Tây Ban Nha tái áp dụng kiểm tra biên giới với du khách từ Italy

Tây Ban Nha ngày 2/8 thông báo sẽ áp dụng kiểm tra biên giới tạm thời đối với du khách đến từ Italy, nhằm đáp trả động thái tương tự của Rome sau làn sóng người di cư từ Morocco đổ vào thành phố Ceuta thuộc Bắc Phi.

Theo Bộ Nội vụ Tây Ban Nha, việc kiểm tra sẽ bắt đầu từ nửa đêm thứ Bảy (3/8) và kéo dài đến ngày 7/9, trong bối cảnh Italy đang phải đối mặt với áp lực di cư bất thường kéo dài.

Chỉ vài giờ trước đó, Tây Ban Nha đe dọa sẽ có biện pháp đáp trả nếu Italy không nhanh chóng dỡ bỏ kiểm soát biên giới do nước này áp đặt, nhưng Rome đã bác bỏ yêu cầu.

Căng thẳng hiếm thấy giữa hai đồng minh EU và NATO xuất phát từ sự kiện ngày 30-31/7, khi hàng chục nghìn người vượt biên từ Morocco vào Ceuta, lãnh thổ Bắc Phi của Tây Ban Nha, trong một đợt di cư chưa từng có và gây thương vong.

Tình hình này khiến nhiều nước EU theo đường lối cứng rắn với di cư bất hợp pháp, trong đó có Italy, phẫn nộ. Italy đã áp dụng lệnh đình chỉ một tháng đối với thỏa thuận đi lại tự do Schengen với Tây Ban Nha.

Chính phủ Tây Ban Nha ngày 2/8 chỉ trích biện pháp này là "bất công, đi ngược lại lợi ích EU và phân biệt đối xử với người dân Tây Ban Nha".

Ngoại trưởng José Manuel Albares gọi đây là "quả ngư lôi bắn vào thân tàu sự thống nhất châu Âu". Ông kêu gọi Italy "sửa sai, chấm dứt kiểm tra và đối xử với người Tây Ban Nha như các công dân châu Âu khác", đồng thời đe dọa sẽ có "biện pháp tương xứng" trước thời hạn Chủ nhật nếu Italy không tuân thủ.

Trong vòng vài giờ, văn phòng Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tuyên bố "không có ý định xem xét lại quyết định" trước ngày 15/8, thời điểm mà giới chức Italy cho rằng Tây Ban Nha dự kiến đón một làn sóng di cư mới vào Ceuta.

"Italy không chấp nhận tối hậu thư hay áp đặt từ bên ngoài về an ninh quốc gia và kiểm soát biên giới", tuyên bố nêu rõ. "Chỉ khi chắc chắn không có rủi ro an ninh hay khủng bố đối với Italy, không có làn sóng di cư mới và không có người di cư bất hợp pháp nào hướng tới lãnh thổ châu Âu, quyết định mới được xem xét lại".

Italy không có chung đường biên giới trên bộ với Tây Ban Nha, nhưng đã áp dụng kiểm soát tại các cửa khẩu hàng hải và hàng không đối với công dân nước thứ ba đến từ Tây Ban Nha. Động thái được công bố ngày 31/7 được coi là "biện pháp bất thường" nhằm "bảo vệ an ninh quốc gia và ngăn chặn các tác động có thể xảy ra", theo lời bà Meloni.

Bà Meloni từng nằm trong số các nhà lãnh đạo EU kêu gọi đình chỉ tư cách tham gia khu vực Schengen của Tây Ban Nha sau sự kiện Ceuta, dù biện pháp này là bất khả thi về mặt pháp lý.

Theo số liệu chính thức của Tây Ban Nha, trong số 72.000 người vào Ceuta, 70.000 người đã quay trở lại Morocco. Giới chức Tây Ban Nha xác nhận 80 người thiệt mạng trong các vụ vượt biên, trong khi các tổ chức nhân quyền Morocco ước tính con số thực tế cao hơn, có thể lên tới ít nhất 141 ca tử vong tính đến ngày 2/8.

Bộ Nội vụ Morocco cho biết 11 người chết ở phía biên giới của nước này, hầu hết do đuối nước. Những người còn lại ở Ceuta, gồm hàng trăm trẻ em không có người đi kèm, đang phải sống trong điều kiện khắc nghiệt, thiếu lương thực, nước uống và chỗ trú ẩn.