Trung tâm dạy nghề cuối cùng của UNRWA ở Đông Jerusalem bị đe dọa

Trung tâm Đào tạo Qalandiya ở Đông Jerusalem, cơ sở dạy nghề cuối cùng còn lại của Cơ quan Cứu trợ và Việc làm cho Người tị nạn Palestine (UNRWA) tại khu vực này, đang đứng trước nguy cơ bị đóng cửa. Đến trưa thứ Sáu, quân đội Israel đã rút khỏi trung tâm, nhưng một máy bay không người lái vẫn lượn lờ trên bầu trời, có khả năng ghi hình và giám sát mọi hoạt động bên dưới. Hiện tại, trung tâm vẫn bị phong tỏa đối với người Palestine, trong khi lực lượng Israel đe dọa sẽ đột kích bất cứ lúc nào.

Nhìn qua cổng chính của trung tâm, hậu quả của một cuộc đột kích trước đó vẫn còn rõ ràng: kính vỡ, mảnh kim loại và mặt đất cháy đen. Các video do Al Jazeera thu được cho thấy các phòng học bị lục soát, cửa bị phá và xưởng thực hành bị bỏ hoang. UNRWA xác nhận cơ sở bị hư hại khi quân đội Israel có mặt và cho biết đã nhận được báo cáo về việc ‘một số người xâm nhập và cố gắng đánh cắp tài sản bên trong’.

Việc đăng ký cho năm học mới đã mở đến ngày 1 tháng 9 và các lớp học dự kiến sớm bắt đầu. UNRWA hy vọng có thể mở lại trung tâm trong thời gian sớm nhất. Tuy nhiên, vào thứ Ba, cảnh sát và quân đội Israel đã đột kích trung tâm và khu vực xung quanh, buộc khoảng 40 nhân viên phải rời đi. Đây là lần thứ sáu trong năm nay trung tâm bị đột kích, nhưng lần này có sự tham gia của Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir, người đã phát biểu tại hiện trường: ‘Ghế của giám đốc UNRWA đây, giờ tôi ngồi vào vị trí đó’.

Bộ Ngoại giao Israel tuyên bố trên mạng xã hội rằng khu đất sẽ được chuyển cho chính quyền thành phố Jerusalem và biến thành một khu giáo dục. Trong khi đó, UNRWA nhấn mạnh rằng trung tâm hiện đã là một cơ sở giáo dục, nơi cho phép người tị nạn Palestine học tập và tham gia lực lượng lao động. Mỗi năm, khoảng 340 người tị nạn Palestine từ khắp Bờ Tây tốt nghiệp trung tâm, nhận bằng nghề trong 16 chuyên ngành, từ mộc, viễn thông đến thiết kế nội thất. Liên Hợp Quốc cho biết 90% sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm, một thành tích đáng chú ý trong bối cảnh gần một phần ba người Palestine ở Bờ Tây thất nghiệp.

Trung tâm đã hoạt động hơn bảy thập kỷ. Youssef Abu Latifeh, 73 tuổi, sống tại trại tị nạn Qalandiya, là một cựu sinh viên. Ông vẫn giữ tấm bằng kiến trúc in năm 1974, với dấu xanh của UNRWA và điểm số vẫn còn nhìn rõ. Ông tốt nghiệp năm 20 tuổi và nhờ đó có việc làm tại một công ty Hy Lạp ở Libya trước khi trở về trại tị nạn. ‘Nếu không có trung tâm, tôi đã không thể học hết. Cha tôi làm cho Liên Hợp Quốc, lương không đủ nuôi gia đình đông con, chứ đừng nói đến việc cho tôi học đại học’, ông nói với Al Jazeera. Ông biết tin trung tâm bị đe dọa nhưng không nghĩ nó sẽ xảy ra: ‘Quá đau lòng khi thấy nhiều người sẽ mất đi cơ hội quan trọng này’.

Trung tâm được thành lập năm 1952 trên khu đất 8 ha do chính phủ Jordan cho UNRWA thuê, khi Jordan quản lý Bờ Tây và Đông Jerusalem trước khi Israel chiếm đóng. Israel tuyên bố đất thuộc Quỹ Quốc gia Do Thái và đã chuyển cho chính quyền thành phố Jerusalem, nhưng UNRWA khẳng định cơ sở được bảo vệ bởi quyền miễn trừ và đặc quyền của Liên Hợp Quốc theo luật pháp quốc tế, và Israel không có thẩm quyền tối cao đối với vùng đất ở Đông Jerusalem bị chiếm đóng bất hợp pháp từ năm 1967.

Người Palestine như Youssef cho rằng chiến dịch chống UNRWA không thực sự nhắm vào đất đai hay tòa nhà, mà là nỗ lực xóa bỏ những gì cơ quan này đại diện: quyền trở về của người tị nạn Palestine. Chiến dịch của Israel chống lại cơ quan này đã leo thang trong những năm gần đây. Năm 2024, Quốc hội Israel thông qua nhiều đạo luật chống UNRWA. Từ cuối tháng 1/2025, Israel ngừng cấp thị thực hoặc giấy phép cho nhân viên quốc tế của UNRWA. Tháng 5/2025, Israel đóng cửa sáu trường học của UNRWA ở Đông Jerusalem, ảnh hưởng đến khoảng 800 trẻ em. Tháng 1/2026, Israel chiếm trụ sở UNRWA ở Đông Jerusalem và phá dỡ các văn phòng di động tại đó. UNRWA cũng đang chịu khủng hoảng tài chính trầm trọng, trở nên tồi tệ hơn khi Israel đóng băng ngân quỹ của cơ quan này sau cáo buộc liên hệ với Hamas, dù không đưa ra bằng chứng đầy đủ.