Thủ tướng Canada kêu gọi quan hệ đối tác mới với Mỹ nhằm 'giúp nước Mỹ vĩ đại trở lại'

Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 24/4 đã có bài phát biểu tại New York, kêu gọi xây dựng mối quan hệ đối tác mới với Mỹ nhằm 'giúp nước Mỹ vĩ đại trở lại' ('help make America great again'). Ông nhấn mạnh sự cần thiết của một 'quan hệ đối tác thực sự' để tái định hình hợp tác trong các lĩnh vực cụ thể đang chịu áp lực cạnh tranh toàn cầu.

Bài phát biểu diễn ra trước thềm cuộc đánh giá bắt buộc Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) vào tháng 7 tới. Carney cho biết Canada đang đa dạng hóa khỏi thị trường Mỹ và ký kết các thỏa thuận thương mại với hàng chục quốc gia trên thế giới.

'Mục tiêu cốt lõi của chúng tôi trong các quan hệ đối tác này là tăng cường tự chủ chiến lược. Bởi vì chúng ta đang sống trong một thế giới nơi hội nhập đã bị vũ khí hóa. Bởi vì một quốc gia không thể tự nuôi sống, cung cấp năng lượng hay tự vệ thì không thực sự có chủ quyền', Carney phát biểu.

Các hành động của Tổng thống Mỹ Donald Trump - bao gồm phát động chiến tranh thương mại và gợi ý Canada trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ - đã làm người dân Canada phẫn nộ và tạo ra môi trường chính trị giúp Carney giành chiến thắng trong cuộc bầu cử thủ tướng với cam kết đối đầu với Trump. Thủ tướng Canada hiện đóng vai trò là người phát ngôn cho phong trào các quốc gia tìm cách liên kết và đối phó với Mỹ dưới thời Trump.

Carney đã đặt mục tiêu tăng gấp đôi xuất khẩu phi Mỹ của Canada trong thập kỷ tới, cho rằng thuế quan của Mỹ đang gây ra sự đóng băng đầu tư. 'Canada mạnh sẽ giúp nước Mỹ vĩ đại trở lại. Có vô số ví dụ về việc chúng ta nên hợp tác cùng nhau và cạnh tranh với thế giới. Vì những mục tiêu đó, chúng tôi đã đưa ra các đề xuất cụ thể, thiết thực cho chính quyền Mỹ', Carney nói.

Canada đã được bảo vệ khỏi tác động nặng nề nhất của thuế quan Trump nhờ USMCA, nhưng thỏa thuận này sắp được đánh giá lại và các lĩnh vực then chốt như nhôm và thép đã bị ảnh hưởng nặng nề. Carney lưu ý rằng xuất khẩu nhôm của Canada sang Mỹ tương đương năng lượng của 10 đập Hoover và việc thay thế Canada là không hợp lý. 'Với nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của Mỹ, liệu có hợp lý để xây dựng gigawatt cần thiết thay thế Canada không?', ông đặt câu hỏi.

Về ô tô, Carney cho biết Canada là khách hàng lớn nhất của Mỹ, và 'một thị trường Bắc Mỹ tích hợp cho sản xuất là cách tốt nhất và bền vững nhất để đối mặt với cạnh tranh toàn cầu khốc liệt'. Ông cũng đề cập đến khoáng sản quan trọng như kali, niken, đồng và uranium, khẳng định Canada có thể là nhà cung cấp đáng tin cậy nhất cho nhu cầu của Mỹ về thực phẩm giá rẻ, quốc phòng và năng lượng cho AI.

'Trong thời điểm khủng hoảng năng lượng toàn cầu, Canada cung cấp cho Mỹ nguồn năng lượng đáng tin cậy và khoáng sản quan trọng giúp thúc đẩy tăng trưởng của Mỹ: 99% nhập khẩu khí đốt tự nhiên, 85% nhập khẩu điện và 60% nhập khẩu dầu thô của Mỹ', Carney nói. Ông nhấn mạnh Canada là khách hàng lớn nhất của Mỹ, mua nhiều hàng hóa hơn Trung Quốc, Nhật Bản và Đức cộng lại.

Sau các đe dọa của Trump về việc sáp nhập Canada thành tiểu bang thứ 51, Carney từng mô tả mối quan hệ với Mỹ là 'những điểm yếu chúng ta phải sửa chữa' và cho rằng Mỹ đã thay đổi căn bản cách tiếp cận thương mại, nâng thuế quan lên mức cao nhất kể từ thời Đại suy thoái. Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi tháng 1, ông từng đề cập đến 'sự bá quyền của Mỹ' và cảnh báo hội nhập sâu với các cường quốc tạo ra 'những lỗ hổng để khai thác'.