Tổng thống Trump bất ngờ cắt giảm tập trận chung, Hàn Quốc lo ngại liên minh 72 năm lung lay

Seoul, Hàn Quốc – Lệnh cắt giảm tập trận chung không đến qua kênh ngoại giao mà qua một bài đăng trên mạng xã hội, chỉ vài giờ trước khi cuộc tập trận quân sự thường niên giữa Hàn Quốc và Mỹ được lên kế hoạch bắt đầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, viết trên nền tảng Truth Social hôm thứ Hai, cho biết ông đã chỉ đạo Lầu Năm Góc “cắt giảm đáng kể” các cuộc tập trận, mà ông mô tả là gửi tín hiệu “không phù hợp và thù địch” tới Triều Tiên. Ông cũng chỉ trích việc Seoul từ chối tham gia chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Thông báo này khiến giới chức Hàn Quốc bất ngờ, được đưa ra đúng ngày nghỉ lễ kỷ niệm ngày giải phóng đất nước khỏi ách thống trị của thực dân Nhật, và gây ra sự xáo trộn tại Seoul và Washington.

Lầu Năm Góc chỉ cho biết đang “tích cực triển khai” chỉ đạo của tổng thống. Tại Seoul, Tướng Xavier Brunson, Tư lệnh Lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc, đã gặp Bộ trưởng Quốc phòng Ahn Gyu-back. Đến thứ Tư, hai bên đã thống nhất chi tiết: cuộc tập trận vốn đã diễn ra sẽ bị rút ngắn từ 11 ngày xuống còn 5 ngày, và phạm vi của một số cuộc diễn tập thực địa cũng bị thu hẹp.

“Chúng ta không thể tin Trump”

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã cố gắng giữ thái độ bình tĩnh. Phát biểu trước Nội các hôm thứ Ba, ông Lee cho rằng liên minh Mỹ-Hàn vẫn là điều thiết yếu, nhưng cũng kêu gọi “tăng cường” năng lực phòng thủ tự chủ của đất nước.

Đến thứ Tư, ông có tuyên bố hòa giải với ông Trump, gọi quyết định của tổng thống Mỹ là “thấm đẫm sự cân nhắc” nhằm chấm dứt thù địch trên bán đảo Triều Tiên. Trong một bài đăng trên X, ông cho biết “hoàn toàn đồng cảm” với quan điểm của ông Trump rằng Seoul phải tự gánh vác an ninh của mình và bày tỏ sẵn sàng giúp khôi phục tự do hàng hải ở eo biển Hormuz – tuyến năng lượng mà Iran đã phong tỏa – nói rằng chính phủ của ông sẽ tiếp tục đàm phán về các “biện pháp đóng góp thiết thực” khả thi.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Cho Hyun nói với các nghị sĩ rằng không có thông báo trước về động thái này. “Chính phủ của chúng tôi và các quan chức Mỹ đều không biết Tổng thống Trump đã viết gì trên Truth Social của ông ấy. Chúng tôi không được thông báo trước.”

Trên mạng xã hội, phản ứng từ bức xúc đến tức giận. Một người dùng viết: “Chúng ta không thể tin mọi thứ Trump nói.” Người khác bình luận: “Mỹ ưu tiên lợi ích thực dụng hơn lòng trung thành với đồng minh. Họ cũng làm vậy với châu Âu. Chúng ta không thể thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ ngay lập tức, nhưng nên tiến tới tự lực.”

Tờ Hankook Ilbo, một trong những nhật báo được đọc rộng rãi nhất Hàn Quốc, kêu gọi công chúng đối mặt với “thực tế phũ phàng của một liên minh Hàn-Mỹ đang suy yếu”. Tờ báo cho rằng thật “phi lý khi Mỹ có vẻ đối xử tôn trọng với Triều Tiên hơn cả đồng minh Hàn Quốc”.

Chiến tranh Iran

Nhiều ý kiến kêu gọi xem xét lại chính sách của Seoul về cuộc chiến tại Iran. Tổng thống Mỹ đã công khai chỉ trích Seoul về vấn đề này.

“Chờ đã,” ông nói tại Phòng Bầu dục hôm thứ Hai. “Chúng tôi có 39.000 binh sĩ ở đó, bảo vệ các bạn khỏi Kim Jong Un, người hàng xóm của các bạn, mà các bạn lại không giúp chúng tôi trong một chiến dịch quân sự rất dễ dàng ở Iran? Điều đó thật kỳ lạ.”

