Tòa án Tối cao Mỹ tạm thời cho phép gửi thuốc phá thai qua đường bưu điện trở lại

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ngày 21/4 đã ban hành lệnh tạm thời, cho phép thuốc phá thai mifepristone được kê đơn qua telemedicine và gửi qua đường bưu điện, vô hiệu hóa phán quyết trước đó của tòa phúc thẩm đã hạn chế quyền tiếp cận loại thuốc này.

Thẩm phán Samuel Alito, người phụ trách các vấn đề khẩn cấp tại nhóm bang gồm Louisiana, đã ban hành lệnh tạm dừng kéo dài một tuần đối với quyết định của Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 5 (New Orleans). Trước đó, tòa phúc thẩm này yêu cầu tái áp dụng quy định cũ, buộc bệnh nhân phải đến gặp bác sĩ trực tiếp để nhận thuốc mifepristone.

Lệnh hành chính của Tòa án Tối cao nhằm cho các thẩm phán thêm thời gian xem xét đơn khẩn cấp từ hai nhà sản xuất mifepristone, yêu cầu đảm bảo thuốc vẫn có thể được cung cấp qua telemedicine và bưu điện trong lúc vụ kiện tiếp diễn. Alito yêu cầu bang Louisiana phải phản hồi đơn của các nhà sản xuất trước ngày 24/4, và lệnh tạm dừng sẽ hết hiệu lực vào ngày 11/5. Dự kiến, tòa án sẽ gia hạn lệnh hoặc đưa ra quyết định chính thức trước thời điểm đó.

Vụ kiện bắt nguồn từ khi bang Louisiana do đảng Cộng hòa lãnh đạo kiện Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) vào năm ngoái, cho rằng quy định được ban hành dưới thời Tổng thống Joe Biden (đảng Dân chủ) – cho phép loại bỏ yêu cầu cấp phát thuốc trực tiếp – là bất hợp pháp và làm suy yếu lệnh cấm phá thai của bang. Các nhà sản xuất thuốc Danco Laboratories và GenBioPro (sản xuất phiên bản generic) đã can thiệp để bảo vệ quy định năm 2023. Chính quyền Tổng thống Donald Trump (đảng Cộng hòa) viện dẫn việc đang xem xét các quy định an toàn liên quan đến mifepristone và phản đối đơn kiện của bang.

Tháng 4 vừa qua, Thẩm phán David Joseph tại Lafayette, Louisiana, đã từ chối chặn quy định này nhưng đồng ý tạm hoãn vụ việc chờ FDA xem xét. Tuy nhiên, Tòa Phúc thẩm Khu vực 5 đã ra lệnh chặn quy định vào ngày 1/5.

Cuộc chiến pháp lý và chính trị về quyền tiếp cận mifepristone đã thống trị các cuộc tranh luận về phá thai tại Mỹ trong vài năm qua. Tòa án Tối cao năm 2024 đã từng bác bỏ đơn kiện của các nhóm chống phá thai và bác sĩ nhằm hủy bỏ các quy định nới lỏng của FDA, với lý do các nguyên đơn không có tư cách pháp lý. Mifepristone, được FDA phê duyệt từ năm 2000, thường được kết hợp với misoprostol để thực hiện phá thai nội khoa – phương pháp hiện chiếm hơn 60% số ca phá thai tại Mỹ.

Các cuộc chiến này diễn ra sau phán quyết năm 2022 của Tòa án Tối cao lật đổ phán quyết Roe v Wade (1973) từng hợp pháp hóa phá thai trên toàn quốc, khiến 13 bang ban hành lệnh cấm gần như hoàn toàn, và nhiều bang khác siết chặt quyền tiếp cận.

Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) gọi quyết định ngày 21/4 là “bước phát triển tích cực trong ngắn hạn”. “Tòa án Tối cao cần chấm dứt cuộc tấn công vô căn cứ vào quyền sinh sản của chúng ta, một lần và mãi mãi,” Julia Kaye, luật sư cấp cao của Dự án Tự do Sinh sản thuộc ACLU, tuyên bố. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chuck Schumer hoan nghênh phán quyết nhưng nhấn mạnh: “Cuộc chiến này mới chỉ bắt đầu.” Trong khi đó, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Josh Hawley kêu gọi Quốc hội cấm hoàn toàn mifepristone trong phá thai, viện dẫn các phát hiện tranh cãi về rủi ro sức khỏe.