Ngày 28/3, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Liên minh châu Âu (EU) dự định khởi động một quá trình hội nhập dần dần cho sáu quốc gia Tây Balkan đang tìm cách gia nhập khối. Tuyên bố được đưa ra tại thị trấn ven biển Tivat, Montenegro, sau hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo EU và các đối tác Tây Balkan.
“Thông điệp rõ ràng của ngày hôm nay là, và sẽ luôn là: Chúng tôi muốn các bạn. Và chúng tôi muốn khu vực này, cùng các quốc gia trong đó, sớm trở thành thành viên của Liên minh châu Âu,” ông Merz nói với các phóng viên.
Montenegro, quốc gia đang nỗ lực trở thành thành viên EU, cùng với Albania, Bosnia, Kosovo, Bắc Macedonia và Serbia, là sáu quốc gia Tây Balkan nằm trong danh sách ứng viên. Ukraina và Moldova cũng đã gia nhập hàng ngũ chờ đợi kể từ khi xung đột với Nga nổ ra năm 2022, làm thúc đẩy sự quan tâm của Brussels đối với việc mở rộng khối.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh: “Chúng ta cần làm cho quá trình mở rộng nhanh hơn và đáng tin cậy hơn.” Cùng với Đức, Pháp đã đề xuất ý tưởng “hội nhập dần dần”, theo đó một quốc gia đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định của EU sẽ được tham gia một số định dạng khối nhất định, chẳng hạn như các cuộc họp của Hội đồng châu Âu.
Thủ tướng Đức thừa nhận: “Việc chúng tôi không chào đón bất kỳ thành viên mới nào trong 13 năm qua cho thấy những thiếu sót cũng nằm ở phía Liên minh châu Âu.” Nhiều nhà lãnh đạo ủng hộ việc tăng tốc hội nhập, với điều kiện các ứng viên không có quyền phủ quyết trong các giai đoạn trung gian.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh tầm quan trọng địa chính trị của việc mở rộng: “Khu vực này là nơi có sự độc lập của châu Âu bị đe dọa về năng lượng, an ninh và các tuyến đường di cư.”
Mặc dù Brussels từ lâu khẳng định tất cả các quốc gia Tây Balkan còn lại sẽ được chấp nhận như nhau, Montenegro và Albania hiện nổi lên như những ứng viên sáng giá nhất, vượt lên trên Serbia, Bosnia. Ủy viên châu Âu về Mở rộng Marta Kos ca ngợi tiến bộ của Montenegro, cho rằng các cuộc đàm phán kỹ thuật có thể kết thúc vào cuối năm nay, mở đường cho tư cách thành viên vào cuối năm 2028, 20 năm sau khi nước này nộp đơn.
Tuy nhiên, triển vọng này bị coi là tham vọng khi Montenegro vẫn phải đối mặt với các rào cản lớn về cải cách tư pháp và chống tham nhũng. Sự ủng hộ dành cho việc gia nhập EU cũng đã giảm đáng kể tại một số quốc gia Balkan sau hơn 15 năm chờ đợi, đặc biệt tại Serbia, nơi tỷ lệ ủng hộ dưới 50% do nước này duy trì quan hệ chặt chẽ với Nga.
