Ngày 18/8, Tòa án Hình sự số 4 tại Damascus đã tuyên án tử hình Wassim al-Assad, 46 tuổi, em họ của cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad, sau khi xác định ông này phạm các tội giết người có chủ mưu, tra tấn và tàn bạo, được phân loại là tội ác chống loài người và tội ác chiến tranh.
Bản án được đưa ra chỉ một tuần sau khi tòa tương tự tuyên án tử hình đối với cựu Tổng thống Bashar al-Assad, em trai Maher và người em họ Atef Najib trong nỗ lực công lý chuyển tiếp tại Syria.
Wassim al-Assad là ai?
Wassim al-Assad sinh ra tại Latakia, thành phố ven biển Địa Trung Hải của Syria. Ông là em họ của cựu Tổng thống Bashar al-Assad, người bị lật đổ trong cuộc tấn công chớp nhoáng của lực lượng đối lập vào Damascus vào tháng 12/2024. Bashar al-Assad và gia đình đã chạy sang Moscow và sống lưu vong dưới sự giám sát chặt chẽ của Nga.
Wassim al-Assad bị cáo buộc thành lập và lãnh đạo các nhóm bán quân sự thân chính quyền từ đầu năm 2011, khi cuộc nội chiến Syria bắt đầu với các cuộc biểu tình Mùa xuân Ả Rập bị lực lượng Assad đàn áp đẫm máu. Ông bị truy tố vì tham gia các chiến dịch quân sự nhằm vào khu vực dân sự ở Đông Ghouta, đặc biệt là thị trấn al-Mleiha, nơi nhiều dân thường thiệt mạng.
Trong cuộc chiến kéo dài, gần nửa triệu người Syria thiệt mạng, từ 13 đến 14 triệu người trong tổng số 22 triệu dân trước chiến tranh phải rời bỏ nhà cửa, khoảng một nửa phải chạy ra nước ngoài.
Phán quyết và các cáo buộc
Thẩm phán Fakhr al-Din al-Aryan tuyên bố bồi thẩm đoàn xác định không còn nghi ngờ rằng một nhóm vũ trang liên quan đến Wassim al-Assad đã tham gia bắt cóc và giết hại người Syria. Ngoài bản án tử hình, tòa còn ra lệnh tịch thu toàn bộ tài sản của bị cáo.
Wassim al-Assad bị bắt vào tháng 6/2025 khi trở về từ Lebanon. Trước đó, ông bị cáo buộc giám sát việc sản xuất và buôn lậu ma túy Captagon sang các nước láng giềng dưới thời chính quyền cũ, và nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, tòa tuyên ông không phạm tội buôn bán ma túy do thiếu bằng chứng trực tiếp.
Các cựu quan chức khác bị kết án
Ngày 11/8, cùng tòa án này cũng tuyên án tử hình đối với Bashar al-Assad, Maher al-Assad và Atef Najib. Trong khi hai anh em Assad bị xét xử vắng mặt, cựu quan chức an ninh Najib bị tuyên án trực tiếp sau khi bị giam giữ từ tháng 1/2025. Najib bị cáo buộc ít nhất 10 tội danh, gồm giết người, tra tấn và giám sát các vụ thảm sát, liên quan đến vụ đàn áp người biểu tình tại Deraa năm 2011, được xem là châm ngòi cho cuộc nội chiến.
Phiên xử, bắt đầu từ tháng 4, được xem là phép thử đối với hệ thống tư pháp chuyển tiếp của Syria và thiện chí của chính quyền mới trong việc truy tố các quan chức thời Assad vì những lạm dụng dưới thời cầm quyền của ông. Chính phủ của Tổng thống Ahmed al-Sharaa từng bị chỉ trích vì chậm trễ trong việc khởi động quy trình tư pháp chuyển tiếp sau chiến tranh.
