Thủ tướng Armenia bác yêu cầu của Nga về trưng cầu dân ý gia nhập EU

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đã bác bỏ yêu cầu từ Moscow về việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý ngay lập tức về việc rời khỏi Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) do Nga dẫn đầu để gia nhập Liên minh châu Âu (EU).

Từ chối này diễn ra vào thứ Hai, khi Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi điện, được cho là để chúc mừng sinh nhật ông Pashinyan. Nhà lãnh đạo Armenia gọi đây là yêu cầu “vô lý”. Căng thẳng leo thang nhanh chóng khi Moscow gia tăng áp lực kinh tế và ngoại giao lên đồng minh truyền thống đang ngày càng hướng về phương Tây.

Căng thẳng bùng phát tại hội nghị thượng đỉnh EAEU ở Kazakhstan ngày 29/5, khi Putin cùng các nước thành viên Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan ra tuyên bố chung thúc giục Armenia tổ chức trưng cầu dân ý về việc gia nhập EU “càng sớm càng tốt”. Nhà lãnh đạo Nga khẳng định không thể đồng thời là thành viên của cả EU và EAEU.

Putin cũng đưa ra lời đe dọa gần như công khai, cảnh báo Armenia không nên theo đuổi tham vọng phương Tây và lưu ý rằng “kịch bản Ukraine” đã bắt đầu từ tham vọng gia nhập EU của Kiev.

Trong một video đăng trên mạng xã hội, ông Pashinyan tuyên bố chính phủ ở thủ đô Yerevan sẽ tiếp tục làm việc trong khuôn khổ EAEU cho đến khi việc lựa chọn giữa hai khối “trở nên không thể tránh khỏi”. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào trước khi Armenia chính thức nộp đơn xin ứng cử viên EU vẫn chỉ là lý thuyết. “Đưa một lựa chọn lý thuyết ra trưng cầu dân ý là không hợp lý và không chính đáng”, ông Pashinyan nói, đồng thời mô tả quan hệ với Nga đang trong “giai đoạn chuyển đổi”.

Cả Điện Kremlin và Yerevan đều xác nhận ông Putin đã gọi cho ông Pashinyan để thảo luận về kết quả hội nghị thượng đỉnh và gửi lời chúc mừng sinh nhật. Tuy nhiên, Nga đã gia tăng đáng kể áp lực lên Armenia trước thềm cuộc bầu cử quốc hội tại quốc gia vùng Caucasus vào ngày 7/6.

Cuối tuần qua, Moscow đã triệu hồi đại sứ tại Armenia về nước để tham vấn. Hôm thứ Hai, cơ quan giám sát nông nghiệp Nga đã đình chỉ nhập khẩu cá và hải sản từ Armenia với lý do vi phạm vệ sinh. Lệnh cấm ảnh hưởng đến một lĩnh vực quan trọng khi 30% sản phẩm thủy sản của Armenia xuất khẩu sang Nga, và nối tiếp các lệnh cấm thương mại trước đó đối với nông sản, hoa, nước khoáng và rượu của Armenia – một biện pháp thường thấy khi Moscow không hài lòng với các nước thuộc ảnh hưởng cũ.

Liên minh châu Âu hôm thứ Hai đã cáo buộc Moscow cố gắng làm tê liệt nền kinh tế Armenia để tác động đến kết quả bầu cử sắp tới. Là đồng minh lâu năm của Nga, Armenia đã đa dạng hóa quan hệ kể từ khi nước láng giềng không can thiệp trong cuộc tấn công quân sự của Azerbaijan vào Nagorno-Karabakh năm 2023, khiến Armenia mất quyền kiểm soát vùng lãnh thổ tranh chấp. Quá trình này đã tăng tốc kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2/2022.

Yerevan đã thắt chặt đáng kể quan hệ châu Âu, tổ chức hội nghị thượng đỉnh EU chính thức đầu tiên vào tháng trước cùng với một cuộc họp châu Âu mở rộng có sự tham dự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy. Armenia cũng đón tiếp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong chuyến thăm cấp nhà nước, gây ra chỉ trích gay gắt từ Điện Kremlin sau khi một đoạn video ghi lại cảnh Macron hát trong khi ông Pashinyan chơi trống.