Paris, Pháp – Tại Saint-Denis, vùng ngoại ô phía bắc của Paris thuộc diện nghèo nhất nước Pháp, nhiều học sinh là con em người nhập cư vừa tốt nghiệp các trường trung học kỹ thuật. Thay vì cơ hội việc làm, một số em nhận được lệnh trục xuất.
Vào tháng 4, Mariem (19 tuổi), theo học ngành y trong chương trình hai năm BTS, nhận được thông báo có thư tại bưu điện. Đó là lệnh 'Obligation de Quitter le Territoire Francais' (OQTF). 'Tôi buồn, không biết làm gì. Tôi nghĩ mình thực sự bị trầm cảm', Mariem nói. Cô đến Pháp từ Tunisia năm 2019 khi mới 12 tuổi, đã học 7 năm tại trường trung học cơ sở và trung học kỹ thuật.
Mohammed (19 tuổi), theo học chương trình BTS kỹ thuật điện, đến Pháp từ Morocco năm 14 tuổi cùng gia đình. Vào tháng 9, em nhận được OQTF từ Bộ Nội vụ Pháp, cho rằng em không có thị thực hợp lệ và không đi học – điều em khẳng định là sai. 'Tôi sốc, thất vọng. Tôi ngồi ngoài ghế, nhìn chằm chằm và tự hỏi tại sao', Mohammed kể.
Theo điều tra của Al Jazeera, hàng chục học sinh tại Saint-Denis đang rơi vào tình trạng không có giấy tờ hợp lệ hoặc đã bị trục xuất. Một cố vấn học thuật tại một trường dạy nghề ước tính khoảng 50 em không có giấy tờ hoặc đã bị trục xuất do không xử lý được thủ tục. Các em lọt vào 'khoảng xám' vì đến Pháp cùng cha mẹ bằng thị thực du lịch, không phải thị thực du học. Khi đủ 18 tuổi, các em không còn được bảo vệ dù có gắn bó chặt chẽ với nước Pháp.
Vào tháng 1 năm 2025, Bộ trưởng Nội vụ Bruno Retailleau giảm số lượng giấy phép lao động cấp cho học sinh tốt nghiệp phổ thông, nhằm giảm tồn đọng xử lý hồ sơ. Tuy nhiên, tỷ lệ thị thực được cấp trên toàn quốc đã giảm hơn 40%, thị thực lao động giảm hơn 50%. Năm 2023-2024, Pháp ra nhiều lệnh trục xuất nhất Liên minh châu Âu. Ở Saint-Denis, thời gian xử lý giấy phép cư trú trung bình là 145 ngày, so với 117 ngày trên toàn nước Pháp. Có trường hợp học sinh chờ tới 3 năm.
Các lệnh trục xuất thường xuất phát từ lỗi hành chính, thủ tục rối rắm hoặc rào cản ngôn ngữ. Luật sư Samy Djemaoun cho rằng 'nhiều OQTF lẽ ra không bao giờ tồn tại. Các tình huống được tạo ra một cách giả tạo để biện minh cho sự đàn áp'. Bộ Nội vụ Pháp bảo vệ biện pháp này, khẳng định mọi đơn xin giấy phép cư trú đều được xử lý theo luật. Ngày 6 tháng 1, Hội đồng tỉnh Seine-Saint-Denis ký một nghị định thư cho phép xem xét sớm đối với trẻ em không có người đi kèm trong hệ thống phúc lợi.
Một số học sinh khác, như Ghada (22 tuổi), chưa nhận lệnh trục xuất nhưng vẫn trong tình trạng lấp lửng, không thể học tiếp hoặc làm việc vì thiếu giấy phép lao động. Cô đến từ Tunisia năm 2019, xuất sắc trong lĩnh vực IT. 'Tôi muốn đi xa, muốn bằng kỹ sư, tại sao không phải tiến sĩ?', Ghada nói. Cô không thể dự thi vào trường kỹ thuật vì chưa có giấy phép cư trú. 'Chúng tôi không thể lên tiếng vì tình trạng bất hợp pháp của mình'.
Tại Saint-Denis, việc bầu chọn thị trưởng cánh tả Bally Bagayoko (gốc Mali) vào cuối tháng 3 mang lại hy vọng. Ông cùng các đại diện tổ chức lễ 'kết đôi công dân' – học sinh không có giấy tờ được các chính trị gia bảo trợ quyền ở lại Pháp. Mohammed, người tham dự, nói: 'Thật tốt khi biết có người đứng sau lưng bạn và bạn không đơn độc'.
