Trẻ em Gaza đối mặt thiếu lương thực khi giá tăng và viện trợ bị cắt giảm

Tại Thành phố Gaza, nhiều gia đình đang chật vật xoay xở từng bữa ăn cho con trong bối cảnh nguồn hàng thương mại bị gián đoạn, giá thực phẩm leo thang và viện trợ nhân đạo bị cắt giảm.

Chị Huda Abu Leila, 30 tuổi, sống cùng năm con gái trong một căn lều ở phía tây Thành phố Gaza. Nhiều tháng qua, chị đã quen với việc phải chật vật lo cho các con, từ 18 tháng đến 10 tuổi, một chế độ ăn cân bằng. Nhưng trong tuần này, sau khi Israel hạn chế hàng hóa vào Gaza, bữa sáng của cả nhà chỉ còn trà và bánh mì.

Chị cho biết gia đình bị ảnh hưởng ngay lập tức khi không tìm được trứng hay sữa, cũng không có tiền để tích trữ lương thực. Chồng chị bị thương trong chiến tranh và không thể làm việc, còn chị kiếm được chút tiền nhờ nướng bánh mì cho người khác.

Có ngày, gia đình ăn đậu hộp với duqqa – một loại gia vị địa phương – hoặc za'atar. Những ngày thực phẩm khan hiếm hơn, họ nhúng bánh mì vào trà. Điều khiến chị lo nhất là tình trạng này sẽ ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe của các con.

Gián đoạn nguồn hàng và cắt giảm viện trợ

Ngày 14/10, Israel tạm dừng các lô hàng thương mại vào Gaza, làm gián đoạn nguồn cung thực phẩm và hàng hóa thiết yếu. Việc tạm dừng diễn ra trong bối cảnh tranh cãi về yêu cầu thương nhân trả 10.000 shekel (khoảng 3.225 USD) mỗi xe tải hàng vào vùng lãnh thổ này. Đến ngày 19/10, Israel thông báo sẽ dần nối lại các lô hàng thương mại.

Cơ quan COGAT của quân đội Israel, phụ trách điều phối viện trợ và tiếp cận thương mại vào Gaza, cho biết các thương nhân báo cáo rằng Hamas đã rút lại yêu cầu trên. Hamas mô tả khoản tiền này là khoản đóng góp tự nguyện vào quỹ hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.

Diễn biến này xảy ra khi viện trợ nhân đạo cũng bị thu hẹp. Ngày 19/10, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của Liên Hợp Quốc thông báo thiếu hụt kinh phí buộc phải cắt giảm hỗ trợ lương thực tại Gaza.

Theo đó, số người được hỗ trợ giảm từ 1,6 triệu người trong tháng 9 xuống còn 1,1 triệu người trong tháng 10. Khẩu phần cũng bị giảm một nửa, mỗi gia đình chỉ nhận một gói thực phẩm thay vì hai, cùng một túi bột mì nhỏ hơn. Số bữa ăn nóng WFP cung cấp mỗi ngày giảm từ 250.000 xuống 150.000.

WFP cho biết khoảng 1,4 triệu người ở Gaza, tương đương khoảng hai phần ba dân số, đang đối mặt tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính ở mức độ khủng hoảng hoặc nghiêm trọng hơn.

Nạn đói từng được công bố tại Thành phố Gaza vào tháng 8/2025. Đến tháng 12 cùng năm, Phân loại Giai đoạn An ninh Lương thực Tích hợp (IPC) do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn cho biết tình trạng này đã thuyên giảm sau khi lệnh ngừng bắn tại Gaza bắt đầu hai tháng trước đó.

Cái giá của bữa ăn thiếu dinh dưỡng

Với chị Huda, cuộc khủng hoảng đồng nghĩa chị không còn đủ khả năng mua nhiều loại thực phẩm cần thiết cho chế độ ăn cân bằng của các con. Trứng trở nên quá đắt: một người bán hàng gần đây báo giá 60 shekel (khoảng 19,40 USD) cho một khay. Chị cũng cho biết một số cửa hàng dường như đang giữ hàng lại.

Rau tươi cũng khó mua. Mỗi lần đi chợ khoảng một tuần một lần, chị chỉ mua số lượng nhỏ. Hành tây có giá khoảng 10 shekel (3,25 USD) mỗi kg, cà chua từ 10 đến 15 shekel (3,25 đến 4,85 USD) mỗi kg.

Phần lớn dân số Gaza thất nghiệp do chiến tranh và các hạn chế của Israel đối với việc tái thiết cơ sở hạ tầng và kinh tế vùng lãnh thổ này.

Thiếu ăn bắt đầu ảnh hưởng đến các con của chị Huda. Chị cho biết các cháu khó tập trung, thường xuyên chóng mặt và kiệt sức. Sức khỏe của Salma, con gái lớn, suy giảm đến mức phải được theo dõi tại Bệnh viện al-Rantisi ở Gaza, nơi bác sĩ khuyên chị cải thiện chế độ ăn cho con.

Chị nói: "Chúng tôi đã trải qua quá nhiều gian khó trong ba năm qua. Tôi lo các con sẽ ốm nếu không thể cung cấp đủ dinh dưỡng."

