Thẩm phán Mỹ bác bỏ vụ kiện của chính quyền Trump nhắm vào Đại học Harvard về vấn đề bảo vệ sinh viên Do Thái

Một thẩm phán liên bang tại Mỹ đã bác bỏ vụ kiện do chính quyền Tổng thống Donald Trump đệ trình, trong đó cáo buộc Đại học Harvard không làm đủ để bảo vệ sinh viên Do Thái. Đây là một phần trong loạt hành động pháp lý mà chính quyền Trump thực hiện nhằm đáp trả cách các trường đại học hàng đầu xử lý các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza.

Chính quyền Trump nhiều lần khẳng định rằng ban lãnh đạo các trường đã không bảo vệ đầy đủ cho sinh viên trước các hành vi chống Do Thái trong các cuộc biểu tình. Tuy nhiên, các nhà tổ chức biểu tình đã bác bỏ quan điểm này, cho rằng chính quyền đã cố tình gộp việc chỉ trích Israel với chủ nghĩa bài Do Thái, đồng thời lợi dụng một số hành vi chống Do Thái riêng lẻ để biện minh cho các biện pháp trấn áp hoạt động ủng hộ Palestine.

Vụ kiện do Bộ Tư pháp Mỹ đệ trình hồi tháng 3 cáo buộc rằng "đội ngũ giảng viên và lãnh đạo Harvard đã nhắm mắt làm ngơ trước chủ nghĩa bài Do Thái và sự phân biệt đối xử với người Do Thái và người Israel". Đơn kiện cho rằng hành động của Harvard không tuân thủ Điều VI của Đạo luật Dân quyền năm 1964, vốn cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, màu da và nguồn gốc quốc gia trong các chương trình nhận tài trợ liên bang.

Nhưng thẩm phán Richard Stearns hôm thứ Năm (giờ địa phương) cho biết vụ kiện của chính quyền Trump không đưa ra được bằng chứng về hành vi vi phạm như đã cáo buộc. Ông Stearns nhận định các sự việc được nêu trong đơn kiện "quá rời rạc và lẻ tẻ" để có thể chứng minh cho cáo buộc vi phạm dân quyền liên tục.

Trước đó, ông Trump đã có động thái đóng băng khoản tài trợ liên bang trị giá 2,2 tỷ USD dành cho Harvard. Các luật sư của trường gọi đây là nỗ lực dùng tiền nghiên cứu làm đòn bẩy để ép nhà trường cho phép chính quyền "can thiệp vi mô" vào hoạt động của trường. Hồi năm ngoái, một thẩm phán liên bang đã ra phán quyết rằng việc đóng băng này là bất hợp pháp.

Harvard, với số tiền tài trợ lên tới hơn 56 tỷ USD, là trường đại học có thái độ cứng rắn hiếm hoi đối với chính quyền Trump. Trong khi đó, nhiều trường khác như Columbia, Northwestern và Cornell đã chọn cách đạt được các thỏa thuận dàn xếp trị giá hàng triệu USD với chính quyền Trump để giữ lại nguồn tài trợ, sau hàng loạt cáo buộc liên quan đến cách xử lý các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine cũng như chính sách tuyển dụng và tuyển sinh.

Nhiều nhà phê bình cho rằng việc chính quyền nhấn mạnh vào vấn đề chống bài Do Thái diễn ra trong bối cảnh họ dùng các biện pháp thực thi nhập cư để trấn áp những người ủng hộ Palestine. Hồi tháng 7 năm ngoái, Mahmoud Khalil - thủ lĩnh biểu tình tại Đại học Columbia từng bị nhắm đến cho việc trục xuất vì tham gia các cuộc biểu tình - đã đệ đơn kiện dân quyền, cáo buộc sự hợp tác "công - tư" nhằm bịt miệng tiếng nói ủng hộ Palestine.

Đơn kiện của Khalil dẫn báo cáo "Dự án Esther" của Quỹ Di sản bảo thủ, được cho là đã vạch ra một kế hoạch tương tự với cách tiếp cận của chính quyền Trump. Đơn kiện cũng cáo buộc chính quyền Trump dựa vào các nhóm bên ngoài như Canary Mission và Betar để xác định các sinh viên và giảng viên cần nhắm tới.

Một báo cáo công bố hồi tháng 11 năm ngoái của Hiệp hội Giáo sư Đại học Mỹ cáo buộc chính quyền Trump đã vũ khí hóa luật dân quyền để bóp nghẹt tự do ngôn luận trong các khuôn viên trường đại học. Báo cáo thừa nhận "những hành vi bài Do Thái đáng trách đã xảy ra trong các khuôn viên trường" kể từ năm 2023, nhưng phân tích cho thấy phần lớn các khiếu nại dân quyền liên bang không đến từ sinh viên, mà từ "những cá nhân và tổ chức không có quan hệ gì với các trường đang bị điều tra".

"Một ngoại lệ Palestine lâu đời trong Tu chính án thứ nhất giờ đây có nguy cơ nhường chỗ cho một thực tế mới", báo cáo cảnh báo. "Palestine không còn là một ngoại lệ đối với tự do học thuật mà đã trở thành cái cớ để xóa bỏ hoàn toàn chuẩn mực này, nằm trong một cuộc tấn công chuyên chế nhằm vào quyền tự chủ của giáo dục đại học và chính ý tưởng về bình đẳng chủng tộc và giới."