Phát biểu trực tiếp trên truyền hình từ Phòng Bầu dục ngày 10/6/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Washington đã lén lút vận chuyển hàng triệu thùng dầu qua eo biển Hormuz bất chấp các hạn chế của Iran, giúp kéo giảm giá dầu xuống quanh mức 90 USD/thùng thay vì trên 100 USD như thời kỳ đầu chiến tranh Mỹ - Israel nhắm vào Tehran.
Tuyên bố của ông Trump vấp phải nhiều hoài nghi, bởi các số liệu vận tải biển và dữ liệu theo dõi tàu chở dầu cho thấy khối lượng dầu thô thực tế được đưa qua eo biển từ tháng 3 đến nay thấp hơn rất nhiều so với 100 triệu thùng.
Cụ thể, theo kênh Al Jazeera, trước khi xảy ra xung đột, eo biển Hormuz chứng kiến trung bình 140 tàu (gồm tàu chở dầu) qua lại mỗi ngày, vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày. Con số 100 triệu thùng mà ông Trump đưa ra tương đương với lưu lượng 5 ngày trước chiến tranh – tức khoảng 700 tàu. Tuy nhiên, các công ty theo dõi tàu thuyền quốc tế ghi nhận số lượng tàu đã qua eo biển từ tháng 3 đến nay chỉ dao động từ 80 (Windward), 142 (Lloyd’s List) đến 264 tàu (Kpler) – thấp hơn nhiều so với con số cần có để vận chuyển 100 triệu thùng.
Hơn nữa, nhiều tàu trong số đó di chuyển với sự cho phép của Iran – phải đóng phí cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – chứ không phải nhờ kế hoạch bí mật của Mỹ. Trong khi ông Trump tuyên bố tàu Mỹ đã tắt thiết bị định vị để lẻn qua, các chuyên gia cho rằng bằng chứng chưa đủ thuyết phục.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cùng ngày phát biểu trước quốc hội rằng ông không biết về việc Mỹ đưa hàng triệu thùng dầu qua eo biển, nhưng thừa nhận quân đội Mỹ đã hỗ trợ một số tàu không phải của Iran. Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Tim Hawkins cho biết lực lượng Mỹ “giao tiếp và phối hợp” với tàu thương mại trong khu vực nhưng không nêu chi tiết.
Về kiểm soát eo biển, Iran khẳng định eo biển Hormuz nằm trong vùng biển chia sẻ giữa Tehran và Oman, không phải vùng biển quốc tế. IRGC duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ lối đi này sau khi Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran. Tehran đã áp dụng chính sách thu phí bảo hiểm đối với các tàu muốn qua, nhận thanh toán bằng đồng nhân dân tệ từ một số nước như Pakistan, Ấn Độ và Nga. Tuy nhiên, việc trả phí cho Iran tiềm ẩn rủi ro pháp lý và trừng phạt đối với nhiều chủ tàu.
Chuyên gia bảo hiểm hàng hải Oscar Seikaly (NSI Insurance Group, Florida) nhận định việc trả phí cho Iran về lâu dài vẫn rẻ hơn để tàu mắc kẹt tại eo biển, khi chi phí một tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) lên tới 100.000 USD/ngày và việc chậm trễ 100 ngày sẽ tiêu tốn 10 triệu USD, chưa kể các chi phí tài chính, bảo hiểm, thủy thủ đoàn và phạt hợp đồng. Tuy nhiên, lựa chọn này gặp rào cản từ rủi ro trừng phạt và danh tiếng.
Tóm lại, tuyên bố của ông Trump về việc Mỹ bí mật vận chuyển 100 triệu thùng dầu qua eo biển Hormuz thiếu cơ sở từ số liệu thực tế, dù Mỹ có thể đã giúp một số tàu thương mại không phải của Iran vượt qua khu vực căng thẳng này.