Với chị Raeda Soboh, 40 tuổi, việc lo cho gia đình chín người đồng nghĩa các con đã nhiều tháng thiếu những thực phẩm cần thiết để khỏe mạnh. Người mẹ di tản, quê ở Beit Lahiya, phía bắc Gaza, hiện sống tại Thành phố Gaza, cho biết gia đình đã dựa vào các bếp cộng đồng, gọi là tekkiya, từ trước khi nguồn hàng thương mại bị gián đoạn lần này.

Chị nói: "Khi bếp có thức ăn, chúng tôi ăn ở đó." Các con chị thường ăn trà vào bữa sáng và một bữa từ bếp cộng đồng vào bữa trưa. Buổi tối, đôi khi chúng ăn falafel, cơm, đậu lăng hoặc mì ống. Nhưng sữa, thịt, trứng và phô mai đã vắng khỏi bữa ăn của chúng khoảng tám tháng, chị cho biết. Lần cuối chị mua rau là khoảng một tháng trước.

Chị Soboh nói: "Tôi không mua những thứ chất lượng tốt. Tôi chỉ mua những gì chúng tôi cần và có thể chi trả."

Lo ngại suy dinh dưỡng gia tăng

Trải nghiệm của các gia đình phản ánh mối lo rộng hơn về dinh dưỡng của trẻ em trên khắp Gaza.

Theo Văn phòng Điều phối các vấn đề Nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA), hơn 2.800 trẻ em được tiếp nhận điều trị suy dinh dưỡng trong tháng 9, trong đó hơn 360 trường hợp suy dinh dưỡng cấp tính nghiêm trọng. Khoảng 3.000 trẻ từ sáu tháng đến năm tuổi tiếp tục được tiếp nhận điều trị suy dinh dưỡng mỗi tháng, theo báo cáo ngày 19/10 của OCHA.

Một khảo sát dinh dưỡng do UNICEF hỗ trợ, công bố hồi tháng 8, cũng phát hiện 12,2% trẻ dưới năm tuổi tại các khu vực mà nhóm nghiên cứu tiếp cận được bị thấp còi – dấu hiệu tăng trưởng bị ảnh hưởng, liên quan đến các vấn đề dinh dưỡng và sức khỏe kéo dài.

Bác sĩ Mohamed B Alraee, bác sĩ nhi khoa và chuyên gia dinh dưỡng tại Thành phố Gaza, cảnh báo việc hạn chế thực phẩm vào Gaza kéo dài có thể khiến tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em gia tăng thêm, khi các em vốn đã thiếu những bữa ăn cân bằng cần thiết để phát triển và hồi phục.

Ông cho biết dù tình hình có cải thiện sau các giai đoạn nạn đói trước đó, các bệnh viện vẫn tiếp nhận trẻ suy dinh dưỡng mức độ vừa và nặng. Các ca bệnh không chỉ giới hạn ở trẻ dưới năm tuổi mà cả trẻ lớn hơn, gồm nhóm từ 5 đến 17 tuổi.

Theo bác sĩ Alraee, một số trẻ bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng kèm phù chân – tình trạng liên quan đến thiếu hụt protein trầm trọng. Ông liên hệ những ca này với việc gia đình chỉ sống bằng một bữa ăn chủ yếu là tinh bột, thiếu protein vì không đủ khả năng mua thực phẩm bổ dưỡng hơn.

Ông nói: "Ngay cả khi các cửa khẩu mở và thực phẩm được đưa vào, chúng tôi vẫn gặp những ca như vậy. Trẻ không thể hồi phục sau suy dinh dưỡng trong một hay hai tháng. Một số ca cần ba đến sáu tháng để hồi phục. Nếu tình hình tiếp tục như thế này, chúng tôi dự báo sẽ thấy nhiều ca suy dinh dưỡng hơn."

Với chị Raeda, hậu quả đã hiện rõ trong sinh hoạt hằng ngày của các con. Chị cho biết chúng trở nên yếu ớt và dễ kiệt sức, khiến chị lo lắng về những gì nhiều tháng thiếu ăn có thể gây ra cho sức khỏe của chúng.

Chị nói: "Chúng dường như ngủ cả ngày. Khi tôi bảo một đứa mang can nước, cháu có thể làm được một lần nhưng không làm nổi lần thứ hai. Tôi thấy thương cháu và tự hỏi: liệu cháu có được dinh dưỡng đầy đủ không? Liệu cháu có được ăn như những đứa trẻ khác không?"

Gia đình chị không có nguồn thu nhập ổn định. Chị cũng cho biết khu vực họ sống không được công nhận là trại chính thức, nên không nhận được phiếu viện trợ và vật phẩm vệ sinh như một số trại khác.

Như nhiều bậc cha mẹ ở Gaza, chị cố gắng đáp ứng nhu cầu cơ bản bằng bất cứ thực phẩm nào có thể tìm được và chi trả. Chị nói: "Tôi mong ai đó sẽ giúp đỡ và sát cánh cùng chúng tôi trong hoàn cảnh khó khăn này. Tôi mong chiến tranh kết thúc, tình hình được cải thiện và các cửa khẩu mở ra để giá cả có thể giảm xuống."