Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim ngày 4/10 cho biết khoảng 10.000 người đã được đưa trở lại Myanmar kể từ tháng 1 năm nay, bất chấp các cảnh báo về an toàn từ các nhóm nhân quyền và cơ quan tị nạn Liên Hợp Quốc.
Phát biểu trước quốc hội, ông Anwar nêu rõ một số người bị trục xuất đã được đưa về bằng máy bay do chính phủ Myanmar thu xếp, trong khi gần 1.500 người được đưa về bằng đường biển vào tuần trước theo một thỏa thuận song phương.
Ông Anwar thừa nhận lo ngại của các nhóm nhân quyền và nghị sĩ về nguy cơ an toàn mà những người bị trục xuất phải đối mặt, đặc biệt là người Rohingya theo đạo Hồi, nhưng khẳng định nhà chức trách Myanmar đã đảm bảo rằng họ sẽ không bị tổn hại khi trở về.
"Điều kiện chúng tôi đặt ra với Myanmar là họ phải đưa công dân của mình về nước", ông Anwar nói. "Thứ hai là họ phải đối xử công bằng với người dân để không có lạm dụng, ép buộc hay vi phạm quyền con người."
Theo thủ tướng Malaysia, ông sẽ tiếp tục thảo luận vấn đề này với Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing, người dự kiến thăm Kuala Lumpur "trong vài ngày tới". Chuyến thăm nằm trong nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm tính chính danh của nhà lãnh đạo Myanmar, người đã lãnh đạo cuộc chính biến năm 2021 đẩy Myanmar vào nội chiến và cuộc đàn áp quân sự năm 2017 khiến hàng trăm nghìn người Rohingya phải bỏ chạy khỏi đất nước.
Malaysia khẳng định tất cả những người bị trục xuất đều đồng ý hồi hương, nhưng các tổ chức giám sát nhân quyền lo ngại rằng người tị nạn Myanmar hầu như không có lựa chọn nào khác.
Văn phòng Cao ủy Tị nạn Liên Hợp Quốc (UNHCR) tuần trước cho biết nhân viên của cơ quan này không được phép gặp những người Myanmar để xác nhận liệu quyết định trở về của họ "có thực sự tự nguyện và được thông tin đầy đủ hay không".
Các cuộc trục xuất diễn ra trong bối cảnh nhà chức trách nhập cư Malaysia gia tăng các cuộc đột kích vào cộng đồng tị nạn, dẫn đến việc giam giữ hơn 50.000 người tị nạn trong năm 2026. Người Rohingya chiếm phần lớn số người tị nạn và xin tị nạn Myanmar tại Malaysia, nhưng vẫn chưa rõ có bao nhiêu người thuộc nhóm bị đàn áp này nằm trong số những người bị trục xuất.
Theo dữ liệu của Liên Hợp Quốc, Malaysia đã tiếp nhận khoảng 193.000 người tị nạn từ Myanmar. Dù không phải là thành viên của Công ước Tị nạn Liên Hợp Quốc và coi người tị nạn là người di cư không có giấy tờ, Malaysia là nơi cư trú của khoảng 215.600 người tị nạn và xin tị nạn đã đăng ký với UNHCR.
Myanmar từng bị cáo buộc phạm tội diệt chủng đối với người Rohingya. Đầu năm nay, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) đã mở phiên xét xử tội diệt chủng đầu tiên trong hơn một thập kỷ qua.
UNHCR và các nhóm nhân quyền cảnh báo những người hồi hương có thể phải đối mặt với sự đàn áp và bị cưỡng bức nhập ngũ trong một vùng chiến sự đang diễn ra. Myanmar đã chìm trong nội chiến kể từ khi quân đội nắm quyền từ chính phủ được bầu cử vào năm 2021. Theo dự án Dữ liệu Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED), cuộc chiến đã khiến hơn 100.000 người thiệt mạng kể từ cuộc chính biến.
