Thủ tướng Canada bác bỏ đề xuất thương mại của Mỹ vì lo ngại làm suy yếu tiếng Pháp

Thủ tướng Canada Mark Carney hôm 24/8 tuyên bố nước này “không thể chấp nhận” một đề xuất thỏa thuận thương mại với Mỹ nếu nó làm suy yếu các biện pháp bảo vệ tiếng Pháp, sau khi các cuộc đàm phán giữa hai nước đổ vỡ hồi tuần trước. Phát biểu trong chuyến thăm một nhà máy đóng tàu cùng Thủ hiến Quebec, ông Carney nhấn mạnh trong khi các nhà đàm phán Mỹ coi tiếng Pháp là một “vật cản” trong thương mại, thì tại Quebec, “đây là các quyền”.

Quyết định rút khỏi bàn đàm phán của ông Carney nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ giới chính trị gia và nhà phân tích tại Canada, những người cho rằng nước này đã hoàn toàn bước vào một cuộc chiến kinh tế với đồng minh lâu năm. Lệnh áp thuế đối với khoảng 5% hàng hóa xuất khẩu của Canada sang Mỹ đã có hiệu lực vào cuối tuần, và Canada tuyên bố sẽ đáp trả vào đầu tháng 9.

Quebec, tỉnh chủ yếu nói tiếng Pháp của Canada, từ lâu đã tìm cách bảo vệ bản sắc riêng, đôi khi gây căng thẳng với chính phủ liên bang và hiến chương về quyền và tự do. Trong những năm gần đây, các quy định này cũng khiến giới đàm phán Mỹ khó chịu, khi họ coi chúng là rào cản thương mại. Dự luật 96 yêu cầu sản phẩm bán tại Quebec phải có mô tả tiếng Pháp và nhãn hiệu dùng thuật ngữ thông dụng phải được dịch sang tiếng Pháp, trong khi Dự luật 109 buộc các dịch vụ truyền thông như Netflix, Spotify và Apple phải quảng bá và ưu tiên nội dung tiếng Pháp cho người dùng Quebec.

Thủ hiến Quebec Christine Fréchette ca ngợi quyết định của ông Carney khi rút khỏi các cuộc đàm phán mà bà cho là đã vượt qua “lằn ranh đỏ” đối với người Pháp ngữ. “Văn hóa, ngôn ngữ của chúng tôi là trung tâm của bản sắc và điều quan trọng là phải loại điều đó khỏi bàn đàm phán”, bà nói với các phóng viên. “Điều đó là quan trọng đối với chúng tôi và sẽ không thay đổi, ngay cả khi chúng tôi bị đe dọa bằng các mức thuế khác nhau”.

Một khảo sát đầu tháng này cho thấy sự phản đối ông Trump cao nhất tại Quebec. Các chính trị gia theo chủ nghĩa ly khai tại tỉnh này đã chứng kiến sự ủng hộ giảm mạnh giữa những thiệt hại kinh tế do Mỹ gây ra. Paul St-Pierre Plamondon, chính trị gia theo chủ nghĩa chủ quyền có khả năng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tỉnh sắp tới, cho biết đảng của ông sẽ hoãn trưng cầu dân ý về việc tách khỏi Canada cho đến khi ông Trump rời nhiệm sở.

Phòng Thương mại Quebec (FCCQ) gọi các mức thuế này là “kịch bản tồi tệ nhất” cho doanh nghiệp trong tỉnh. “Quebec thực sự là nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các mức thuế này ngay từ đầu cuộc chiến thương mại”, bà Fréchette nói. “Ở tất cả các vùng của chúng tôi, doanh nghiệp có nguy cơ mất hợp đồng. Trên thực tế, điều đó đã bắt đầu”.

Cùng ngày, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer gọi các báo cáo cho rằng các biện pháp bảo vệ tiếng Pháp đang được đem ra thương lượng là một “câu chuyện giả vui nhộn”. Ông nói rằng cả ông và các con đều nói tiếng Pháp, đồng thời cho rằng vấn đề thực sự là Mỹ không thích việc Canada “ép” các gã khổng lồ phát trực tuyến phải trả một phần lợi nhuận để hỗ trợ nội dung Canada. Tuy nhiên, Canada trước đó đã từ bỏ lập trường này.

Ông Carney bác bỏ cách diễn giải đó, nói với các phóng viên rằng vấn đề không “vui nhộn” và có một “khoảng cách rất lớn” trong quan điểm.

Cũng trong ngày 24/8, ông Trump tiếp tục đẩy mạnh cuộc chiến kinh tế chống lại đồng minh lâu năm. Trên mạng xã hội, ông viết: “Canada đã lợi dụng nước Mỹ trong nhiều năm”, đồng thời chỉ trích mức thuế “cao ngất ngưởng” của Canada đối với nông dân Mỹ. Tổng thống Mỹ cam kết tăng thuế đối với xe hơi, xe tải, phụ tùng ô tô và thép từ ngày 1/1, viết rằng “Chúng ta không cần Canada, họ cần chúng ta!”.

Thủ hiến Ontario Doug Ford phản ứng gay gắt, gọi ông Trump là “kẻ bắt nạt” và tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ. “Chúng ta cần ném mọi thứ vào anh ta. Anh ta kiêu ngạo, tự mãn, và như Ronald Reagan từng nói, nếu bạn hòa với một kẻ bắt nạt, điều gì ngăn kẻ đó quay lại tấn công bạn ngày hôm sau. Và Donald Trump chỉ là một kẻ bắt nạt”, ông Ford nói với truyền thông địa phương.