Tập đoàn phân bón lớn nhất thế giới cảnh báo chiến tranh Iran có thể gây thiếu lương thực ở châu Phi

Giám đốc điều hành của Yara International, tập đoàn sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, ông Svein Tore Holsether, cảnh báo chiến tranh Iran có thể gây ra những 'hậu quả nghiêm trọng', dẫn đến thiếu hụt lương thực và giá cả tăng cao tại một số cộng đồng nghèo và dễ bị tổn thương nhất ở châu Phi.

Phát biểu tại London, ông Holsether cho rằng các nhà lãnh đạo thế giới cần ngăn chặn nguy cơ giá phân bón tăng vọt và khan hiếm, tạo ra một 'cuộc đấu giá toàn cầu' khiến những nước nghèo nhất, đặc biệt ở châu Phi, phải vật lộn để có được nguồn cung mà họ khó có thể chi trả.

'Điều quan trọng nhất chúng ta có thể làm lúc này là lên tiếng báo động về những gì đang diễn ra – đó là nguy cơ diễn ra một cuộc đấu giá toàn cầu về phân bón, khiến nó trở nên quá đắt đối với những người dễ bị tổn thương nhất', ông nói.

Yara International là tập đoàn đa quốc gia của Na Uy, có nhà máy tại 60 quốc gia và hoạt động kinh doanh tại 140 nước.

Theo công ty tình báo tài chính S&P Global, tác động của chiến tranh đã và đang ăn sâu vào chuỗi cung ứng. Ông Chris Rogers, Trưởng bộ phận nghiên cứu chuỗi cung ứng tại S&P Global Market Intelligence, cho biết: 'Chuỗi cung ứng lương thực phải đối mặt với cả thách thức trực tiếp và gián tiếp từ các hạn chế về nhiên liệu và phân bón. Mức độ phụ thuộc của châu Phi vào phân bón chứa nitơ từ Trung Đông rất khác nhau, với Ethiopia và Kenya là những nước chịu ảnh hưởng nặng nề ở khu vực hạ Sahara.'

Với 35% nguồn cung urê thế giới – một thành phần chính trong phân bón – đến từ các quốc gia vùng Vịnh, Yara đã chứng kiến nguồn cung bị thắt chặt và giá urê tăng từ '60% đến 70% kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh chống Iran vào cuối tháng Hai'. Ông Holsether nhấn mạnh mức tăng giá này 'gây ra những hậu quả khá nghiêm trọng cho những người không đủ khả năng chi trả'.

Bên cạnh đó, nguồn cung amoniac – nguyên liệu thô cơ bản cho phân bón gốc nitơ – cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Amoniac là chất độc hại có thể gây tổn thương đường hô hấp nghiêm trọng, và việc dự trữ trong chiến tranh tiềm ẩn nhiều rủi ro đến mức một số quốc gia như Qatar đã phải đình chỉ hoàn toàn sản xuất. 'Chúng ta đang mất đi sản lượng mỗi ngày. Sẽ mất hàng tuần hoặc hàng tháng để khởi động lại', ông Holsether nói về tình hình sản xuất phân bón nói chung.

Phân bón cho vụ gieo trồng sắp bắt đầu ở khu vực châu Phi hạ Sahara là một thách thức đối với nông dân địa phương, nhưng sau đó họ còn phải đối mặt với vấn đề xây dựng kho dự trữ cho vụ mùa năm 2027, một hoạt động thường lệ trong kế hoạch canh tác.

Liên minh châu Âu (EU) đã có hành động hỗ trợ nông dân, nhưng ông Holsether cho rằng sự hỗ trợ tương tự cũng cần được dành cho khu vực châu Phi hạ Sahara. 'Chúng ta cần coi nông nghiệp như một ngành kinh doanh', ông nói.

Đầu tuần này, EU đã nới lỏng các quy định trợ cấp của nhà nước cho các ngành công nghiệp, đồng thời hỗ trợ lên tới 50.000 euro (43.200 bảng Anh) cho từng nông dân để bù đắp chi phí nhiên liệu hoặc phân bón tăng thêm do chiến tranh Iran. Tuy nhiên, tại châu Phi, những hỗ trợ đó không tồn tại. Họ còn phải bắt đầu từ tình trạng đất đai thoái hóa và thiếu dự trữ lương thực.

'Ở châu Âu, điều kiện đất đai và canh tác đã được tối ưu hóa khá tốt, vì vậy nông dân có thể giảm phần nào lượng phân bón tiêu thụ mà không ảnh hưởng quá lớn đến năng suất', ông Holsether giải thích. 'Nhưng điều đó không giống ở các khu vực khác trên thế giới. Ở đó, ngay từ đầu lượng phân bón đã được sử dụng dưới mức tối ưu. Châu Phi là nơi tôi lo lắng nhất lúc này. Một lần nữa, chúng ta lại rơi vào tình huống những người dễ bị tổn thương nhất phải trả giá cao nhất.'