Thủ tướng Tây Ban Nha kêu gọi họp khẩn EU sau khủng hoảng Ceuta

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã gửi thư tới Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Thủ tướng Ireland Micheál Martin – quốc gia đang giữ chức chủ tịch luân phiên EU – để yêu cầu triệu tập một cuộc họp khẩn cấp của các bộ trưởng nội vụ EU.

Trong thư, ông Sánchez bày tỏ quan ngại sâu sắc về phản ứng của một số chính phủ EU trước sự kiện hàng chục nghìn người vượt biên trái phép vào Ceuta, vùng lãnh thổ Tây Ban Nha ở Bắc Phi, trong hai ngày thứ Năm và thứ Sáu tuần này. Theo số liệu chính thức, hơn 50.000 người đã vào khu vực này từ Morocco, ít nhất 67 người thiệt mạng, một số do đuối nước, số khác bị thương nặng khi cố vượt qua hàng rào chắn sóng.

Mặc dù hơn 48.000 người đã tự nguyện quay trở lại Morocco trước 18h thứ Sáu, dòng người di cư ồ ạt này đã gây ra cuộc khủng hoảng chính trị cho chính phủ Madrid và khiến một số quốc gia EU kêu gọi đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha trong khối tự do đi lại Schengen.

Tối thứ Sáu, Italy thông báo sẽ đình chỉ hiệp định Schengen với Tây Ban Nha, mặc dù Ceuta và Melilla – vùng đất Bắc Phi còn lại của Tây Ban Nha – vốn chịu các quy định đặc biệt của Schengen nhằm ngăn chặn di chuyển tiếp trong khối. Bộ trưởng Ngoại giao Italy Antonio Tajani đổ lỗi cho chính phủ Sánchez về quyết định mở chương trình hợp pháp hóa tình trạng cư trú cho hơn 1 triệu người nhập cư bất hợp pháp và xin tị nạn, gọi đây là chính sách “sai lầm sâu sắc” và khuyến khích nạn buôn người.

Phát biểu của ông Tajani ngay lập tức vấp phải phản ứng gay gắt từ Ngoại trưởng Tây Ban Nha José Manuel Albares, người gọi những bình luận trên là “không phù hợp” và cáo buộc Italy “đưa ra những luận điệu dân túy thiếu khách quan”.

Trong thư gửi lãnh đạo EU, Thủ tướng Sánchez chỉ trích thái độ của một số chính phủ khi chọn cách tấn công Tây Ban Nha và kêu gọi đình chỉ tạm thời tư cách thành viên Schengen của nước này. Ông nhấn mạnh: “Thái độ như vậy – bị chi phối bởi định kiến, tin giả, sự thiếu hiểu biết hoặc toan tính chính trị – là trái với luật pháp châu Âu, luật nhân đạo quốc tế và nguyên tắc đoàn kết gắn kết chúng ta”.

Thủ tướng Tây Ban Nha cũng nhắc đến số liệu từ Cơ quan Biên phòng châu Âu Frontex cho thấy biên giới phía Tây của Tây Ban Nha là một trong những biên giới ngoài khó xuyên thủng nhất EU, với số vụ nhập cảnh trái phép chỉ bằng một nửa so với Italy trong giai đoạn 2021–2026. Ông kết luận EU không thể chấp nhận “kiểu phản ứng ích kỷ, gây chia rẽ và vi phạm pháp luật” này và đề nghị tổ chức hội nghị trực tuyến khẩn cấp của các bộ trưởng nội vụ EU.

Các quan chức cấp cao EU dự kiến họp vào thứ Bảy trong khuôn khổ “nhóm phản ứng khủng hoảng chính trị” do Ireland chủ trì, nhằm giúp các quốc gia thành viên đưa ra phản ứng rõ ràng dựa trên ý kiến chuyên gia. Bộ trưởng Tư pháp Ireland Jim O’Callaghan, người đại diện EU xử lý vụ việc, cho biết đã liên hệ với Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska để bày tỏ sự đoàn kết và hỗ trợ.

Sáng thứ Bảy, nhiều người còn lại trong số những người đã vượt biên vào Ceuta đã quay trở lại Morocco trong bối cảnh lực lượng cảnh sát và quân đội Tây Ban Nha được tăng cường. Một người di cư 19 tuổi đến từ Senegal tên Souleil Boyan chia sẻ với hãng tin AFP bên ngoài trung tâm tiếp nhận người di cư ở Ceuta: “Chúng tôi hy vọng được đến châu Âu để làm việc và kiếm sống. Tất cả chúng tôi đều biết rằng ở châu Phi không có nhiều cơ hội”.

Chính phủ Tây Ban Nha ra tuyên bố cho biết tình hình tại Ceuta vẫn bình yên và không có sự cố nào xảy ra trong đêm thứ Sáu, các hoạt động nhập cảnh đã hoàn toàn dừng lại, trong khi các chuyến khởi hành về Morocco tiếp diễn mà không có sự kiện đáng chú ý. Chính phủ cũng cho biết đang lắp đặt các rào chắn ngăn chặn tại khu vực kè biển Tarajal, bao gồm một rào chắn bơm hơi dài 500 mét và một dãy phao neo cố định.