Trump dọa dùng vũ lực với Oman nếu hợp tác với Iran kiểm soát eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa sử dụng vũ lực quân sự chống lại Oman nếu nước này hợp tác với Iran để giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Phát biểu tại cuộc họp Nội các ngày 27/5, khi một phóng viên hỏi liệu ông có chấp nhận thỏa thuận ngắn hạn cho phép Iran và Oman cùng kiểm soát eo biển hay không, Trump trả lời: “Không ai được kiểm soát nó cả. Đó là vùng biển quốc tế, và Oman sẽ phải hành xử như những nước khác, nếu không chúng tôi sẽ phải ném bom họ”.

Ban đầu có suy đoán rằng Trump có thể đã nói nhầm “Oman” thay vì “Iran”, nhưng Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó đã đăng lại phát biểu này trên mạng xã hội kèm bản ghi chép, xác nhận ông ám chỉ Oman. Oman vốn nổi tiếng với chính sách trung lập, chưa từng tuyên bố muốn tham gia cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Mỹ và Oman là đồng minh thân cận trong hơn 200 năm, với nhiều hiệp ước hợp tác bao gồm an ninh, thương mại tự do và khoa học công nghệ.

Oman trước đây từng làm trung gian hòa giải giữa Washington và Tehran trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Lời đe dọa của Trump cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng vào vũ lực trong chính sách đối ngoại, được gọi là “ngoại giao pháo hạm”. Các nhà phê bình chỉ trích hành động này là liều lĩnh. Raed Jarrar, giám đốc vận động tại tổ chức nhân quyền DAWN có trụ sở tại Mỹ, ví phát biểu của tổng thống như “ông trùm mafia”. Ông nói: “Hiến chương Liên Hợp Quốc cấm đe dọa vũ lực chống lại bất kỳ quốc gia nào, và điều đó ràng buộc Mỹ cũng như tất cả các nước khác. Đe dọa ‘ném bom’ một quốc gia Arab chỉ vì vùng biển của họ nằm dọc tuyến đường dầu mỏ mà Washington muốn mở lại là logic vô luật pháp đã gây ra cuộc chiến này vào tháng Hai, và là tín hiệu rõ ràng nhất rằng bất kỳ lệnh ngừng bắn nào mà chính quyền này làm trung gian cũng sẽ chỉ kéo dài cho đến khi tổng thống lại mất bình tĩnh tại cuộc họp Nội các”.

Lời đe dọa của Trump diễn ra sau khi truyền hình nhà nước Iran đưa tin về khuôn khổ một biên bản ghi nhớ (MOU) giữa hai nước. Theo báo cáo, bản thảo MOU sẽ cho phép Iran và Oman cùng quản lý eo biển Hormuz, nhưng chính quyền Trump gọi thông tin này là “bịa đặt hoàn toàn”. Hormuz, tuyến đường vận chuyển chính cho các sản phẩm năng lượng và phân bón toàn cầu, đã hoạt động như một lối đi quốc tế tự do trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, sau khi Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran vào tháng Hai, Tehran đã đóng cửa eo biển và tuyên bố chủ quyền đối với khu vực này, vốn có một phần nằm trong lãnh hải Iran và Oman.

Tại cuộc họp Nội các, Trump cũng nhắc lại lời kêu gọi các nước Arab, bao gồm Saudi Arabia và Qatar, thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel như một phần của thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran trong tương lai. Trong nhiệm kỳ đầu, ông từng làm trung gian cho Thỏa thuận Abraham nhằm khuyến khích các nước Arab thiết lập quan hệ chính thức với Israel. Trump nói: “Tôi nghĩ họ nợ chúng ta điều đó. Tôi không chắc chúng ta nên thực hiện thỏa thuận nếu họ không ký kết”. Nhà Trắng chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Al Jazeera.