Tỷ phú cực hữu Abelardo de la Espriella thắng cử tổng thống Colombia: Kế tiếp là gì?

Theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ, tỷ phú cực hữu Abelardo de la Espriella, 47 tuổi, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Colombia vòng hai vào ngày 22/6/2026, đánh bại đối thủ cánh tả là Thượng nghị sĩ Ivan Cepeda, người được Tổng thống đương nhiệm Gustavo Petro hậu thuẫn.

Kết quả sơ bộ từ cơ quan đăng ký quốc gia cho thấy ông de la Espriella giành được 49,66% số phiếu, trong khi ông Cepeda đạt 48,7%, cách nhau khoảng 250.000 phiếu. Cuộc bầu cử có hơn 26,3 triệu cử tri trong tổng số 41,4 triệu cử tri đủ điều kiện tham gia bỏ phiếu.

Trong vòng bầu cử đầu tiên vào ngày 31/5, ông de la Espriella đã dẫn trước với 43% phiếu so với 40% của ông Cepeda.

Ông Cepeda tuyên bố sẽ chờ kiểm phiếu lại từng lá phiếu, cho biết chiến dịch của ông đang phản đối kết quả từ khoảng 33.000 điểm bỏ phiếu (gần một phần tư tổng số 122.000 điểm). Phát biểu trước những người ủng hộ tại Bogota, ông Cepeda nói: 'Chúng tôi sẵn sàng đối thoại. Chúng tôi sẵn sàng đạt được thỏa thuận miễn là chúng tôn trọng, chân thành và được phản ánh qua các hành động chính trị mang lại lợi ích cho quốc gia và bảo tồn những tiến bộ lịch sử mà chúng tôi đã đạt được.'

Theo luật Colombia, việc kiểm phiếu cuối cùng có xác nhận của công chứng viên và thẩm phán đã gần hoàn tất vào cuối ngày 22/6. Hiện chưa rõ liệu kết quả cuối cùng có khớp với kiểm phiếu sơ bộ hay không.

Bà Annette Idler, phó giáo sư về an ninh toàn cầu tại Trường Chính phủ Blavatnik thuộc Đại học Oxford, nhận định: 'Chiến thắng của de la Espriella đánh dấu một sự đảo ngược ý thức hệ đầy kịch tính. Chỉ bốn năm sau khi Colombia bầu ra tổng thống cánh tả đầu tiên, đất nước đã chuyển hướng mạnh sang cánh hữu, gia nhập làn sóng chính trị gia theo chủ nghĩa mạnh mẽ trong khu vực.' Bà cũng lưu ý rằng kết quả này cho thấy sự phân cực sâu sắc, với tỷ lệ thắng chưa đến 1% và hơn một nửa đất nước không ủng hộ ông.

Ai là tổng thống mới của Colombia?

Ông Abelardo de la Espriella là luật sư và doanh nhân chưa có kinh nghiệm chính trị, sẽ trở thành tổng thống Colombia nếu kết quả cuối cùng được xác nhận. Một cuộc điều tra của báo điện tử La Silla Vacía cho thấy nhiều doanh nghiệp của ông đã bị giải thể, thua lỗ hoặc mắc nợ, với công ty luật là hoạt động sinh lời nhất. Ông cũng mang quốc tịch Mỹ và Italy, có nhà ở nhiều quốc gia.

Ông de la Espriella đổ lỗi cho Tổng thống Petro về các vấn đề kinh tế và an ninh, cam kết chấm dứt đàm phán với các nhóm vũ trang, thúc đẩy ngành dầu khí, giảm thuế và thu nhỏ bộ máy nhà nước tới 40%. Tuy nhiên, ông cho biết sẽ duy trì mức tăng lương tối thiểu 23% của chính quyền Petro và các biện pháp xã hội phổ biến khác.

Trong chiến dịch tranh cử, ông cam kết nếu thắng sẽ phát động chiến dịch quân sự kéo dài 90 ngày chống lại các nhóm vũ trang, lấy cảm hứng từ chính sách mạnh tay của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele. Ông nói với những người ủng hộ tại Barranquilla: 'Tôi sẽ cai trị vì tất cả người dân Colombia, vì những người đã bỏ phiếu cho tôi và cả những người chọn ứng cử viên khác.'

Kế tiếp là gì?

Kết quả sít sao có thể buộc ông de la Espriella, người sẽ nhậm chức vào ngày 7/8, phải điều chỉnh một số đề xuất để nhận được sự ủng hộ từ Quốc hội chia rẽ. Đảng Hiệp ước Lịch sử của ông Cepeda có nhiều ghế nhất tại cả Thượng viện và Hạ viện nhưng không chiếm đa số.

Tân tổng thống cũng phải đối mặt với nợ công cao, ở mức khoảng 60% GDP. Các nhà phân tích và tổ chức xếp hạng tín dụng cho rằng doanh thu yếu và chi tiêu cao sẽ gây khó khăn cho việc đạt mục tiêu thâm hụt tài chính ở mức 5,3% GDP trong năm nay.

Bà Idler nhận định: 'Câu hỏi trước mắt là liệu kết quả có được chính thức xác nhận hay không.' Bà cho biết thêm rằng nếu chiến thắng được xác nhận, ông de la Espriella sẽ gặp khó khăn trong việc điều hành một đất nước bị chia rẽ sâu sắc. Các nhóm vũ trang có thể sẽ phản ứng với chiến dịch quân sự 90 ngày đã hứa, các đảng đối lập có nhiều cách để ngăn chặn kế hoạch, và căng thẳng chính trị đã dẫn đến xung đột giữa người biểu tình và cảnh sát tại Cali trong đêm bầu cử.

Quan hệ Mỹ - Colombia sẽ ra sao?

Quan hệ song phương có khả năng sẽ được cải thiện rõ rệt. Sau khi chiến thắng được công bố, ông de la Espriella đã nhận được cuộc gọi chúc mừng từ ông Trump, người viết trên Truth Social: 'Ông ấy đã thắng, LỚN!' Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng gọi điện chúc mừng, nói rằng chính quyền Trump mong muốn hợp tác để thúc đẩy hợp tác an ninh khu vực, chấm dứt di cư bất hợp pháp vào Mỹ và tăng cường quan hệ kinh tế.

Dưới thời Tổng thống Petro, quan hệ song phương xấu đi đáng kể. Ông Trump từng công khai mâu thuẫn với ông Petro, và các nghị sĩ Dân chủ chỉ trích sự ủng hộ công khai của ông dành cho de la Espriella. Bà Idler giải thích: 'Espriella, một công dân Mỹ từng sống ở Miami nhiều năm, nhậm chức với một chương trình nghị sự phù hợp với các ưu tiên khu vực của Washington. Liệu quan hệ ngoại giao được cải thiện có thực sự mang lại kết quả tốt hơn cho người dân Colombia hay không là một câu hỏi khó hơn nhiều.'