Dư luận Hàn Quốc về cuộc chiến này có sự chia rẽ. Cuộc khảo sát cuối tháng 3 của Hankook Research cho thấy khoảng 38% người trả lời cho rằng chính phủ nên “ủng hộ Mỹ”, trong khi 36% nói nên giữ thái độ trung lập. Khoảng 16% cho rằng “nên phản đối Mỹ”.

Lãnh đạo đảng đối lập Quyền lực Quốc dân Jang Dong-hyeok chỉ trích Tổng thống Lee vì từ chối yêu cầu giúp đỡ của ông Trump về Iran, cáo buộc ông gây ra “thảm họa ngoại giao” và “phá bỏ liên minh Hàn-Mỹ”.

Trong một bài xã luận hôm thứ Ba, tờ JoongAng Ilbo bảo thủ cho rằng chính quyền của ông Lee cũng có một phần trách nhiệm, viết rằng liên minh “không phải là sự ưu ái một chiều mà là mối quan hệ có đi có lại”. Tờ báo kêu gọi chính phủ chứng minh những đóng góp của mình, “từ cam kết đầu tư và thương mại đến hỗ trợ tự do hàng hải qua eo biển Hormuz”.

Trong khi đó, The Korea Herald cho rằng liên minh “có thể tồn tại sự bất đồng” nhưng khó duy trì hơn “khi một bên biết về quyết định an ninh lớn từ mạng xã hội”. Tờ báo cũng nghi ngờ động thái hướng tới Bình Nhưỡng có thể liên quan nhiều đến việc chuyển hướng chú ý khỏi “cuộc chiến Iran kéo dài” hơn là an ninh trên bán đảo Triều Tiên, và kêu gọi Seoul phản ứng “không hoảng loạn cũng không chủ quan”, giảm “tổn thương do phụ thuộc quá mức vào các quyết định tại Washington”.

Phi hạt nhân hóa

Với những người theo dõi sát nhiệm kỳ đầu của ông Trump, tình hình hiện tại không có gì mới. Sau hội nghị thượng đỉnh năm 2018 với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tại Singapore, Washington và Seoul đã đình chỉ cuộc tập trận chung lớn năm đó và thu hẹp nhiều cuộc tập trận khác, sau đó một phần được khôi phục khi đàm phán Washington-Bình Nhưỡng sụp đổ.

Cha Du Hyeogn, Phó chủ tịch Viện Nghiên cứu Chính sách Asan, cho rằng sự có thể dự đoán mà Seoul từng kỳ vọng từ Washington không còn được coi là điều hiển nhiên. “Nếu Hàn Quốc không sẵn sàng đóng vai trò mà Mỹ mong đợi ở một đồng minh, Washington cũng có thể xem xét lại các yếu tố trong cam kết an ninh của mình,” ông nói, đồng thời đề cập đến các cuộc đàm phán thương mại chưa hoàn tất, gồm cam kết đầu tư 350 tỷ USD của Hàn Quốc vào Mỹ để đổi lấy giảm thuế.

Sự kiện này cũng làm sống lại cuộc tranh luận lâu nay về việc liệu Hàn Quốc có nên theo đuổi vũ khí hạt nhân của riêng mình hay không. Kim Jae Chun, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Sogang, nhận định: “Việc Trump đơn phương quyết định thu hẹp tập trận chung mà không tham khảo ý kiến chính phủ Hàn Quốc có thể bị người Hàn coi là sự suy yếu cam kết an ninh của Mỹ. Nếu niềm tin đó suy giảm hơn nữa, nó có thể củng cố lập luận ủng hộ việc Hàn Quốc tự trang bị hạt nhân.”

Tuy nhiên, ông cảnh báo không nên “phản ứng thái quá”. Ông mô tả Hàn Quốc là “đối tác cấp dưới” trong liên minh và cho rằng nước này “có thể phải thỏa hiệp một phần quyền tự chủ để đổi lấy cam kết an ninh đáng tin cậy hơn từ Mỹ”. Nhiều người ở Seoul vẫn hy vọng sự tan băng giữa ông Trump và ông Kim có thể là “bước đầu tiên hướng tới một chế độ hòa bình ổn định hơn trên bán đảo Triều Tiên”.