nghiệm tên lửa quy mô nhỏ. Khoảng 12 tháp súng máy hạng nặng do AI điều khiển đã được đặt quanh Kyiv như tuyến phòng thủ cuối cùng, với hàng chục tháp nữa dự kiến triển khai trên cả nước.

Cố vấn cấp cao Bộ Quốc phòng Ukraine Serhiy Beskrestnov nói đây là hệ thống phòng thủ cấp cơ sở, có thể bảo vệ nhà kho, nhà máy, cầu hoặc trạm biến áp. Nga đã bắt đầu đánh vào các cây cầu qua sông Dnipro, tập kích 7 lần vào cầu phía nam và bắc Kyiv trong 4 ngày đầu tháng 10. Trước đó, Nga từng đánh vào tòa nhà nơi nội các Ukraine họp và các cơ sở năng lượng cung cấp cho thành phố nhằm gây mất điện.

Máy bay không người lái phản lực của Nga có tốc độ hơn 500 km/h và khó đánh chặn hơn máy bay không người lái Shahed dùng động cơ cánh quạt. Dù vậy, trong đợt tập kích ngày 7/10, Không quân Ukraine nói đã đánh chặn 80% máy bay không người lái phản lực, 95% máy bay không người lái cánh quạt và 80% tên lửa hành trình.

Ngày 7/10, Thủ tướng Đức Friedrich Merz thăm Kyiv để công bố gói viện trợ quân sự 1,3 tỷ euro (1,46 tỷ USD) và ký các thỏa thuận trị giá 8,5 tỷ euro (9,5 tỷ USD) nhằm cùng phát triển hệ thống phòng thủ máy bay không người lái và các vũ khí khác với Ukraine. Chuyến thăm của Merz là động thái chính trị quan trọng sau các cuộc bầu cử gần đây ở hai bang của Đức, nơi đảng AfD thân Nga giành thắng lợi trước đảng CDU cầm quyền.

Ukraine tấn công sâu vào lãnh thổ Nga

Ukraine tiếp tục các cuộc tập kích tầm xa vào Nga. Các đòn tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu ở Volgograd ngày 2/10 và Bashkortostan ngày 8/10, như một phần của chiến lược cắt nguồn nhiên liệu cho nền kinh tế và quân đội Nga. Quân đội Ukraine nói hơn 51% năng lực lọc dầu của đối phương đã bị vô hiệu hóa.

Ukraine cũng đánh trúng trạm sản xuất và điều phối tuyến tính Samara, mà Bộ Tổng tham mưu Ukraine mô tả là trung tâm lớn để tiếp nhận, lưu trữ và pha trộn dầu. Cơ quan này nói 11 bồn chứa 20.000 tấn và 3 bồn chứa 50.000 tấn đã bị phá hủy. Cơ sở này pha trộn dầu có hàm lượng lưu huỳnh cao và thấp từ nhiều mỏ để sản xuất dầu Urals xuất khẩu, chiếm tới 50% tổng khối lượng xuất khẩu dầu của Nga.

Ukraine cũng tập kích các mục tiêu quân sự. Ngày 7/10, họ đánh vào Nhà máy Chế biến Khí Astrakhan, nơi chiết xuất lưu huỳnh dạng khí để sản xuất chất nổ. Ngày 4/10, họ phá hủy một tiêm kích đa năng Sukhoi Su-35 và một máy bay ném bom chiến đấu Sukhoi Su-34 tại sân bay Adygea, đồng thời đánh trúng sân bay Seshcha ở Bryansk. Chiến dịch tập kích tầm trung nhằm phá hủy nguồn cung điện của Nga ở các vùng bị chiếm đóng đã đạt 456 vụ từ ngày 6/7 đến 3/10.