Trump nói Morocco đặt tên cao tốc Tiznit-Dakhla theo tên ông: Vì sao quan trọng?

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/2 đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng Morocco đã đặt tên một cao tốc quan trọng theo tên ông, gửi lời cảm ơn Quốc vương Mohammed VI và bày tỏ mong muốn được đi trên "con đường vĩ đại" này. Tuy nhiên, phía Morocco chưa đưa ra xác nhận chính thức.

Các chuyên gia nhận định, nếu thông tin được xác nhận, đây là động thái không gây bất ngờ, bởi quan hệ Mỹ - Morocco đã có nhiều bước phát triển tích cực, đặc biệt dưới hai nhiệm kỳ của ông Trump. Morocco là một trong những nước ký Hiệp định Abraham do Mỹ làm trung gian, bình thường hóa quan hệ với Israel vào năm 2020. Đổi lại, chính quyền Trump đã ủng hộ mạnh mẽ lập trường của Morocco tại Liên Hợp Quốc về vùng lãnh thổ Tây Sahara.

Theo bà Intissar Fakir, chuyên gia tại Viện Trung Đông (Middle East Institute), điểm đáng chú ý là thời điểm công bố. Chính quyền Trump đã bảo trợ một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ủng hộ lập trường của Morocco về Tây Sahara vào tháng 10/2025. Bà cho rằng việc vinh danh này có thể liên quan đến tham vọng đăng cai trận chung kết World Cup 2030 của Morocco, giải đấu đồng tổ chức với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Một khả năng khác là đoạn đường được đặt tên theo ông Trump chỉ mới hoàn thành gần đây.

Cao tốc Tiznit-Dakhla dài 1.055 km, trị giá khoảng 1 tỷ USD, đi vào hoạt động từ tháng 1 năm nay sau một thập kỷ thi công. Tuyến đường kết nối miền nam Morocco với Mauritania, đi qua các thành phố Guelmim, Tan-Tan, Laayoune - thành phố chính của vùng Tây Sahara do Morocco kiểm soát - và tiếp tục xuống phía nam tới bán đảo Dakhla, nơi Morocco đang xây dựng cảng biển Dakhla Atlantic.

Tuyến đường này nằm trong hệ thống hạ tầng rộng lớn nhằm củng cố quyền kiểm soát của Morocco đối với Tây Sahara, vùng lãnh thổ mà Morocco gọi là "các tỉnh phía Nam" và đã đầu tư mạnh vào đường sá, cảng biển trong hai thập kỷ qua. Tây Sahara là thuộc địa cũ của Tây Ban Nha, giàu tài nguyên phosphate và thủy sản. Mặt trận Polisario, được Algeria hậu thuẫn, tuyên bố thành lập Cộng hòa Ả Rập Sahrawi Dân chủ sau khi Tây Ban Nha rút quân năm 1975.

Cuộc chiến kéo dài 16 năm sau đó đã khiến hàng trăm nghìn người Sahrawi phải chạy sang các trại tị nạn quanh Tindouf, tây Algeria. Liên Hợp Quốc ước tính khoảng 173.600 người tị nạn Sahrawi sống tại các trại này. Năm 1991, lệnh ngừng bắn do Liên Hợp Quốc làm trung gian được ký kết, mở đường cho một cuộc trưng cầu dân ý về quyền tự quyết, nhưng tiến trình này đã bế tắc do bất đồng về tư cách cử tri và các điều khoản bỏ phiếu.

Tháng 11/2020, Mặt trận Polisario tuyên bố chấm dứt lệnh ngừng bắn và nối lại đấu tranh vũ trang. Một tháng sau, chính quyền Trump công nhận chủ quyền của Morocco đối với Tây Sahara, trở thành chính phủ phương Tây đầu tiên làm điều này. Tháng 10/2025, Washington tiếp tục bảo trợ nghị quyết của Hội đồng Bả an kêu gọi đàm phán về Tây Sahara trên cơ sở đề xuất tự trị của Morocco, theo đó vùng lãnh thổ này được tự quản một phần trong khuôn khổ chủ quyền Morocco.

Algeria, nước ủng hộ Mặt trận Polisario và có quan hệ căng thẳng với Morocco, là một trong những bên chỉ trích mạnh nhất nghị quyết này. Năm 2024, Pháp tán thành kế hoạch tự trị của Morocco, khiến Algeria triệu hồi đại sứ tại Paris. Quan hệ ngoại giao giữa Algeria và Morocco đã bị cắt đứt từ năm 2021.

Tháng 2 vừa qua, Washington cho biết đã làm trung gian cho các cuộc thảo luận tại Madrid liên quan đến Morocco, Mặt trận Polisario, Algeria và Mauritania về việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng Bảo an. Đặc phái viên Mỹ về châu Phi Massad Boulos sau đó nói với các nhà báo rằng cuộc xung đột đang "trên con đường giải quyết". Các chuyên gia cho rằng việc Algeria tham gia đối thoại có thể báo hiệu sẵn sàng giảm bớt phản đối.

Tuần này, Bộ Thương mại Mỹ thông báo sẽ tài trợ giai đoạn đầu của một dự án ammonium tại Tây Sahara, đánh dấu lần đầu tiên Washington tham gia tài trợ kinh tế tại vùng lãnh thổ này. Đây là một chiều hướng mới trong cuộc xung đột kéo dài nhiều thập kỷ, vốn chủ yếu được định hình bởi ngoại giao, an ninh và các tuyên bố chủ quyền đối lập.