Trọng tài Somalia bị từ chối nhập cảnh Mỹ dự World Cup được chào đón như người hùng

Mogadishu, Somalia – Chỉ vài ngày sau khi tin vui về việc trọng tài người Somalia Omar Artan được chọn tham dự World Cup lan truyền, mang lại niềm tự hào và hy vọng cho người hâm mộ bóng đá nước này, thì sự thật phũ phàng ập đến: anh sẽ không thể tham dự vì các hạn chế nhập cảnh của Mỹ.

Artan, trọng tài xuất sắc nhất châu Phi năm 2025, đã bị từ chối nhập cảnh tại sân bay quốc tế Miami và bị đưa trở lại Istanbul, dù anh có thị thực hợp lệ và các quy định của Bộ Ngoại giao Mỹ miễn trừ lệnh cấm đi lại cho những người tham gia các sự kiện thể thao lớn. Nhân viên biên phòng cho rằng anh “không đủ điều kiện nhập cảnh” với lý do “lo ngại về thẩm định” không được nêu rõ.

Trở về sân bay quốc tế Aden Adde ở Mogadishu hôm thứ Tư, Artan được các quan chức chính phủ cấp cao đón tiếp trên đường băng và hàng nghìn người ủng hộ hân hoan chờ đợi bên ngoài sân bay. Phát biểu trước đám đông, Artan cảm ơn người dân và chính phủ Somalia vì sự ủng hộ, đồng thời khẳng định: “Somalia là của tất cả chúng ta. Dù thời gian tốt hay khó khăn, tôi muốn nói với giới trẻ đừng mất hy vọng vào đất nước của chúng ta.”

Trước đó, Bộ Thanh niên và Thể thao Somalia bày tỏ “vô cùng đau buồn” trước quyết định này, cho biết chính phủ đã thực hiện “các nỗ lực ngoại giao sâu rộng” và đàm phán với chính quyền Mỹ nhưng không thành công. FIFA cho rằng vấn đề thuộc thẩm quyền của cơ quan nhập cư Mỹ và nằm ngoài tầm kiểm soát của tổ chức này. Tuy nhiên, các quan chức Somalia cho rằng FIFA phải chịu trách nhiệm cuối cùng.

Nhà báo thể thao Somalia Mohamed Salad mô tả kết quả này là một đòn giáng mạnh vào đất nước. “Khi Omar được chọn, người Somalia ăn mừng như thể đội tuyển quốc gia đã giành quyền dự World Cup. Lần đầu tiên, chúng tôi có một người sinh ra và lớn lên ở Somalia đại diện cho chúng tôi trên sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới,” Salad nói.

Cựu nhà ngoại giao Somalia tại Mỹ, Abukar Arman, cho rằng Artan không gây ra mối đe dọa an ninh nào và không có tiền án. “Đây chỉ là một biểu hiện khác của chính trị trả thù và ám ảnh của Trump, vốn thường xuyên xuyên tạc mọi thứ liên quan đến Somalia,” Arman nói.

Lý do từ chối nhập cảnh vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, Andrew Giuliani, giám đốc Lực lượng Đặc nhiệm Nhà Trắng cho World Cup, cho biết có “một lý do chính đáng” cho quyết định này mà không cung cấp thêm chi tiết. Một quan chức Mỹ sau đó nói rằng một công dân Somalia đã bị từ chối nhập cảnh vì bị cho là có liên quan đến những người bị nghi ngờ liên quan đến các tổ chức “khủng bố”. Luật sư nhập cư thể thao Chris Carr cho rằng quyết định này là bất thường, đặc biệt với hồ sơ công khai và quy trình thẩm định kỹ lưỡng khi xin thị thực của Artan.

Artan, sinh ra tại Mogadishu, từ lâu đã là niềm tự hào của người hâm mộ bóng đá Somalia. Sự vươn lên của anh diễn ra trong bối cảnh đất nước Somalia vắng bóng khỏi các giải đấu quốc tế lớn sau khi nhà nước Somalia sụp đổ năm 1991. Anh từng nói: “Tôi có khát khao và sự tự tin, và với sự giúp đỡ của Chúa, một ngày nào đó tôi sẽ điều khiển các giải đấu lớn nhất và nâng tầm Somalia trên trường thế giới.”

Artan ra mắt giải đấu lớn tại Cúp các quốc gia châu Phi 2023, nơi phong cách trọng tài quyết đoán và tự tin của anh đã nhận được lời khen ngợi và làm say mê người hâm mộ Somalia. Anh được vinh danh là Trọng tài châu Phi của năm 2025 và được chọn cho FIFA World Cup năm nay.

Quyết định từ chối Artan đã gây ra làn sóng chỉ trích từ các nhân vật nổi tiếng trong thể thao và chính trị quốc tế. Cựu tiền đạo Arsenal Ian Wright gọi đây là “một câu chuyện khác về người hâm mộ, cầu thủ, quan chức, nhà báo bị từ chối… Bây giờ là trọng tài? Đây có phải cách chủ nhà đối xử không?” Jeremy Corbyn, cựu lãnh đạo Đảng Lao động Anh, gọi đây là “một sự ô nhục tuyệt đối”. Cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cho rằng quyết định này “phản tác dụng” và “cực kỳ lạc hậu”. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus viết trên X: “Đây không phải là kết thúc câu chuyện của bạn trên sân khấu thế giới.”