Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) - cơ quan tư pháp cao nhất của Liên Hợp Quốc - đã ra phán quyết rằng người lao động và công đoàn có quyền đình công theo một hiệp ước lao động quốc tế quan trọng. Phán quyết tư vấn này, tuy không mang tính ràng buộc pháp lý, được dự báo sẽ tạo ra ảnh hưởng tới các bộ luật lao động trên khắp thế giới.
Chủ tịch ICJ Yuji Iwasawa cho biết hôm thứ năm rằng tòa án “cho rằng quyền đình công của người lao động và tổ chức của họ được bảo vệ” theo Công ước Tự do Hiệp hội năm 1948 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ 10-4 trong số 14 thẩm phán của tòa.
ILO, cơ quan của Liên Hợp Quốc chịu trách nhiệm thiết lập các tiêu chuẩn lao động toàn cầu, đã yêu cầu ý kiến tư vấn từ ICJ vào tháng 11/2023. Động thái này diễn ra trong bối cảnh tranh luận giữa đại diện giới chủ và giới thợ về việc liệu Công ước 87 có ngầm bảo vệ quyền đình công của người lao động hay không.
Dù khẳng định công ước bảo vệ quyền này, các thẩm phán ICJ nhấn mạnh ý kiến của họ có phạm vi hẹp. Ông Iwasawa nói: Kết luận “không đưa ra bất kỳ xác định nào về nội dung chính xác, phạm vi hoặc các điều kiện thực hiện quyền đó”.
Mặc dù phán quyết không mang tính ràng buộc, nhiều tòa án quốc gia coi ý kiến của ICJ là có thẩm quyền. Các nhà ủng hộ lao động hy vọng điều này sẽ tác động đến những quốc gia chưa công nhận quyền đình công của người lao động. Công ước 87 hiện đã được 158 quốc gia phê chuẩn.
Trong bản ý kiến tư vấn dài 43 trang, ICJ lập luận rằng đình công là “một trong những hoạt động chính và công cụ được người lao động và tổ chức của họ sử dụng để thúc đẩy lợi ích và cải thiện điều kiện lao động”. Các thẩm phán kết luận quyền đình công “phù hợp với đối tượng và mục đích” của công ước.
Phán quyết đặt dấu chấm hết cho cuộc tranh luận kéo dài giữa giới chủ và người lao động về Công ước 87. ILO mô tả việc yêu cầu ICJ giải quyết bất đồng như vậy là một động thái “đặc biệt hiếm”. Harold Koh, đại diện Liên đoàn Công đoàn Quốc tế, phát biểu trước tòa: “Vụ việc này không chỉ là về những khái niệm pháp lý trừu tượng. Nó sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi thực sự của hàng chục triệu người lao động trên khắp thế giới.”
