Tấn công vào giáo dục trên toàn cầu tăng 40%, hơn 10.600 học sinh và nhân viên bị sát hại hoặc bắt cóc

Một nghiên cứu mới công bố ngày 24/3 cho thấy các vụ tấn công vào giáo dục trên toàn cầu đã tăng vọt 40% so với hai năm trước, với tổng cộng 8.556 vụ việc được ghi nhận trong năm 2024 và 2025. Hậu quả là ít nhất 10.600 học sinh và nhân viên giáo dục đã thiệt mạng, bị thương, bị bắt cóc, bắt giữ hoặc chịu tổn hại khác.

Báo cáo của Liên minh Toàn cầu Bảo vệ Giáo dục khỏi Bị tấn công (GCPEA) cho biết các vụ việc xảy ra tại 83 quốc gia, trong đó số vụ cao nhất được ghi nhận tại Colombia, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Haiti, Palestine và Ukraine. Riêng Ukraine có khoảng 900 vụ tấn công vào trường học, trong khi Palestine ghi nhận ít nhất 2.400 vụ nhắm vào học sinh và nhân viên.

Đáng chú ý, số vụ lực lượng quân sự hoặc nhóm vũ trang chiếm đóng trường học hoặc đại học gần như tăng gấp đôi (91%) so với hai năm trước, với 1.912 trường hợp được ghi nhận. Lisa Chung Bender, Giám đốc GCPEA, cảnh báo: “Những con số này là hồi chuông báo động về mối đe dọa đối với giáo dục. Chúng cho thấy các chuẩn mực toàn cầu từng bảo vệ trẻ em đang sụp đổ, và nếu chúng ta không giữ vững ranh giới ngay bây giờ, có thể sẽ không bao giờ lấy lại được.”

Myanmar, Nigeria, Yemen và Cameroon là những nước có số lượng nạn nhân cao nhất trong các vụ tấn công vào giáo dục, với hơn 1.700 học sinh và nhân viên thiệt mạng hoặc bị thương. Tại Nigeria, hơn 700 học sinh và nhân viên bị bắt cóc, trong khi ở Myanmar, ít nhất 80 người thiệt mạng và khoảng 240 người bị thương.

Giáo sư Tejendra Pherali từ Đại học College London nhận định: “Thật đau lòng khi thấy số liệu ngày càng tăng; đó là một khuôn mẫu lặp lại hàng năm. Theo tôi, các vụ tấn công ngày càng có hệ thống thay vì chỉ xảy ra lẻ tẻ, và chúng mang tính chiến lược hơn.” Ông nói thêm: “Đằng sau những con số này là những đứa trẻ không còn coi trường học là nơi an toàn. Không chỉ giáo dục bị mất – đó còn là sự an toàn, tương lai và niềm tin vào các cơ sở giáo dục.”

Báo cáo cũng chỉ ra rằng tại ít nhất 11 quốc gia, phụ nữ và trẻ em gái bị nhắm mục tiêu vì giới tính của họ. Một ví dụ điển hình là vào ngày 17/11/2025, các tay súng tấn công một trường nội trú nữ sinh tại Nigeria, giết chết hiệu phó và bắt cóc 25 nữ sinh. Trẻ em khuyết tật, vốn đã phải đối mặt với nhiều rào cản trong tiếp cận giáo dục, cũng bị ảnh hưởng. Ngày 11/9/2025 tại Lebanon, quân đội Israel bị cáo buộc đã phá hủy một trường học dành cho trẻ em có nhu cầu đặc biệt bằng chất nổ.

Việc sử dụng chất nổ công suất lớn, bao gồm cả vũ khí từ máy bay không người lái, xuất hiện thường xuyên trong các cuộc tấn công vào trường học, gây thương vong lớn, phá hủy cơ sở vật chất và buộc nhiều cơ sở phải đóng cửa. Kieran King, từ tổ chức từ thiện War Child UK, cho rằng các cuộc tấn công vào giáo dục là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, như các công ước Geneva. “Thực tế là kể từ năm 2010, số trẻ em sống trong xung đột đã tăng 60%. Trong cùng thời kỳ, các vi phạm nghiêm trọng đối với trẻ em, bao gồm tấn công vào giáo dục, đã tăng 373%,” ông nói.

Số liệu được công bố trong bối cảnh số lượng xung đột giữa các quốc gia đã đạt mức cao nhất kể từ sau Thế chiến thứ hai. Chương trình Dữ liệu Xung đột của Đại học Uppsala ghi nhận 65 cuộc xung đột trong năm 2025, trong đó 13 cuộc được phân loại là chiến tranh, gây ra ít nhất 1.000 ca tử vong liên quan đến giao tranh trong một năm dương lịch – con số cao nhất kể từ năm 1992. Tổng cộng, hơn 244.000 người đã thiệt mạng trong các vụ bạo lực có tổ chức trong năm 2025, khiến đây trở thành năm đẫm máu thứ hai kể sau cuộc diệt chủng ở Rwanda năm 1994.

Bất chấp thực trạng ảm đạm, bà Lisa Chung Bender khẳng định những cuộc tấn công này hoàn toàn có thể ngăn chặn được. “Chúng ta cần các quốc gia chấm dứt việc sử dụng trường học cho mục đích quân sự, tăng cường bảo vệ pháp lý và trách nhiệm giải trình đối với các cuộc tấn công vào giáo dục, đồng thời đầu tư vào hệ thống giám sát, báo cáo và cảnh báo sớm,” bà nhấn mạnh.