Trump xuống thang căng thẳng Mỹ - Iran trước thềm hội đàm với Chủ tịch Tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rời Nhà Trắng để lên đường tới Bắc Kinh, nơi ông sẽ gặp người đồng cấp Trung Quốc là Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông Trump đã có cuộc trao đổi ngắn với các phóng viên hôm thứ Ba khi lên trực thăng Marine One, trước khi đáp xuống Trung Quốc trên chuyên cơ Không lực Một vào thứ Tư. Các cuộc gặp dự kiến diễn ra trong hai ngày thứ Năm và thứ Sáu.

Các quan chức Mỹ trong những ngày qua đã cố gắng hạ thấp tầm quan trọng của cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran trong chuyến thăm lần này. Bắc Kinh từng nhiều lần bày tỏ phản đối chiến tranh, thậm chí gây áp lực ngầm lên đối tác thương mại Iran, nhưng phần lớn tránh bị kéo vào vòng xoáy xung đột.

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent gần đây đã tăng cường kêu gọi Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng để giúp mở lại eo biển Hormuz - nơi từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới trước khi chiến tranh nổ ra.

Tuy nhiên, chính ông Trump lại đưa ra những thông điệp mâu thuẫn hôm thứ Ba về mức độ mà cuộc chiến sẽ được đề cập trong các cuộc gặp tại Trung Quốc. Ông nói: “Chúng tôi sẽ có một cuộc thảo luận dài về vấn đề này. Tôi nghĩ ông ấy khá tốt, thành thật mà nói”. Nhưng vài phút sau, ông lại bổ sung: “Chúng tôi có nhiều vấn đề để thảo luận. Tôi sẽ không nói rằng Iran là một trong số đó, bởi vì chúng tôi đã kiểm soát Iran rất tốt. Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào liên quan đến Iran. Chúng tôi sẽ giành chiến thắng bằng cách này hay cách khác, hòa bình hoặc nếu không thì”.

Thương mại sẽ chiếm vị trí trung tâm

Các cuộc gặp sắp tới là trao đổi trực tiếp đầu tiên giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới kể từ khi họ gặp nhau bên lề hội nghị APEC tại Busan, Hàn Quốc, vào tháng 10 năm 2025. Đây là lần thứ hai ông Trump đến Trung Quốc trên cương vị tổng thống, và là lần đầu tiên kể từ khi nhiệm kỳ thứ hai của ông bắt đầu vào ngày 20/1/2025. Chủ tịch Tập dự kiến sẽ thăm Mỹ vào cuối năm nay.

Ngoài cuộc chiến, chính quyền Mỹ nhấn mạnh thương mại sẽ là chủ đề hàng đầu được thảo luận, khi ông Trump tìm kiếm một loạt thỏa thuận kinh doanh. Để nhấn mạnh sáng kiến này, ông Trump đã mời một loạt lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tháp tùng, bao gồm CEO Tesla Elon Musk - người từng chủ trì Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của ông Trump - và CEO Apple Tim Cook.

Cả hai bên dự kiến sẽ tìm cách tránh tái diễn cuộc chiến thuế quan từng định hình những ngày đầu nhiệm kỳ của ông Trump, khi Mỹ áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc ở mức 145%, trong khi Trung Quốc siết chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm gây tổn hại cho ngành công nghiệp Mỹ. Hai bên đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào tháng 10 năm ngoái.

Sự ủng hộ liên tục của Trung Quốc đối với chương trình tên lửa đạn đạo và bảo vệ chương trình hạt nhân của Iran cũng có nguy cơ làm chệch hướng quan hệ. Tháng trước, ông Trump từng đe dọa áp thuế 50% lên Trung Quốc sau khi có báo cáo rằng Bắc Kinh chuẩn bị chuyển một lô hệ thống phòng không mới cho Iran, nhưng sau đó đã rút lại lời đe dọa, tuyên bố đã nhận được cam kết bằng văn bản từ Chủ tịch Tập rằng sẽ không cung cấp vũ khí cho Tehran. Vài ngày sau, ông Trump nói rằng Hải quân Mỹ đã chặn một tàu Trung Quốc chở 'món quà' cho Iran, nhưng cả hai bên không cung cấp thêm chi tiết.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Tập dự kiến sẽ thúc ép ông Trump về vấn đề bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan - hòn đảo tự trị mà Trung Quốc coi là lãnh thổ của mình.