Thủ tướng Canada Carney bổ nhiệm cựu thẩm phán tòa án tối cao làm Toàn quyền mới

Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 22/4 đã bổ nhiệm bà Louise Arbour, cựu thẩm phán Tòa án Tối cao và cựu công tố viên tội ác chiến tranh, làm Toàn quyền mới của Canada. Bà Arbour sẽ đại diện cho Quốc vương Charles III và thực hiện các nhiệm vụ nghi lễ, hiến định.

Phát biểu tại Ottawa, Thủ tướng Carney nhấn mạnh rằng việc bổ nhiệm này phản ánh tầm quan trọng của các thể chế toàn cầu. Ông ca ngợi bà Arbour là người "đại diện cho những gì tốt đẹp nhất của Canada đối với người dân Canada và thế giới".

Bà Arbour, sinh năm 1947 tại Montreal, là người lớn tuổi nhất được bổ nhiệm vào vị trí này (79 tuổi). Sự nghiệp của bà trải dài từ giảng dạy luật, làm thẩm phán tại tỉnh Ontario, rồi trở thành thẩm phán Tòa án Tối cao Canada năm 1999 và nghỉ hưu năm 2004.

Sau đó, bà Arbour làm việc cho Liên Hợp Quốc với vai trò Cao ủy Nhân quyền và xây dựng chính sách di cư toàn cầu. Đặc biệt, bà từng là công tố viên trưởng tại các tòa án hình sự quốc tế về tội ác chiến tranh ở Rwanda và Nam Tư cũ, dẫn đến việc truy tố cựu Tổng thống Serbia Slobodan Milošević – lần đầu tiên một nhà lãnh đạo đương nhiệm phải đối mặt với công lý quốc tế.

Thủ tướng Carney cho biết bà Arbour sẽ kế nhiệm bà Mary Simon, người đầu tiên là người bản địa giữ chức vụ này từ năm 2021. Nhiệm kỳ của bà Simon tập trung vào hòa giải với người bản địa và các vấn đề môi trường, đồng thời đón tiếp Quốc vương Charles III và Giáo hoàng Francis. Tuy nhiên, bà Simon, người nói tiếng Inuktitut là ngôn ngữ mẹ đẻ, gặp khó khăn với tiếng Pháp – một ngôn ngữ có trọng lượng chính trị lớn tại Canada. Do đó, Thủ tướng Carney chịu áp lực phải tìm một ứng viên thông thạo cả tiếng Anh và tiếng Pháp.

Bà Arbour, trong bài phát biểu nhậm chức, nói rằng bà chấp nhận vai trò này "với ý thức trách nhiệm sâu sắc". Bà khẳng định: "Sức mạnh của đất nước này nằm ở các thể chế ổn định được quản lý bằng trí tuệ và duy trì thông qua mong muốn về phúc lợi của đất nước và hành tinh. Tôi sẽ là người đại diện cho hoàng gia trong một thỏa thuận hiến pháp đã phục vụ Canada rất tốt trong suốt lịch sử, thậm chí còn hơn thế trong những thập kỷ gần đây."

Vai trò của Toàn quyền bao gồm cả nhiệm vụ nghi lễ và hiến định. Trong nhiệm kỳ 5 năm, bà Arbour cũng là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Canada. Năm 2021, bà được giao dẫn đầu một cuộc đánh giá độc lập về quân đội Canada, nơi bà đề xuất các cải cách nhằm giải quyết vấn đề quấy rối tình dục và văn hóa thể chế.