Thành phố Mexico đang trải qua một cuộc 'tím hóa' chưa từng có khi chính quyền địa phương phủ sắc lilac, oải hương và mận lên khắp các công trình công cộng: từ cầu vượt, mặt tiền nhà, tường rào, lan can cho đến vỉa hè. Đây là một phần trong kế hoạch làm đẹp thành phố trước thềm World Cup 2026, với linh vật chính thức là kỳ giông axolotl màu tím.
Tuy nhiên, chiến dịch này – được người dân gọi là 'axolotl hoá' – đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội. Nhiều cư dân cho rằng ngân sách đáng lẽ phải dùng để sửa ổ gà, lắp đèn giao thông hay camera an ninh, thay vì vẽ vời chỉ để phục vụ du khách.
Manuel Martínez, một người dân, bức xúc nói: 'Vẽ mấy con axolotl dưới lòng đường thật lãng phí tiền bạc. Số tiền đó nên dùng để sửa ổ gà, đèn giao thông, camera an ninh. Họ chi tiêu cho thứ chẳng có lợi ích gì cho chúng tôi – chỉ dành cho khách du lịch.'
Giữa làn sóng phản đối, Thị trưởng Thành phố Mexico Clara Brugada vẫn kiên quyết bảo vệ kế hoạch. Bà phát biểu tại lễ tái khánh thành tuyến đường sắt nhẹ (đã đổi tên thành Axolotl): 'Có người nói, vì định kiến hay phân biệt giai cấp, rằng chúng tôi đang 'axolotl hoá' thành phố. Nếu 'axolotl hoá' có nghĩa là lấp đầy những mảng xám xịt bằng màu sắc, biến không gian công cộng thành nơi tươi đẹp và đảm bảo dịch vụ cho hàng nghìn người, thì đúng vậy, chúng tôi đang làm điều đó.'
Ngay cả Tổng thống Claudia Sheinbaum, đồng minh của thị trưởng, cũng phải lên tiếng ủng hộ: 'Chính quyền nào cũng sơn cầu vượt. Clara quyết định dùng màu oải hương để làm đẹp thành phố và giờ bị chỉ trích nhiều. Tôi không hiểu tại sao. Những cây cầu trông rất đẹp mà.'
Giới chuyên gia cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở thẩm mỹ. Ernesto Moura, chuyên gia chính sách công và đô thị hóa bền vững tại Đại học Tự trị Quốc gia Mexico, chỉ ra rằng thành phố vẫn còn nhiều hạng mục hạ tầng giao thông chưa hoàn thiện. 'Đầu tư vào thẩm mỹ thay vì an toàn giao thông là điều gây tranh cãi, đặc biệt khi họ vẽ axolotl trên những đại lộ có đường hầm xuống cấp.'
Ông cũng cảnh báo sơn tím có thể gây nguy hiểm, vì các thiết bị giao thông và dành cho người đi bộ cần sơn trắng hoặc vàng để dễ nhận biết trong bóng tối. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất theo ông là thị trưởng không tham vấn ý kiến người dân trước khi thay đổi diện mạo của một thành phố 22 triệu dân.
Trên mạng xã hội, nhiều người bày tỏ bức xúc rằng trong khi axolotl giả xuất hiện khắp nơi, loài kỳ giông thật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng vì mất môi trường sống và ô nhiễm. Một người dùng bình luận: 'Clara Brugada, nếu bà yêu axolotl đến vậy, hãy đầu tư bảo tồn loài có nguy cơ tuyệt chủng này đi.'
Không ít người dùng AI để tạo ra những lời châm biếm hài hước: một video mô tả Brugada như phù thủy Dolores Umbridge trong Harry Potter, dùng đũa phép biến thành phố thành màu tím; video khác vẽ cảnh axolotl khổng lồ phun chất lỏng tím lên các tòa nhà, người dân và cả tacos, kèm dòng bình luận: 'Tôi sợ ra đường vì bị biến thành màu tím mất.'
